1905

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar

1905

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Ans :
1902 1903 1904  1905  1906 1907 1908

Decennis :
1870 1880 1890  1900  1910 1920 1930
Sègles :
Sègle XIX  Sègle XX  Sègle XXI
Millennis :
Millenni I  Millenni II  Millenni III


Cronologia mesadièra :
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec


Cronologias tematicas :
Aeronautica Arquitectura Automobila Benda dessenhada Camins de fèrre Cinèma Drech Economia Fotbòl Literatura Musica Santat e medecina Sciéncia Sociologia Espòrt Teatre


Autres calendièrs :
Roman Chinés Gregorian Ebrieu Indó Musulman Persan Republican

Aquesta pagina concernís l'an 1905 del calendièr gregorian.

Eveniments[modificar | modificar la font]

Occitània[modificar | modificar la font]

França[modificar | modificar la font]

  • 9 de decembre : Vòte de la lèi de separacion de l'Estat e de la Glèisa.

Euròpa[modificar | modificar la font]

Alemanha[modificar | modificar la font]

Subrevivents hereros de la retirada a travèrs de Kalahari.

Dins lo Sud Oèst African, leis Alemands aprofichèron sa victòria de l'an precedent (→ 1904) per construrre sièis camps de concentracion destinats ai Hereros. Inspirats per lei camps britanics de la guèrra dei Boers, permetèron d'exterminar la màger part dau pòble herero. Lo rèsta foguèt tuat per lo desèrt de Kalahari e en 1908, 80% dei Hereros èran mòrts. Lòngtemps oblidat, aqueu chaple es uei considerat coma lo premier genocidi modèrne de l'Istòria.

Mond[modificar | modificar la font]

  • 2 de genièr - Guèrra Russojaponesa: rendicion de las tropas de l'Empèri Rus en Japon a Pòrt Arthur.
  • 28 de mai : la flòta russa es esquichada per lei Japonés pendent la batalha de Tsuhima.
  • 5 de setembre : signatura dau tractat de patz de Portsmouth entre Russia e Japon que marca la victòria japonesa dins la guèrra entre lei dos país.

Arts[modificar | modificar la font]

Arquitectura[modificar | modificar la font]

Acabament dei trabalhs decidits per lo chah Nasser al-Din Shah Qajar (1848-1896) dins lo Sanctuari d'Al-Askari (ò Mosqueta d'Aur). Donèron sa fòrma actuala au bastiment ambé la construccion dau dòme d'aur e de l'encencha blava.

Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]

Energia[modificar | modificar la font]

Invencion dau turboalternator per l'engenhaire soís Charles Carroll Brown (1859-1946) que capitèt de coplar una turbina amb un alternator. Aquò permetèt de trobar dei fònts d'energia capablas de produrre de poissanças largament superioras ai turbinas de vapor existentas e favorizèt l'electrificacion de l'industria.

Fisica[modificar | modificar la font]

A partir de la teoria quantica publicada en 1900, Albert Einstein demostrèt lei naturas ondulatoria e corpuscularia de la lutz. Expliquèt tanben lo desplaçament de la lutz per quantitats definidas que foguèron dichs fotons. Enfin, establiguèt l'invariància de la velocitat de propagacion deis ondas electromagneticas.

Economia[modificar | modificar la font]

Naissenças[modificar | modificar la font]

Decèsses[modificar | modificar la font]

Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]


Commons-logo.svg

Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus 1905.