Narbona

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Flag of Occitania (with star).svg Vila d'Occitània Blason Languedoc.svg

Narbona
Narbonne

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Montage photo narbonne.jpg
Panorama de Narbona amb la catedrala.
Fr narbona.png
Blason ville fr Narbonne.svg
Geografia fisica
Occitania map (1).png
geolocalizacion
Coordenadas 43° 11′ 01″ N, 3° 00′ 15″ E
Superfícia 172,96 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala
 
285 m
13 m
0 m
Geografia politica
País LengadòcArmas de Lengadòc
Parçan Narbonés
Estat Bandièra de França França
Region
76
d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon
Departament
11
Aude Lògo deu Departament d'Aude
Arrondiment
113
Arrondiment de Narbona
Canton
1197
Caplòc de 3 cantons (abans 2015, burèu centralizator de 3 cantons (dempuèi 2015)
Intercom
241100593
Lo Grand Narbona (residéncia)
Cònsol Didier Mouly
(2014-2020)
Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2013)
52 802 ab.
Evolucion de la populacion

54 369 ab.
Densitat 305,28 ab./km²
Autras informacions
Gentilici narbonés, narbonesa
Còde postal 11100
Còde INSEE 11262
www.narbonne.fr

Narbona (oficialament en francés Narbonne) es una vila lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region administrativa d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Es localizada pròche la Mar Mediterranèa, entre Besièrs e Perpinhan. Siaguèt integrada al patrimòni mondial de l'umanitat de l'UNESCO en 1996. A l'epòca romana, donèt son nom a la Gàllia narbonesa.

Geografia[modificar | modificar la font]

Geograficament, es enrodada pel Massís de la Clapa a l'oèst, Corbièras a l'èst, e los estanhs de Bajas e Sijan al sud.

Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]

Comunas confrontantas de Narbona
Mossan,
Marcorinhan,
Nevian
Cucçac d'Aude Corçan,
Vinaçan,
Armissan,
Fluris
Montredon de las Corbièras Narbona Mar Mediterranèa
Bisanet,
Sant Andrieu de Ròcalonga
Bajas,
Peiriac de Mar
Grussan,
La Novèla,
Sijan qüadripunt

Toponimia[modificar | modificar la font]

Las fòrmas ancianas son Narba, al sègle VI ab.-J-C, Narbon, Martius Narbo, al primièr sègle, Narbona en 1148. Lo nom es benlèu ibèr o aquitanic e la rasic nar-, aplicada a de flumes (Ptolemèu sonava l'Aude Narbon) a benlèu un rapòrt ambe lo nom de la vila [1]. Michel Morvan conferís lo nom de la vila amb la rasic basca *narb- [2].

Istòria[modificar | modificar la font]

Vestigis de la Via Domícia.

La ciutat foguèt fondada pels romans en 118 abans lo Crist. Èra alavetz la Colonia Narbo Martius del nom del cònsol roman Quintus Marcius Rex. Narbona èra situada a la crosada de doas estradas romanas importantas: la via Domícia, e la via Aquitània. Se pensa que lo nom Narbo poiriá èsser un toponim cèlta o ibèr Narbo.

Pus tard, en 45 abans lo Crist, Juli Cesar installèt a Narbona los veterans de la Xena legion. Puèis, en 27 abans lo Crist, l'emperaire August faguèt una visita a la ciutat e 5 ans pus tard ne fasiá la capitala de la província romana de la Gàllia Narbonesa. Siaguèt entrò la fin de l'Antiquitat romana una de las ciutats pus importantas de Gaula. Segon lo Estrabon n'èra la primièra. Durant los dos primièrs sègles de l'èra cristiana sa superficia èra vesina de 100 ectaras, çò que laissa pensar que sa populacion èra propdana a 35 000 abitadors.

Aprèp sa destruccion en 145 per un incendi accidental, Antonin lo Piós faguèt reconstruire Narbona en 160 e espandiguèt puèis la ret rotièra de la Narbonesa.

La ciutat declinèt durant l'Antiquitat tardiva. L'encencha, que probablament data de la fin del sègle III, sonque delimitava 16 ha. En 462, Narbona siaguèt integrada al reiaume visigòt de Tolosa.

Al començament del sègle VI, siaguèt Narbona brèvament la capitala dels visigòts qu'èran estats vençuts a la batalha de Vouillé (507) pels francs de Clovís. Gràcias a l'ajuda militara dels ostrogòts de la peninsula italica, los visigòts del rei Amalric servèron Septimània e Narbona. Amalric i siaguèt puèis assassinat en 531. Jol règne del roi Teudis (531-548), la ciutat siaguèt pas pus la capitala dels visigòts.

A partir de 719, foguèt conquistada per las tropas araboberberas musulmanas dels Omeias vengudas de la Peninsula Iberica e dirigidas pel tresen governaire d'Ispània, al-Samh. Se nomenava alara Arbona.

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista dels cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
2014 2020 Didier Mouly    
2008 2014 Jacques Bascou    
1999 2008 Michel Moynier    
1971 1999 Hubert Mouly    
1959 1971 Francis Vals    
1958 1959 Paul Jean    
1948 1958 Louis Madaule    
1947 1948 Emile Roux    
1944 1947 Marius Lacroix    
1940 1944 Henri Caillard    
1925 1940 Achille Lacroix    
1922 1925 Germain Mouret    
1891 1921 Ernest Ferroul    
1837 1843 Jean Dominique Ducros de Saint-Germain    
Totas las donadas son pas encara conegudas.

Division administrativa[modificar | modificar la font]

Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la ciutat de Narbona èra devesida en tres cantons :

Narbonne es ara devesida en 3 cantons, diferents dels cantons anteriors :

  • Lo canton de Narbona-1, format d'una partida de Narbona (20 177 abitants en 2014) e de las comunas de Bisanet, Montredond de las Corbièras, Nevian e Viladanha (siá 24 958 abitants en 2014).
  • Lo canton de Narbona-2, format d'una partida de Narbona (14 041 habitants en 2014) e de las comunas de Bajas e Grussan (siá 19 785 abitants en 2014).
  • Lo canton de Narbona-3, format d'una partida de Narbona (18 637 habitants en 2014).

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 52802, totala: 54369
Picto infobox character.png

1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
9 050 9 086 9 464 9 940 10 246 10 762 11 907 11 427 13 066

1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
14 300 16 062 17 172 17 266 19 968 28 134 29 702 29 566 27 824

1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
28 852 27 039 28 173 28 956 29 841 31 909 30 047 29 975 32 060

1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
33 891
38 441
39 342
41 565
45 849
46 510
50 776
51 306
51 005
52 252
2009 2010
51 227
52 625
51 039
52 489
{{{2 014}}}
{{{2 014tot}}}
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]

Panorama de Narbona amb la catedrala
Palais dels archivesques

Personalitat[modificar | modificar la font]

Véser tanben[modificar | modificar la font]

Parlar narbonés (parlar lengadocian)

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 490
  2. M. Morvan, Dictionnaire étymologique basque, Internet/Lexilogos