1869
|
1869 | |
|---|---|
| Ans : 1866 1867 1868 1869 1870 1871 1872 Decennis : Cronologia mesadièra : Cronologias tematicas : Autres calendièrs : | |
Aquesta pagina concernís l'an 1869 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Per renfòrçar lo sostèn britanic còntra leis ambicions francesas, Rainilaiarivony e Ranavalona II venguèron oficialament protestants e ordonèron la destruccion deis objèctes religiós pagans de la Cort. La poligamia e la consomacion d'alcòl foguèron tanben enebits.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Dins lo nòrd, fin de la guèrra Boshin après la victòria de la flòta imperiala dins la baia de Hakodate (4-10 de mai) e la capitulacion dei darrierei fòrças dau Shogunat Tokugawa en mai e en junh. Aquò marquèt d'un biais clar la restauracion dau poder de l'emperaire e la politica de modernizacion dau país continuèt. En particular, dins lo corrent de l'annada, la capitala foguèt installada a Tòquio (9 de mai) ont una universitat modèrna foguèt creada. Lei 272 senhors feodaus encara mèstres de sei tèrras lei restituiguèron a l'Estat (25 de julhet) que comencèt d'estudiar un sistèma per administrar dirèctament lo territòri (→ 1871). Enfin, lo govèrn creèt un burèu per accelerar la colonizacion de l'illa de Hokkaido afin d'empedir una installacion russa dins aquel endrech.
Arts[modificar | modificar la font]
Pintura[modificar | modificar la font]
Invencion dau movement impressionista per Pierre-Auguste Renoir (1841-1919) e Claude Monet (1840-1926) ambé la realizacion dei tablèus dichs La Grenouillère e Bain à la Grenouillère. A respèct dei corrents precedents, leis impressionistas s'interessavan ais impressions e a la mobilitat dei fenomèns e non pas a l'aspèct estable dei causas. Après l'escandòl dau Salon dei refusats de 1863, aqueleis òbras foguèron refusadas dins lei salons dau periòde mai aquò empachèt lo movement de s'estendre e de començar, a cha pauc, de s'organizar.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Inauguracion de la premiera restanca vòuta modèrna (restanca Zola) situat lòng d'Infernet (Lo Tolonet). Aqueu tipe de restanca se difusèt rapidament dins lo rèsta dau mond, especialament per bastir lei restancas situats dins de vau.
Premier brevet regardant lo foratge petrolier en mar depausat per l'engenhaire estatsunidenc Thomas Fitch Rowland. Pasmens, la premiera esplecha de petròli sosmarin aguèt pas luòc avans 1897.
Quimia[modificar | modificar la font]
Publicacion de la premiera classificacion periodica deis elements Dmitrii Mendeleiev (1837-1907). Permetèt d'establir de relacions entre leis elements quimics diferents — alora considerats coma d'entitats independentas — e de preveire l'existéncia d'elements encara desconeguts.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 14 de febrièr - Charles Thomson Rees Wilson, fisician britanic, Prèmi Nobel (m. 1959)
- 15 de març - Stanislaw Wojciechowski, president de Polonha (m. 1953)
- 18 de març - Neville Chamberlain, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1940)
- 22 de març - Emilio Aguinaldo, primièr president de las Filipinas (m. 1964)
- 27 de junh - Hans Spemann, embriologista alemand, Prèmi Nobel (m. 1941)
- 3 de setembre - Fritz Pregl, fisician austriac, Prèmi Nobel (m. 1930)
- 28 d'agost - Augusto Tasso Fragoso, president de Brasil (m. 1945)
- 2 d'octobre - Mohandas Karamchand Gandhi, lo Mahatma Gandhi, líder de l'independéncia d'Índia (m.1948)
- 26 d'octobre - Washington Luís, president de Brasil (m. 1957)
- 1 de novembre - Folco de Baroncelli-Javon, escrivan e poèta provençau (m. 1943)
- 11 de novembre - Victor Emmanuel III, rei d'Itàlia (m. 1947)
- 30 de novembre - Gustaf Dalén, fisician e inventor suedés, Prèmi Nobel de Fisica en 1912 (m.1937)
- 31 de decembre - Henri Matisse, pintre francés (m.1954)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 8 de març - Louis Hector Berlioz, compositor romantic francés (n.1803)