Tolosa

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Pagina d'ajuda sus l'omonimia Pels articles omonims, vejatz Tolosa (omonimia).
Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Flag of Occitania.png Vila d'Occitània Blason Languedoc.svg
Donadas
d · m
Tolosa
Toulouse
comuna francesa
Midi-Pyrénées flag.svg Blason ville fr Toulouse (Haute-Garonne).svg
Montage Toulouse 2.jpg
[[Imatge:|250px]]
Descripcion de la bandièra
Descripcion dau blason
Descripcion deu sagèth
Latitud
Longitud
Generalitats
Partida de
Sosclassa de
Nomenat d'aprèst
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Situat dens Miègjorn-PirenèusNauta GaronaArrondiment de TolosaComunautat urbana de Tolosa MetropòliCanton de Tolosa-1Canton de Tolosa-10Canton de Tolosa-11Canton de Tolosa-12Canton de Tolosa-13Canton de Tolosa-14Canton de Tolosa-15Canton de Tolosa-2Canton de Tolosa-3Canton de Tolosa-4Canton de Tolosa-5Canton de Tolosa-6Canton de Tolosa-7Canton de Tolosa-8 e  Canton de Tolosa-9
País França
Sit oficial
Blason ville fr Toulouse (Haute-Garonne).svg


Geografia fisica
Occitania map.png
geolocalizacion
Coordenadas 43° 36′ 16″ N 1° 26′ 38″ E / 43.604482, 1.443962 / 43.604482; 1.443962


Superfícia | 118,30 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala |
 
263 m
146 m
115 m
Geografia politica


Region istorica Lengadòc Armas de Lengadòc
Parçan Tolosan
Estat Flag of France.svg França
Region
73

Miègjorn-Pirenèus Blason Languedoc.svg

(Capluòc)
Departament
31
Nauta Garona Armas del Departament de Nauta Garona (prefectura)
Arrondiment
Tolosa (Capluòc)
Canton
Capluòc de 15 cantons
Intercom
243100518
Comunautat urbana del Grand Tolosa
Cònsol

Jean-Luc Moudenc (2014-2020)

Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2010)
441 802 ab.
Evolucion de la populacion

449 328 ab.
Densitat 3 734,59 ab./km²
Autras informacions
Escais La Ciutat Mondina
La Vila Ròsa
Gentilici tolosenc -a / tolosan, -a / tolzan, -a
Toulousains, Toulousaines en francés
Còde INSEE 31555
Sit web http://www.toulouse.fr/


Identificants
BNE
GND 4060518-8
VIAF 123078162
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Tolosa.

Segonda vila d'Occitània (e quatrena vila de França), traversada per Garona e le Canal de las Doas Mars, Tolosa (Toulouse en francés) es la prefectura de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus. Son escais es la Vila Ròsa a causa de la color del principal material de construccion tradicional local : la brica de tèrra cuècha. Dins le passat se disiá tanben La Ciutat Mondina, per referéncia a la dinastia dels comtes de la vila que se son sovent sonats Raimon.

Le gentilici es tolosenc -a (e tanben: tolosan -a, tolzan -a).


Geografia[modificar | modificar la font]

L'altitud mejana es de 141 m.

La vila es situada sus un coide de Garona que proven dels Pirenèus, s'orienta al nòrd-èst vèrs la Mediterranèa, càmbia de direccion a Tolosa e se dirigís al nòrd-oèst vèrs l'Atlantic .

Le relèu es marcat per la convergéncia de las valadas d’afluents de Garona :

-Arièja al sud dominat pels versants penjaluts del Lauragués de Tolosa Vièlha que venon dominar la vila sul Puèg Dàvid .

- l'Ers Mòrt que se geta al nòrd de Tolosa en una plana vasta dicha de « Lalande » separat a l’èst del sit de la vila per una linha feblament accidentada, amb particularament les puèges de Montaudran e de Jolimont .

- A l'oèst de la vila, a bèla distància del centre urban (6 a 7 km en mejana), tres terrassas s'estajan per aténher les travèrses de Gasconha. Sus la riba esquèrra entre le riu de Toish que s'escampa al nòrd de Purpan e l’actuala diga del Bazacle ga natural agençat, la corba del flume a evoluit forçant l’implantacion urbana antica de la vila sus la riba drecha platèu mai naut al recès de las inondacions .

Le canal del Miègjorn que repren una corsa artificiala de la Garona vèrs la Mediterranèa remana al sud-èst la valada de l’Hers mòrt .

La comuna de Tolosa fa 11 830 ha de superfícia, es a dire un pauc mai que París : 10 539 ha.


Administracion[modificar | modificar la font]

Lista deus cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
març de 2004 2008 Joan-Luc Moudenc UMP  
març de 2008 2014 Pierre Cohen PS  
març de 2014 2020 Joan-Luc Moudenc UMP  
Totas las donadas son pas encara conegudas.

Demografia[modificar | modificar la font]

Al recensament de 2004, Tolosa es la quatrena vila de França amb 426 700 abitants (populacion intra muros - cf. tablèu çai contra), le cinquen airal urban de França amb 1 130 000 abitants (recensament de 2007) e la seisena aglomeracion de l'estat amb 940 000 abitants (recensament de 2010) (aprèp París, Lion, Marselha, Lilla-Roubaix-Tourcoing e Niça-Canas). Es tanben le pus grand centre universitari en defòra de la region parisenca amb mai de 120 000 estudiants.

La populacion de la vila aumenta principalament gràcias a un saldo migratòri largament positiu, degut a una posicion geografica interessanta (clima, situacion estrategica entre mai d'un bacin toristic - Pirenèus, mar Mediterranèa, còstas basca e lanesa, terradors miègjorn-pirenencs) e a un imatge fòrtament positiu (qualitat de vida, varietat de las filièras de formacion, posicionament socioeconomic sus d'industrias e de servicis de fòrta valor ajustada aeronautica, espaci, biotecnologias, sistèmas embarcats, electronica...).



 Donadas
d · m
 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2010): 441802, totala: 449328
Picto infobox character.png
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
47 899 50 558 51 689 52 328 59 639 77 372 90 225 94 227 96 564
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
103 144 113 714 126 936 124 852 130 105 140 289 147 617 149 791 149 963
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
149 841 149 438 149 576 175 434 180 771 194 564 213 220 264 411 268 863
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
323 724
370 796
373 796
347 995
358 688
390 350
437 715
439 453
439 553
446 340
2009 2010
440 204
447 396
441 802
449 328

Fonts
Picto infobox character.png
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Evolucion de la populacion
Aglomeracion Airal urban
1695 43 000
1750 48 000
1790 52 863
1801 50 171
1831 59 630
1851 95 277
1872 126 936
1911 149 000
1936 213 220
1946 264 411
1954 268 865
1962 329 044
1968 439 764 474 000
1975 509 939 585 000
1982 541 271 645 000
1990 650 336 797 373
1999 761 090 964 797
2007
851 945 1 118 472
2011 892 115 1 250 251

font : INSEE

Clima[modificar | modificar la font]

La vila benefícia, de per sa posicion a l'interseccion de las influéncias oceanicas e mediterranèas, d'un clima temperat doç de davalada a la prima e pro caud e sec d'estiu. Les vents dominants son, per òrdre d'importància, le vent d'oèst (que mena generalament l'umiditat de l'ocean Atlantic), le vent de sud-èst (tanben apelat vent d'autan, puslèu caud e sec) e le vent del nòrd, netament mens frequent e generalament freg e sec (que mena l'aire de las massas anticiclonicas frejas plaçadas sul nòrd d'Euròpa).

Urbanisme[modificar | modificar la font]

Vista aeriana del centre vila, amb endavant la plaça del Capitòli

La vila es organizada en mantuna zòna mai o mens concentrica :

  • la vila romana de las carrièras estrechas e tòrtas, que garda mai o mens le plan de la ciutat romana;
  • S'i ajusta la ciutat de l'Edat Mejana (lo borg de Sent Sarnin);
  • les quartièrs del sègle XVIII al sègle XIX ;
  • la banlèga contemporanèa, bastida a l'entorn d'ancians vilatges (Sent Simon, La Landa) o de residéncias nòblas (Le Miralh) annexats a la comuna ;

La ciutat se desvolopèc primièr le long de la riba drecha de Garona, al nivèl del ga del Basacle, le sol mejan natural per passar Garona. Atanben la riba drecha es plan mai elevada a respècte del flume que non pas la riba esquèrra e se tròba naturalament aparada de las aigadas. La posicion privilegiada d'aquel punt d'inflexion del flume (que ven del sud e que vira cap al nòrd-oèst), al contacte de la val d'Ers, perlongament de la via naturala cap a la mar Mediterranèa, fasquèc de Tolosa un caireforc comercial.

A las vias de comunicacions que constituisson les rius naturals se son ajustadas le long dels sègles de vias que ligan la ciutat a sas vesinas : via romana, de la Mediterranèa fins a Aquitània, le Canal del Miègjorn e le Canal lateral, ligasons rotièras e ferroviàrias cap al nòrd (rota de Montalban), cap al sud (rota de Fois), sud-oèst (Murèth puèi Tarba), oèst (cap a Aush) e èst (cap a Albi, Rodés). Aquelas vias son totjorn presentas dins le teissut urban e fòrman le rastèl d'esquina dels Barris, avengudas mercadièras dels ancians quartièrs populars (Avenguda de Murèth, dels Minimes, del barri Bonafé...).

Al centre urban, vironat dels Baloards qu'emplacèron las muralhas ancianas, s'ajustèron al sègle XVIII les grands jardins (de las plantas, Reial e le Redond Grand) estructurats per una tièra d'andanas largas e plantadas (Jules Guesde, Pau Feuga, Frederic Mistral).

Le sègle XIX fosquèc le del traucament de tres grandas avengudas Haussmanianas : la carrièra de Metz, l'avenguda d'Alsàcia Lorena/del Lengadòc e la carrièra Ozenne. Aquel traucament destrusiguèc de carrièras e d'ostals dels pus vièlhs de la ciutat. Se dobriguèron al meteis moment les grands axes cap al canal puèi la gara (Joan Jaurés, Matabuòu, Raimon IV).

Un element emblematic del bastit, un còp èra reservat als ortalans de la periferia, es representat per las tolosencas "tolosencas", ostalets amb un òrt, sens estatge ne cava mès provesit d'un trast.

L'espandiment urban de Tolosa es de còps qualificat d'extrèm, amb una densitat de populacion flaca per una ciutat tan granda. Ça que la la crisi de creissença actuala de la ciutat buta a una densificacion del bastit amb la realizacion de mantun programa d'urbanisme.

Transpòrts[modificar | modificar la font]

Mapa del malhum de mètro

Le rastèl d'esquina de la ret de transpòrts en comun de la ciutat son las doas linhas de mètro inauguradas en junh de 1993, un VAL e una linha SNCF cadenciada. En setembre de 2003 la linha C fosquèc completada per quatre estacions intermediàrias en mai de las tres inicialas. En decembre de 2003, la linha A fosquèc alongada de Jolimont a Balma de tres estacions mai, per un nombre de 18 estacions per 12 km de linhas. Una segonda linha de mètro, la B que corrirà segon un ais nòrd-sud serà normalament mesa en servici al començament de 2007, amb 20 estacions per 15 km.

Un malhum de 64 linhas de busses en estèla permet de religar les quartièrs periferics tan coma las comunas de la corona al centre, mai que mai mercé a de plataformas multimodalas (Mètro-Busses-Parcatges) coma Arenas, Bassacamba o Belmont. D'autras linhas de transpòrts en sit pròpri son previstas o son a s'acabar per asondar les bacins d'emplecs de las comunas perifericas (Blanhac, Colomièrs, Labeja e limitar la congestion automobila suls grands axes (per exemple las linhas E e E' que desserviràn respectivament Blanhac centre e aeroconstellacion e l'aeropòrt internacional de Blanhac o la linha F cap a Murèth).

Les projèctes d'urbanisme començan atanben d'estudiar les mejans de demesir l'empresa automobila pel profièch dels transpòrts en comun o de la bicicleta que Tolosa es una de las ciutats mens avançada sus aquel sicut de l'estat francés a causa de son urbanisme pauc densificat e plan espandit.

Istòria[modificar | modificar la font]

Article principal: Istòria de Tolosa.

Mapa de Tolosa en l'an 1631


Antiquitat[modificar | modificar la font]

Abans l'installacion romana, la region de Tolosa èra ocupada per una tribú celtica, les Vòlcas Tectosages qu'arribèron al sègle III abans Crist en dominar d'auctotòns de mal definir, benlèu d'ibèrs o d'aquitans. Les cèltas s'èran installats non pas sul sit actual mès sus las sèrras al sud de la ciutat, mai que mai a Vièlha Tolosa ont les arqueològs trobèron mantun potz que contenon d'objèctes preromans e romans.

Le territòri dels Vòlcas Tectosages fosquèc integrat a l'Empèri Roman en 118 abans Crist e èra le punt mai a l'oèst de la novèla Provincia de Narbonesa. Les romans fondèron Tolosa sus son sit actual e la vila s'espandissiá del Capitòli als Salins. Le forum se situava a l'entorn de la plaça Esquiròl sul Cardio Maximus (l'ais actual carrièra Sent Roman/ carrièra dels filatièrs). Tolosa èra un centre administratiu e intellectual màger de la Provincia.

En 413, les visigòts envasisson la vila e la causisson per capitala, aquò serà le reialme de Tolosa. En 507 les francs de Clodovèu vencisson les visigòts d'Alaric II a la batalha de Vouillée van ocupar Aquitània tota e prene Tolosa en 508.

La Tolosa antica e medievala

Edat Mejana[modificar | modificar la font]

A l'Edat Mejana, la vila fosquèc longtemps independenta. Les comtes de Tolosa espandiguèron lor domeni sus la mai granda partida del Miègjorn de França constituissent atal la província de Lengadòc. Aprèp la Crosada contra les Albigeses, Lengadòc es restacat al reialme de França en 1271. Testimoniatge de la preséncia dels comtes de Tolosa, las rèstas de las fondacions del castèl comtal son estadas recentament mesas a jorn prèp de la pòrta sud de la vila medievala a l'emplaçament de la plaça del salin.

A la Renaissença[modificar | modificar la font]

A la Renaissença (fin del sègle XV, XVI, Tolosa conesquèc un periòde de granda prosperitat, gràcias a l'industria del pastèl. Dos simbòls de la vila, le Pont Nòu e le Canal del Miègjorn, son realizats respectivament en 1632 e en 1682.

A l'Edat Modèrna[modificar | modificar la font]

Le Capitòli es construch, el, al sègle XVIII. En 1762 se debana l'afar dels Calàs : le cas d'un protestant injustament condemnat provòca una intervencion celèbra de Voltaire.

En 1814, la batalha de Tolosa opausa les angloespanhòls de Wellington als franceses del marescal napoleonian Soult, que mentre qu'aguèsson capitat a resistir son constrenchs de se retirar.

Dins las annadas 1920, Tolosa fosquèc la vila dels pionièrs de l'aviacion, jos l'impulsion de Pierre-Georges Latécoère, qu'instaurèc de ligasons ambe Casablanca e Dakar. En 1927, l'Aeropostala fosquèc creada, ambe de figuras coma Antoine de Saint-Exupéry e Jean Mermoz.

Durant la Segonda Guèrra Mondiala, la vila fosquèc estalviada pels combats, mès la Resisténcia s'i desvolopèc fòrtament. Forquèc abandonada per las tropas d'ocupacion alemandas pauc aprèp le desbarcament de Normandia.

Aprèp la victòria de Franco en 1939 de nombroses refugiats republicans espanhòls venguèron a Tolosa, e al començament de las annadas 1960, fòrça rapatriats d'Argeria venguèron tanben s'installar, çò que modifiquèc sensiblament le païsatge demografic de la vila. Tolosa venguèc prefectura de la region de Miègjorn-Pirenèus.

Le nombre d'abitants de la comuna aumenta fòrça rapidament, de 269 000 abitants en 1954 a 380 000 en 1968 puèi 390 350 en 1999 per aténher 426 700 abitants en 2004.

Lengas[modificar | modificar la font]

Senhalizacion bilingüa a Tolosa

La lenga istorica de Tolosa es l'occitan. La particularitat de la ciutat es qu'es situada sus la termièra entre les parlars lengadocians e les gascons. Mai se la legenda vòl que se parle gascon a Sant Çubran (riba esquèrra de Garona) e lengadocian al centre de la ciutat, les primièrs vilatges gascons son, dins la comuna de Tolosa, Sent Martin de Toish e Sent Simon. Le parlar lengadocian de Tolosa, le tolosan, de còps sonat mondin (de "Raimondin", referéncia a la dinastia comtala), es un parlar sud-lengadocian. Fosquèc mai que mai illustrat per Pèire Godolin. L'occitan quitèc d'èstre regularament ausit per carrièras dins las annadas 1920 fòra cèrts quartièrs populars coma la Landa, Sant Çubran o Bonafé ont se podiá ausir fins a las annadas 1960.

Le francés penetrèc las classas nautas de la ciutat a la fin de l'Edat Mejana e le cambiament de lenga (almens a l'escrich e dins les registres formals) per l'eleit se passèc entre 1500 e 1530. Le francés parlat a Tolosa aguèc longtemps una marca occitana, que siá dins la pronóncia (l'accent caracteristic), dins la sintaxi o dins le vocabulari. Aquel francés regional (francitan) es tanben a se pèrdre.

Cal notar l'importància qu'aguèron las comunautats castelhanofòna e catalanofòna dins las annadas 1950 e 60 a causa de l'immigracion massissa, politica (la retirada) o economica. Tolosa fosquèc un centre de creacion teatrala, mai que mai antifranquista, en castelhan e catalan dins aquel periòde.

Administracion[modificar | modificar la font]

Vejatz la lista dels cònsols de Tolosa.

Les cònsols precedents èran :

Tolosa es devesida en 15 ; veire tanben cantons de la Nauta Garona :

Ensenhament superior e recèrca[modificar | modificar la font]

Les tres pòls universitaris son :

L'importància de la vida universitària a Tolosa se manifèsta tanben per la riquessa e la diversitat dels laboratòris de recèrca presents suls campus universitaris e dels centres ospitalo-universitaris.

Las grandas escòlas principalas :

Economia[modificar | modificar la font]

Agricultura, cultura ortalana[modificar | modificar la font]

Coma la màger part de las grandas vilas situadas en plana alluviala, Tolosa a desvolopat una cultura ortalana que li permet un aprovesiment regular de produits frescs. Atal, le sud-èst e le nòrd de la vila son de zònas tradicionalament dedicadas a aquel tipe de culturas. Çaquelà, aquesta practica es a desparéisser, las superfícias disponiblas se demesisson a causa de la pression fonzièra.

Tolosa es tanben coneguda per la cultura de la violeta, per sas flors e son perfum.

Le domeni de Candie es una bòria de mai 300 ectaras qu'aparten a la comuna e qu'es expleitada en regia agricòla municipala.

Aeronautica e espaci[modificar | modificar la font]

Dempuèi la Primièra Guèrra Mondiala, Tolosa entreten una relacion particulara amb l'aviacion. Per aquel periòde las industrias aeronauticas mudèron a Tolosa, pr'amor la vila èra considerada coma pro aluenhada de las zònas de combat. Las usinas Latécoère dispausan aital d'obradors en plena vila.

D'autras entrepresas o centre de recercas seguiguèron, que siá dins le domeni de l'aviacion e de le de l'espaci: le CNES, MATRA, ALCATEL, la SNPE (carburant de fusèa), e AIRBUS. Tolosa possedís las cadenas d'assemblatge dels avions de l'entrepresa europèa (amb Amborg) mès tanben de centres de recèrcas e d'ensages. Las usinas del grop se situan a l'oèst de l'aglomeracion sus las comunas de Tolosa (Sent Martin de Toish), Blanhac e Bausèla. Las usinas son una de las destinacions màgers dels viatges de caps d'Estat o de govèrn: Joan Carles I d'Espanha, Elisabèt II del Reialme Unit, le primièr ministre de la Republica Populara de China.

Quimia[modificar | modificar la font]

Situat principalament dins la zòna sud de la vila, le pòl quimic compren d'entrepresas dels sectors de la quimia pesuga (AZF : fertilizant azotats), de carburants, explosius e fuòcs d'artifici (SNPE, Ets Lacroix), de la quimia farmaceutica, de la pintura (pigments)...

Le pòl quimic tolosenc a conegut una importanta activitat fins a la catastròfa del 21 de setembre de 2001 : l'explosion de l'usina AZF a fait 30 mòrts e environ 2500 ferits, e mai de degalhs materials considerables (Universitat de Tolosa-Le Miralh, quartièr Empalòt, La Reinariá, Ranguèlh e l'espital psiquiatric Marchand en particular).

Aquesta activitat tend dempuèi a se reorientar vèrs la quimia fina e la quimia farmaceutica, jutjadas mens polluentas e mens menaçantas per la populacion.

Informatica[modificar | modificar la font]

De nombrosas entrepresas del sector son implantadas a Tolosa, beneficiant de la qualitat de la formacion universitària e de las grandas escòlas localas. Especialament las SSII Atos Origin, Capgemini, Unilog, CS, Coframi e IBM.

La comunautat d'aglomeracion de la Grand Tolosa s'es dotada dempuèi la fin de 2001 d'una excellenta infrastructura metropolitana de telecomunicacions (IMT). Compausada de cinc boclas totalizant 77 km de fibra optica l'IMT s'espandís sus la Grand Tolosa del nòrd al sud e d'èst en oèst altorn de Tolosa, de Blanhac a Labeja e de L'Union a Tornafuèlha. Passant principalament pel mètro tolosenc, le Periferic e le Canal del Miègjorn. Cada cable se compausa de 144 fibras opticas negras, cada parelh de fibra ofrís una capacitat de 2,5 Gbit/s dins les dos senses.

Vejatz le sit oficial de l'IMT dins les ligams.

Meteorologia[modificar | modificar la font]

Le Centre Nacional de Calcul de Météo-France es installat dempuèi 1982 a Tolosa. Es en particular dins aquel centre que son efectuadas las previsions meteorologicas per França tota.

Le "Météopôle" de Tolosa regropa en mai le Centre Nacional de Recèrcas Meteorologicas (CNRM).

Mèdias[modificar | modificar la font]

  • Per la premsa escrita jornalièra, se trapa essencialament le sèti social del quotidian regional La Dépêche del Miègjorn.
  • Per la premsa escrita setmanièra, se trapa Le Journal des Toulousains.
  • Per la premsa satirica, se trapa Satiricon [1]
  • Sèti de las Edicions Hubert (Murèth)

Cultura[modificar | modificar la font]

La vida culturala tolosenca es rica :

  • d'apòrts particulars ligats a divèrsas ondas d'immigracion (espanhòla pendent la Guèrra Civila, pè-negre dins las annadas 1960, maugrabina dins las annadas 1970) ;
  • de la diversitat e de la joinesa de la populacion dels estudiants;
  • dels movements culturals alternatius ;

Teatre[modificar | modificar la font]

Tolosa fosquèc le brèç de companhiás de teatre de carrièra coma Royal de Luxe e de tot un movement d'artistas ligats a la scèna urbana.

Divèrsas scènas coma le Teatre de la ciutat, le Granier-Teatre - Teatre Daniel Sorano o le Teatre de la Levada aculhisson de pèças cada annada.

La vida teatrala amatora coneis tanben una activitat importanta.

Cinèma[modificar | modificar la font]

N'es Tolosa una de las vilas exagonalas melhor dotada (franc París de segur!!!) per aquò tot que de cinèma de qualitat se tracha amb, bèla primièra:

Se ne salvèc per exemple tot un tròç de L'Edat d'aur d'en Luis Buñuel o ne ten una version mai complèta qu'enlòc mai del filme subrecultissim qu'es Freaks.

Tanben se ne possedís le negatiu original de La màger illusion d'en Joan Rainoard.

N'a tanben una bibliotèca pro rica de libres e revistas (e totes autres documents...) subre le 7en art.

Tot parièr se ne pòt notar un malhum de cinèmas d'art e ensag pro ric amb

  • l' ABC, carrièra de Sant Bernat... que se ne formèc un santfum de generacions de cinefils dempuèi ara mai de 50 ans d'existéncia... (n'a tanben una bibliotèca plan rica... )
  • Utopia... (e sas salas multiplas bèlas o pichonas que perméton la projeccion d'òbras de qualitat quitament se le lor public es d'a vegadas un chic redusit...)

Tot parièr se n'organiza ara a la Cinematèca e dins tota la vila dempuèi mai de 20 ans les festenals Cinèma d'America Latina e Cinespaña que pro succès ne rescontran alprèp del public tolosan.

Un molon d'autras manifestacions mai puntualas a l'entorn del cinèma se debanan cada an en per tota la ciutat.

Musica[modificar | modificar la font]

Las opèras son prepausadas per le Teatre del Capitòli de Tolosa dins l'Orquèstra Nacionala del Capitòli de Tolosa que s'es fait una reputacion internacionala dins le domeni de la musica classica, jos la direccion de Michel Plasson. Entre autres, la "Halle aux grains", sala prestigiosa reputada per son acostica, e qu'abritava un mercat. Tolosa a tanben une reputacion de vila dinamica dins le domeni de la musica de las annadas 1980 e 1990.

Dins un autre domeni, mantun artistas e grops tolosencs se son fait una reputacion nacionala en chanson française coma :

Doblidem pas subretot la celèbra « Tolosenca » del compositor Louis Deffès. (cantata aicí per Benjamin Auriol).

Espectacles[modificar | modificar la font]

Salas :

  • Le Bikini, pichona sala mitica de Tolosa, ont de nombroses artistas renomenats se son produits. La sala es estada bufada per l'explosion d'AZF. Sa reconstruccion al bòrd del Canal del Miègjorn es prevista, dins una configuracion un pauc mai granda (1200 personas) ; dins l'espèra, la sala de las fèstas de Ramonvila acuelhís la programmacion.
  • Le Zénith de Tolosa, la sala cobèrta mai granda de França (9000 pers.) aprèp Bercy (15 000 pers.) ;
  • Le Palais dels Espòrts de Tolosa. Tornèc èstre bastit entièrament, sas estructuras portairas an sofèrt tanben de la catastròfa d'AZF ;
  • La glèisa de Sant Pèire de las Cosinas es estada recentament dobèrta coma auditorium e sala d'espectacle.

Festivals :

  • Piano aux Jacobins
  • Prima de Setembre
  • Houfastival
  • Ça bouge encore
  • Festival del cinèma d'America Latina
  • Rio Loco
  • Aiguill'ART
  • Tolosa les Orgues
  • Convivencia
  • Le Forum de l'Imatge
  • Festival N7
  • Printemps de l'INP

Fotografia[modificar | modificar la font]

Galariá del Castèl d'aiga.

La Galariá del Castèl d'Aiga met en scèna regularament d'exposicions fotograficas. Jean Dieuzaide ne fosquèc un actor renomenat e sovent expausat. D'eveniments a l'entorn de la fotografia coma la « prima de setembre » o « le Forum de l'Imatge » son parièirament organizats jos forma de festivals.

Gastronomia[modificar | modificar la font]

Al còr del Sud-Oèst, Tolosa ocupa una plaça estrategica a proximitat de Gasconha. Les restaurants de la vila servisson donc fòrça especialitats a basa d'anet gras. Çaquelà le plat mai conegut es sens dobte le caçolet, a basa de salsissa de Tolosa e de mongetas, qu'apaissa atal una brega ancestrala entre les partisans del caçolet de Castèlnòu d'Arri e les del caçolet de Tolosa sus sas originas. De remarcar tanben le Cachou Lajaunie, inventat en 1880 a Tolosa per Léon Lajaunie, farmacian.

Monuments e luòcs toristics[modificar | modificar la font]

Tolosa es classificada vila d'art e d'istòria. Les baloards de cintura determinan le sector salvagardat mai grand de França (220 ha). Fòrça luòcs tolosencs son de descobrir en landrejant. Le patrimòni de bastiments religioses es particularament ric, amb qualques curiositats coma la glèisa dels Jacobins (qu'a una nau amb de corondas centralas en palmièrs). Tolosa es la vila francesa que compta le pus grand nombre d'ostals particulars de la Renaissença, aquò es degut a l'edat d'aur del pastèl.

L'Ostal de la Comuna, plaça del Capitòli
Le Pont Nòu
Le Pont de Sant Pèire la nuèit
La Prada dels Filtres
Les teulats de Tolosa dempuèi la carrièra Boulbonne
Le riu de Garona

Bastiments e luòcs publics remarcables[modificar | modificar la font]

Bastiments religioses[modificar | modificar la font]

Patrimòni Mondial de l'UNESCO
Etapa precedenta

Labeja
Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla
08 Coquille.jpg
Via Tolosana
Etapa seguenta

Legavin


Musèus[modificar | modificar la font]

Les nombroses musèus de la vila presentan un patrimòni istoric important. Demest elis, podèm citar :

Tolosa, vila d'Espòrt[modificar | modificar la font]

Personas celèbras nascudas a Tolosa[modificar | modificar la font]

Embessonatges e acòrdis de cooperacion[modificar | modificar la font]

La vila de Tolosa es bessonada amb las vilas seguentas (per òrdre cronologic) :

Nosèt d'acòrdis de cooperacion amb :

Tolosa a tanben una vila d'adopcion : Câmpia Turzii (Flag of Romania.svg Romania).

Nòtas[modificar | modificar la font]