Vejatz lo contengut

Tornafuèlha

Aqueth article qu'ei redigit en gascon.
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

Vila d'Occitània
Tornafuèlha
Tournefeuille
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
La glèisa Sent Pèir.
Armas
Geografia fisica
geolocalizacion
Coordenadas 43° 35′ 07″ N, 1° 20′ 39″ E
Superfícia 18,17 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala		  
190 m
158 m
146 m
Geografia politica
País Armas de Lengadòc Lengadòc
Estat Bandièra de França França
Region
76		 Occitània
Departament
31		 Nauta Garona Armas del Departament de la Nauta Garona
Arrondiment
313		 Tolosa
Canton
3153		 Tornafuèlha (caplòc, puish burèu centralizator)
Intercom
243100518		 Tolosa Metropòli
Cònsol Frédéric Parre
(2024-2026)
Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2018)		 27 688 ab.
Evolucion de la populacion
Evolucion de la populacion

28 297 ab.
Densitat 1 442,27 ab./km²
Autras informacions
Gentilici tornafuelhés (Tournefeuillais en francés)
Còde postal 31170
Còde INSEE 31557

Tornafuèlha (Tournefeuille en francés) qu'ei ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, au ras de Tolosa, hens lo departament de la Hauta Garona e la region administrativa d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Lo nom Tornafuèlha n'a pas de provenença segura.

Los sons estatjants que s'apèran los tornafuelhés.

Geografia

[modificar | modificar lo còdi]

Comuna situada hens la banlèga Sud-Oèst de Tolosa, qu'ei traucada per Toish, arriu qui's junta dab Garona. Accès par l'Autocaminau (? !) A624, sortida 01.

Comunas a l'entorn.

Perimètre del territòri

[modificar | modificar lo còdi]
Comunas confrontantas de Tornafuèlha
Colomèrs
Plasença deu Toish Tornafuèlha Tolosa
Cunhaus

Toponimia

[modificar | modificar lo còdi]

Las fòrmas ancianas son Tournefelha, shens data [1], loc de Tornafuelha en 1390 [2].
Segon Dauzat e Rostaing, Tornafuèlha es probablament format de l'imperatiu torna e d'un complement, fuèlha [3].
Segon Negre, Tornafuèlha ven benlèu de l'advèrbi occitan tornar, « encara, un còp de mai », e l'imperatiu de l'occitan folhar, fuelhar, donc « produsís encara fuèlhas, reverdís », après una peirada o una secada [2].
J. Astor postula un ancian occitan torn, « muralha fortificada », mot non atestat, que se pòt dedusir de nombrosas formacions, coma lo Tornèl, le Chastèl de Tornoèl (fòrma mausegura), le Puig del Torn, Tornissan (Tornissarnum en 1119), etc. Astor l'explica per un alargament en -n deu latin turris, benlèu per crosament dambe'u tèma prelatin turno, elevacion de terren, derivat de la rasic preindoeuropèa *tor-[4].
Non cal oblidar, çaquelà, per ua encinta, le vèrbe tornar e, d'autra part, le celtic (non preindoeuropèu !) turnā, « las auturas, las hautors » [5]. En venent de Tolosa, le camin es planèr, mès au nòrd de Tornafuèlha se vesen las prumèras tuquetas (25-30 m de desnivelacion). Mès aquò explica pas las fuèlhas.

Istòria

[modificar | modificar lo còdi]

Las purmèras tralhas de poblacion que datan de la preïstòria, com ac muishèn cavaments hèitas lo long de Toish. Mès lo vilatge ne's forma pas sonque pendent l'Edat Mejana. Tornafuèlha qu'ei ua senhoria e l’annèxa de la parròquia de Sant Nicolau de Tolosa tanlèu 1503. La senhoria que vad un marquisat au temps de Loís lo XIV-au.

Pendent l'Ancian Regime, Tornafuèlha èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Sent Micolau de Tolosa, es Sent Pèir. En 1790, Tornafuèlha èra deu canton de Tolosa, en l'an IX, de Tolosa-oèst, en 1973, de Tolosa-12, en 1997, de Tornafuèlha (caplòc) [6].

Administracion

[modificar | modificar lo còdi]
Lista deus cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
28 de noveme de 2024 (2026) Frédéric Parre PS inspector principau de las Finanças publicas
28 de junh de 2015 28 de noveme de 2024 Dominique Fouchier PS engenhaire en agricultura e environament, conselhèr departamentau (2015-)
1997 28 de junh de 2015 Claude Raynal PS conselhèr de tribunau administratiu, conselhèr generau (1998-2014), senator (2014-)
1969 1997 Bernard Audigé PS viticultor, conselhèr generau (1973-1992)
1945 23 d'abriu de 1969 (demission) Roger Panouse   regent
  1945      
Totas las donadas non son pas encara conegudas.

Demografia

[modificar | modificar lo còdi]
modificar « persona »
 v · d · m 		 Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 26206, totala: 26783
179318001806182118311836184118461851
535 522 530 706 737 725 737 764 769
185618611866187218761881188618911896
682 720 735 702 799 761 791 775 771
190119061911192119261931193619461954
808 824 785 829 864 972 999 1 295 1 577
196219681975198219901999200620072008
2 209
 3 438
 5 291
 8 541
 16 669
 22 758
 25 444
 25 709
 25 574
26 059
20092010
25 286
25 764		 25 340
25 854
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008
Evolucion de la populacion 1962-2008

  • En 2018 la populacion èra de 27688 abitants e la densitat èra de 1 523,83 ab/km².

Tornafuèlha que demòra un vilatjòt dinc a las annadas 1960, en arribar tot escàs au millierat de poblants. De 1960 a 1990, la vila que creish d'un biais exponenciau : gràcias au dinamisme de Tolosa, que prava de 2200 a 17000 poblants. En 1999, que comptava uns 22000 estatjants (dadas INSEE) e benlèu de 30 000 poblants en 2025.

Lòcs e monuments

[modificar | modificar lo còdi]
  • La glèisa Sent Pèire estoc bastida en en 1770 dab un campanau-mur caracteristic
  • Le castèth, uei ostau de comuna, data de Loís le XIIIau.
Clicatz sus una vinheta per l’agrandir.

Personalitats ligadas a la comuna

[modificar | modificar lo còdi]
  • Lo president de la Republica Francesa, Gaston Doumergue, que prengoc la soa retirada a Tornafuèlha en 1931. Arron deus eveniments sanhós deu 6 de heurèr de 1934 e de la crida a Tornafuèlha deu president Daladier, que vad president deu Conselh entà 10 mes, abans de se'n tornar retirar hens lo son ostau deu davantau tipic qui ei tostemps apitat.
  • Yannick Souvré : jogaira de basket-ball
  • Gaël Clichy : jogaire de football a Arsenal.
  • Amandine Bourgeois : cantaira, vencedora deu concors nacionau "Nouvelle Star" 2008.

Cultura

[modificar | modificar lo còdi]

Cinèmas

[modificar | modificar lo còdi]

Tornafuèlha qu'ei dotat d'un cinèma Utopia, un cinèma independent, honset deu Castèth, darrèr de la Comuna.

Estructura culturau d'aglomeracion

[modificar | modificar lo còdi]

La Botiga d'Escritura deu Grand Tolosa, situada a Tornafuèlha, qu'ei un centre d'arressorsas deus talhèrs d'escritura, qui perpausan talhèrs de creacion a las 25 comunas deu *Grand Tolosa.

Véser tanben

[modificar | modificar lo còdi]

Ligams extèrnes

[modificar | modificar lo còdi]

Nòtas

[modificar | modificar lo còdi]
  1. ↑ Émile Connac, Dictionnaire topographique du département de la Haute-Garonne, manuscrit, 1882, Vol. 4, p. 2794, cercar sus Gallica
  2. 1 2 Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, volume II, n° 21 033
  3. ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 681
  4. ↑ Jacques Astor, Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France, ed. du Beffroi, 2002, p. 769
  5. ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 256
  6. ↑ Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne, p. 49 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html
Recuperada de « https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Tornafuèlha&oldid=2480633 »