Geologia

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Salta a la navegació Salta a la cerca
Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.
Fairytale waring.png Aqueste article es pas acabat. Es en fasa d'escritura o de reestructuracion importanta.
  • Son estat actual es provisòri, e se deu prene amb prudéncia.
  • Una version melhorada es en preparacion e deuriá èsser disponibla dins pauc de temps. Per ne seguir l'avançament o i participar, consultatz la pagina de discussion.


Somari

Istòria[modificar | modificar la font]

De l'Antquitat a Albèrt lo Grand[modificar | modificar la font]

Lo periòde grècoroman[modificar | modificar la font]

Durant lo periòde antic, lei Grècs e lei Romans observèron la natura e descurbiguèron plusors fenomèns geologics. Per exemple, Aristòtel (384-322 avC) introduguèt la nocion de cicle a prepaus de l'escorrement dei rius. Estraton de Lampsac (338-269 avC) o completèt amb l'estudi de l'erosion e dau transpòrt de sediments dins leis estuaris. Aquò li permetèt de pausar per lo premier còp la question dau temps de la Tèrra car l'erosion, destructritz dei formacions geologicas, s'opausava a l'idèa d'una Tèrra etèrna. Enfin, Estrabon (vèrs 60 avC - vèrs 20 apC) imaginèt la possibilitat d'explicar d'eveniments passats a partir de sei causas observables.

Dins aquò, leis Ancians s'enganèron mai d'un còp en assaiant de depintar ò d'explicar de fenomèns. La question dei fossils foguèt entre lei pus problematicas. Teofrast (371-288 avC), un discípol d'Aristòtel, lei presentèt coma lo signe d'una vida sosterranha. De mai, ges de filosòf de l'epòca capitèt d'unir lei diferents domenis coneguts d'observacions de fenomèns geologics (descripcion dei mineraus, dei tèrratrems ò dei volcans...) au sen d'una sciéncia unica.

La geologia chinesa antica e medievala[modificar | modificar la font]

Fotografia d'una replica dau premier sismomètre concebut per Zhang Heng.

Coma en Grècia, la geologia chinesa antica e medievala realizèt de descubèrtas de remarca mai mau capitèt d'unificar l'ensems de sei trobalhas au sen d'un meteis ensems. De mai, son saber se difusèt pauc en fòra dau país. Participèt donc pas a la formacion de la geologia modèrna e foguèt tornat descubrir a posteriòri.

Lei sabents chinés foguèron a l'origina de la sismografia amb l'invencion dau sismoscòpi en 132 per Zhang Heng (78-139). Permetiá de mesurar la fòrça dei tèrratrems e mai, en 143, de detectar un seïsme imperceptible per leis abitants. Puei, au sègle XI, l'òbra escricha de Shen Kuo (1031-1095) mostrèt l'avançada dei conoissenças geologicas chinesas amb l'identificacion de l'origina marina de fossils observats dins de montanhas e la comprenença dau ròtle de l'erosion e de la sedimentacion dins la formacion dei païsatges.

La geologia araba[modificar | modificar la font]

L'emergéncia de la geologia modèrna[modificar | modificar la font]

Lei trabalhs d'Albèrt lo Grand[modificar | modificar la font]

Leis autrei precursors de la geologia e la Renaissença[modificar | modificar la font]

La fondacion de la geologia modèrna[modificar | modificar la font]

Article detalhat : James Hutton.

L'estructuracion de la geologia[modificar | modificar la font]

L'oposicion entre plutonians e neptunians[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Charles Lyell.

Lo desvolopament de l'estratigrafia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Revolucion Industriala.

La question dau temps de la Tèrra[modificar | modificar la font]

La teoria de la deriva dei continents d'Alfred Wegener[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Alfred Wegener.

La confiermacion de la tectonica dei placas[modificar | modificar la font]

La geologia dempuei leis ans 1960[modificar | modificar la font]

L'estudi de geologias extraterrèstras[modificar | modificar la font]

L'arribada dei mesuras satellits[modificar | modificar la font]

Principis e nocions principaus[modificar | modificar la font]

Estructura intèrna de la Tèrra[modificar | modificar la font]

Esquèma simplificat de l'estructura intèrna de la Tèrra.

Tectonica dei placas[modificar | modificar la font]

Esquèma simplificat de la tectonica dei placas e dau volcanisme terrèstre.

Cicle dei ròcas[modificar | modificar la font]

Esquèma simplificat dau cicle dei ròcas.

Escala dei temps geologics[modificar | modificar la font]

Estructuras geologicas e geodinamica[modificar | modificar la font]

Disciplinas de la geologia[modificar | modificar la font]

Estudi dei ròcas e son istòria[modificar | modificar la font]

Petrografia e petrologia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Petrografia.

La petrografia es la sciéncia que son objècte es la descripcion e la sistematica dei ròcas. S'interessa donc principalament a l'analisi dei caracteristicas estructuralas, mineralogicas e quimicas dei ròcas e a l'estudi de sei relacions amb son environament geologic. Apareguda en 1828, es una sciéncia que conoguèt de progrès importants amb lo desvolopament dei tecnicas de microscopia que permèton uei d'observar l'organizacion de la ròca a d'escalas fòrça pichonas.

Article detalhat : Petrologia.

La petrologia es la disciplina qu'estudia lei mecanismes de formacion e de transformacion dei ròcas a partir de sa distribucion, de son estructura, de sa constitucion e de sei proprietats. Pròcha de la petrografia, es un domeni fòrça experimentau que necessita de tornar crear en laboratòri lei condicions de temperatura e de pression subidas per lei mineraus, lei ròcas ò sei precursors (magmas, fluides idrotermaus...) dins la crosta ò dins lo mantèu terrèstre. L'objectiu es d'establir lei proprietats d'equilibri dei materiaus terrèstres dins sei condicions e la cinetica de son evolucion.

Mineralogia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Mineralogia.

La mineralogia es la branca de la geologia que son objectiu es de recensar lei mineraus, de lei definir e d'estudiar sei proprietats fisicas e quimicas e sei condicions de formacion. Fòrça anciana, es una disciplina fòrça utilizada dins lo quadre de la prospeccion e per la cèrca d'aplicacions en sciéncia dei materiaus. Per aquò, necessita l'usatge de tecnicas avançadas afin de determinar l'estructura dei mineraus (cristallografia, difraccion X, sciéncia dei materiaus...). En certanei cas, permet tanben d'imaginar d'assemblatges novèus gràcias a de simulacions informaticas.

Estratigrafia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Estratigrafia.

L'estratigrafia es la disciplina qu'estudia la succession deis estrats. Necessita sovent l'utilizacion de resultats provesits per d'autrei brancas de la geologia coma la geoquimia, la paleontologia ò la petrografia. Aquò permet d'establir d'escalas dei temps geologics e d'esplechar d'informacions parcialas (enregistraments sismics...) per modelizar la geologia de zònas desconegudas. Existís tanben una branca fòrça particulara, l'idrostratigrafia, qu'utiliza lei metòdes de l'estratigrafia per modelizar lei rets idrografic sosterranh.

Paleontologia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Paleontologia.

Estudi de la dinamica terrèstra[modificar | modificar la font]

Geodinamica[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Geodinamica.

Tectonica[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Tectonica.

Sedimentologia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Sedimentologia.

Estudi deis estructuras geologicas[modificar | modificar la font]

Geomorfologia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Geomorfologia.

Geologia estructurala[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Geologia estructurala.

Volocanologia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Volcanologia.

Glaciologia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Glaciologia.

Disciplinas associadas[modificar | modificar la font]

Geofisica[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Geofisica.

Geoquimia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Geoquimia.

Espeleologia[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Espeleologia.

Estudis de l'atmosfèra e de l'idrosfèra[modificar | modificar la font]

Geologia planetària[modificar | modificar la font]

Geologia extraterrèstra[modificar | modificar la font]

Liames intèrnes[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]