Indonesia

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Indonesia
Republik Indonesia
'
'
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Devisa nacionala : Bhinneka Tunggal Ika


Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Religion
Membre de
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta


Direccion relativa a la posicion
Continent
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
Companhon de
Tipe espectral
Tipe espectral
Fus orari
Situat sus una isla
Embocadura
Tipe de lac
Lacs sus lo riu
Grop de lacs
Situat sul lac
Afluents del lac
Emissari del lac
Bacin idrografic
Massís de montanhas
Tipe de montanha
Coordenadas
Arquitècte
Remplaçat per
Tipe de bastiment
Material
Mèstre d'òbra
Sistèma d'autorotas
Societat de mantenança
Pòl d'escambis
Linha ferroviària
Operator
Aligança ferroviària
Gara
Pista
Travèrsa
País
Compausanta de
Tipe de division administrativa
Exclava de
Enclava
Capitala
Cap d'estat
Regim politic
Cap de l'executiu
Representant del partit
Cap del govèrn
Assemblada
Moneda
Lenga oficiala
Imne
Frontalièr de
Embessonatge
Subdivisions
Membre de
Sant patron
Domeni internet
Còde ISO 3166-1 alfa-2
Còde ISO 3166-1 alfa-3
Còde ISO 3166-1
Còde ISO 3166-2
Còde AITA
Còde OACI
Còde FAA
Còde INSEE
Còde de comuna
Còde del catalòg
Còde CBS
Còde GNIS
Còde GNIS Antarctica
Còde NUTS
Còde dantai
Còde de comuna alemanda
Còde de districte alemand
Còde administratiu
Còde administratiu
Còde ISTAT
Còde de gara
Còde OKATO
Còde cadastral
Còde postal
Còde telefonic internacional
Prefix telefonic nacional
Còde d'imatriculacion
Estats membres
Luòc
Lenga oficiala
País
President
Director executiu
Data de fondacion
Data de dissolucion
Sèti social
Divisions comercialas
Divisions industrialas
Compren
Branca militara
Plaça de cotacion
Afiliacion
Industria
Tèxte fondator
Filialas
Separat de
Plataforma de correspondéncia
aeroportuària
Aligança aeriana
Avion de la flòta
estadi
liga
entrenaire principal
director general
capitani
mascòta
branca militara
plaça de quotacion
D'après
Genre
Movement
Seria
Fabricant
Conceptor
Propulsion
Licéncia
Títol original
Subtítol original
Lenga originala
Lenga
Presentator
Distribucion per
Nòta de la critica
Notada per
Autor
Actor/a
Illustrator
Editor
Numèro d'edicion
País d'origina
Maison d'edicion
Luòc de publicacion
Interprèt musical
Compositor
Libretista
Productor
Label musical
Discografia
Director
Scenarist
Director de fotografia
Societat de produccion
Filmaffinity
Album de la banda sonòra
Format de ràdio
Lengatge de programacion
ISO 4217
Descripcion
Nom scientific
Autor
Taxon superior
Domeni
Règne
Embrancament
Classa
Òrdre
Familha
Genre
Espècias
Reng taxonomic
Estatut de conservacion (IUCN)
Regula
Interagís amb
Endemic a
Taxon tipe
Abreviacion d'autor en botanica
Basionim
Incertae sedis
Sinonim remplaçat
Ancian autor del taxon
Simbòl quimic
Formula quimica
Estat de la matèria
Metòde de determinacion
Sistèma cristalin
Familha de lengas
Dialècte
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3
ISO 639-6
ISO 15924
alfabet
còde de lenga IETF
còde de lenga Wikimedia
Fabricant
Desvolopaire
Lengatge de programacion
Conceptor
Domeni d'aqueste mestièr
Version establa
Sistèma operatiu
Plataforma
Mòde de jòc
Motor
Seria
Licéncia
Lançador
Site de lançament
Data de lançament
Tipe d'orbita
Bus satellit
Imatriculacion de l'aeronau
Armament
Primièr vòl
Alimentat per


Organizator
Participant
Luòc
Festivitat
Tipe d'eleccion
Candidat



Identificants
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Indonesia.
Autres informacions


capitala
populacion (an)
Jakarta
8 792 000 abitants (2004)
Superfícia 1 919 440 km²
Populacion
Densitat
237 424 363(2011)
125 ab./km²
Independéncia
- Jorn
(dels Païses Basses)
17 d'agost de 1945
Moneda ropia d'Indonesia
Ora UTC+7 a UTC+9
Còde telefonic 62

La Republica d'Indonesia es un país d'Asia del Sud-Èst. Compren 17 508 illas, es l'estat archipèla pus grand del mond. Amb una populacion estimada d'apraquí 237 milions de personas, es lo quatren país mai poblat e lo qu'a la pus granda nacion a majoritat musulmana. Pasmens cap de referéncia es facha a l'Islam dins la Constitucion indonesiana. Indonesia es una republica, del Parlament elegit e del president.

La capitala es Jakarta.

Lo gentilici es indonesian -a (mas tanben indonesi -èsia, mens emplegat mas atestat[1]).

Lo país confronta Papoa-Nòva Guinèa, Timòr Èst e Malàisia. Los autres païses vesins son Singapor, Filipinas, Austràlia, e lo territòri indian de las Illas Andaman e Nicobar.

Istòria[modificar | modificar la font]

Jos l'influéncia de l'indoïsme e lo bodisme, se formèron divèrses reialmes dins las illas de Sumatra e Java dempuèi lo sègle VII fins al XIV. Mai endavant, l'arribada de comerçants arabis de Gujarat (Índia) i portèt l'Islam, que venguèt la religion dominanta après la casuda dels reialmes indó e bodista.

Quand arribèron los europèus al començament del sègle XVI, trobèron una multitud de pichons estats, que se revelèron vulnerables als nòu venguts, los que venián per controtlar lo comèrci de las espècias. Al sègle XVII, los olandeses ne foguèron lo grop dominant, que n'expulsèt los espanhòls e los portugueses (a l'excepcion de la siá colònia del Timòr Portugués, dins l'illa de Timòr). Los Païses Basses governèron Indonesia coma colònia fins a la Segonda Guèrra Mondiala, primièr jol contraròtle de la Companhiá Olandesa de las Índias Orientalas (VOC), e après, al començament del sègle XIX, jol contraròtle dirècte del govèrn neerlandés.

Al sègle XIX s'establiguèt a Java lo Cultuurstelsel (sistèma de cultura), vastas plantacions e de culturas intensivas que donèron fin finala lo rendiment que requerissián los Païses Basses e que la VOC aviá pas pogut produsir. En un periòde de govèrn colonial mai liberal posterior a 1870, aquel sistèma foguèt abolit. A comptar de 1901 los neerlandeses i introdusiguèron la Politica Etica, que compreniá una reforma politica limitada e una aumentacion dels investiments dins la colònia.

Pendent la Segonda Guèrra Mondiala, amb los Païses Basses jos ocupacion alemanda, lo Japon ocupèt la colònia olandesa. Una part de l'elèit indonesian, e fòrça dels futurs caps de la Republica independenta, cooperèron amb los ocupants japoneses, que los vesián coma un bon cambiament après lo periòde de govèrn olandés. En 1945, amb la guèrra prèsta d'acabar, lo Japon prepausèt una comission, dirigida per Sukarno, per preparar l'independéncia, que foguèt declarada lo 17 d'agost.

En un esfòrç per reprene lo contraròtle de las siás ancianas colònias, los Aliats i envièron las siás armadas, amassa amb l'armada olandesa. La guèrra d'independéncia indonesiana durèt de 1945 fins al 27 de decembre de 1949, quand, jos una fòrta pression internacionala, los Païses Basses reconeguèron l'independéncia d'Indonesia mejançant la signatura del Tractat de l'Aia. Sukarno ne venguèt lo primièr president, amb Mohammad Hatta coma primièr vicepresident.

Los ans 1950 e 1960 veguèron coma lo govèrn de Sukarno s'alinhava, primièr, amb lo movement emergent dels païses non alinhats e, pus tard, amb lo blòc socialista. Dins las annadas 1960 Indonesia aguèt una confrontacion militara amb la vesina Malàisia e sentiá una frustracion creissenta ras de las dificultats economicas intèrnas.

Lo general de l'armada Suharto venguèt president del país en 1967 amb la desencusa d'afirmar lo país davant una pretenduda revòlta comunista contra lo de mai en mai flac Sukarno. Ras del còp d'Estat de Suharto, de centenats de milièrs d'indonesians (la majoritat d'origina chinesa), acusats de comunistas, foguèron assassinats o empresonats. L'administracion de Suharto es nomenada abitualament lo periòde del Nòu Òrdre. Suharto favorizèt d'importants investiments estrangièrs en Indonesia, que produsiguèron una creissença economica notabla, mai plan inegala. Malgrat aiçò, Suharto s'enriquiguèt el e la siá familha dins un estat de corrupcion generalizada e se veguèt forçat de daissar lo poder al mitan de manifestacions popularas massissas e una economia en crisi en 1998.

Entre los ans 1998-2001, lo país aguèt tres presidents: Jusuf Habibie, Abdurrahman Wahid e Megawati Sukarnoputri. En aquel periòde se produsiguèt la guèrra per l'independéncia del Timòr Èst, anciana colònia portuguesa qu'Indonesia aviá annexat en 1975. Lo conflicte se radicalizèt en 1999 e lo territòri obtenguèt l'independéncia lo 20 de mai de 2002. En 2004, se debanèt la jornada electorala mai longa del mond e la primièra eleccion presidenciala dirècta, que ganhèt Susilo Bambang Yudhoyono.

Parts del nòrd de Sumatra, particularament Aceh (territòri que dempuèi fa d'ans luta per la siá independéncia), foguèron devastadas per un fòrt tèrratrem e lo subsequent tsunami lo 26 de decembre de 2004.

Politica[modificar | modificar la font]

Geografia[modificar | modificar la font]

Nom indonesian entre parentesas

Sumatra

Java

Illas Pichonas de la Sonda

Kalimantan

Sulawesi

Molucas

Nòva Guinèa Occidentala

(1) Estatut especial. - (2) Província creada en 2000. - (3) Daerah Khusus Ibukota (DKI) es lo territòri especial de la capitala. - (4) Lo territòri especial de Yogyakarta es lo territòri de l'ancian sultanat del meteis nom, que deu son estatut especial al ròtle jogat pel sieu sultan, Hamengkubuwana IX, pendent conflicte qu'opausèt entre 1945 e 1949 la Republica d'Indonesia a l'ancian poder colonial neerlandés - (5) Estatut especial.;Províncias indonesianas e sas capitalas

Economia[modificar | modificar la font]

Veire l'article: Economia d'Indonesia.

Cultura[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Album[modificar | modificar la font]


Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


Donadas
d · m
LocationAsia.png Païses d'Asia

Asia Centrala
Map Central Asia.PNG
Afganistan • Cazacstan • Quirguizstan • Ozbequistan • Russia ¹ • Tatgiquistan • Turcmenistan Asia de l'Èst
Map-World-East-Asia.png
China • Corèa del Nòrd • Corèa del Sud • Mongolia • Japon
Asia Occidentala
Map-World-Middle-East.png
Arabia Saudita • Armenia ¹ • Azerbaitjan ¹ • Bahrayn • Egipte ¹ • Emirats Arabis Units • Georgia ¹ • Iran • Iraq • Israèl • Jordania • Kowait • Liban • Oman • Qatar • Siria • Turquia ¹• Iemèn Asia del Sud-Èst
Map-World-Southeast-Asia.png
Birmania (Myanmar) • Brunei • Cambòtja • Indonesia • Laos • Malàisia • Filipinas • Singapor • Tailàndia • Timòr Èst ¹ • Vietnam
Asia del Sud
Map-World-South-Asia.png
Bangladèsh • Botan • Índia • Maldivas • Nepal • Paquistan • Sri Lanka Autras entitats
politicas
Autoritat Palestiniana • “Estat Islamic” • Republica de China (Taiwan)
¹ parcialament asiatic

Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Es tanben indonesi o Bahasa Indonesia lo nom de la lenga mai importanta del país.