Vejatz lo contengut

Lengas per familha

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

Vaicí una lista (parciala e simplificada) de las lengas naturalas o construchas, vivas o mòrtas, classadas per familhas.

I indicam pas totas las lengas del Mond (seriá impossible tecnicament), mas sonque una seleccion de lengas entre las mai conegudas. Pasmens assajam de mençonar almens totas las lengas vivas d'Euròpa e de la mar Mediterranèa.

Indicam las familhas de lengas mai importantas. La nocion de familha genetica de lengas es descricha mai en detalh dins l'article consacrat a la lingüistica comparada.

Las temptativas de certans lingüistas (diches "omnicomparatistas"), dempuèi la fin del sègle XX, d'acampar certanas familhas de lengas dins de superfamilhas de lengas an pas bailat de resultats definitius ni consensuals fins ara. Aicí las familhas que son pas encara reconegudas largament son indicadas amb la mençon "familha discutida".

Las familhas que se compausan d'una sola lenga recebon la mençon "1 lenga".

Aquesta lista se basa en granda part subre lo libre de sintèsi de Merritt Ruhlen, A guide to the World's languages (Stanford: Stanford University Press, reedicion de 1991, 1a edicion de 1997). Ara per ara, lo trabalh de Ruhlen es la sola sintèsi qu'assaja d'èsser completa e qu'es accessibla, e mai se pòt recebre de criticas. Ruhlen i repren en particular las òbras de classificacion de son mèstre Joseph Greenberg. Totes dos son d'"omnicomparatistas" e de partisans de las "superfamilhas".

lengas khoisan[modificar | Modificar lo còdi]

La parentat dels grops de la familha khoisan, pausada per Greenberg en 1955, es pus acceptada. Ne vira, en fach, de tres familhas e doas lengas isoladas.

lengas khoe[modificar | Modificar lo còdi]

lengas tuu[modificar | Modificar lo còdi]

lengas kx'a[modificar | Modificar lo còdi]

hadza[modificar | Modificar lo còdi]

sandawe[modificar | Modificar lo còdi]

lengas kadogli[modificar | Modificar lo còdi]

lengas nigèrocongolesas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas atlanticocongolesas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. wolòf
  2. pul o folbe o pulaar
  3. serèr

lengas mel[modificar | Modificar lo còdi]

lengas mande[modificar | Modificar lo còdi]

  1. bambara
  2. malinke
  3. diola
  4. kpelle
  5. mende

lengas kru[modificar | Modificar lo còdi]

lengas dogon[modificar | Modificar lo còdi]

lengas gor[modificar | Modificar lo còdi]

lengas adamawa[modificar | Modificar lo còdi]

lengas obanguianas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas heiban[modificar | Modificar lo còdi]

lengas talodi[modificar | Modificar lo còdi]

lengas katla[modificar | Modificar lo còdi]

lengas rashad[modificar | Modificar lo còdi]

lafofa[modificar | Modificar lo còdi]

Nigèrocongolés sud-central[modificar | Modificar lo còdi]

  1. ewe
  2. akan
  3. ioroba
  4. igbo
  5. efik

lengas banto[modificar | Modificar lo còdi]

  1. swahili
  2. rwanda o kinyarwanda
  3. rundi
  4. shona
  5. xhosa
  6. zolo
  7. còngo
  8. kituba o munukutuba
  9. gikuyu

lengas nilosaharianas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas songhai[modificar | Modificar lo còdi]

lengas saharianas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas mabanas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. masalit

Lengas fors[modificar | Modificar lo còdi]

  1. for
  2. amdang

lengas sodanicas orientalas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. nubian
  2. nuer
  3. massai

lengas sodanicas centralas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas komuz[modificar | Modificar lo còdi]

lengas kuliak[modificar | Modificar lo còdi]

lengas afroasiaticas[modificar | Modificar lo còdi]

L'afroasiatic tanben se sonava camitosemitic, mas aquel tèrme es perimit e abandonat.

lengas omoticas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas coshiticas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas semiticas[modificar | Modificar lo còdi]

egipcian[modificar | Modificar lo còdi]

lengas berbèras[modificar | Modificar lo còdi]

lengas chadicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas aborigènas d'Austràlia[modificar | Modificar lo còdi]

Las lengas australianas son las lengas dels aborigèns d'Austràlia. Compren un quinzenat de familhas. Entre elas, lo pama-nyungan ocupa gaireben tot lo continent, las autras familhas se concentran dins lo centre-nòrd.

lengas pama-nyungan[modificar | Modificar lo còdi]

lengas bunubanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas daly de l'oèst[modificar | Modificar lo còdi]

lengas daly de l'èst[modificar | Modificar lo còdi]

lengas daly del sud[modificar | Modificar lo còdi]

lengas garrwanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas gunwinyguanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas iwaidjanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas jarrakanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas limilngan[modificar | Modificar lo còdi]

lengas mirndi[modificar | Modificar lo còdi]

lengas nyulnyulanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas tangkicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas wagaydyicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas worrorranas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas tasmanianas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas andamanesas[modificar | Modificar lo còdi]

  • grop ongan
  • grop grand andamanés
    • aka-bea
    • akar-bale
    • aka-kede
    • aka-kol
    • oko-juwoi
    • pucikwar
    • aka-cari
    • aka-kora
    • aka-jeru
    • aka-bo

lengas papós[modificar | Modificar lo còdi]

lengas transneoguineanas[modificar | Modificar lo còdi]

Aquela familha recampa la majoritat de las lengas dichas "papós", en Nòva Guinèa.

Papó occidental[modificar | Modificar lo còdi]

East Bird's Head[modificar | Modificar lo còdi]

lengas geelvink bay[modificar | Modificar lo còdi]

Sko[modificar | Modificar lo còdi]

Kwomtari-baibai[modificar | Modificar lo còdi]

Lengas left may[modificar | Modificar lo còdi]

lengas amto-musanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas torricelli[modificar | Modificar lo còdi]

Sepik-Ramu[modificar | Modificar lo còdi]

Papó oriental[modificar | Modificar lo còdi]

Lengas austroasiaticas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas aslianas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas bahnaricas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas katuicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas khasi-palaungicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas khmericas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas khmuicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas mangicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas monicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas munda[modificar | Modificar lo còdi]

lengas mòn-khmer[modificar | Modificar lo còdi]

lengas nicobaricas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas pearicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas vieticas[modificar | Modificar lo còdi]

Lengas miao-yao[modificar | Modificar lo còdi]

  1. miao
  2. yao

lengas tai-kadai[modificar | Modificar lo còdi]

Lengas tai[modificar | Modificar lo còdi]

  • tai al sens estrech o tailandés
  • lao o laossian
  • shan

Lengas austronesianas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. atayal
  2. tsou
  3. paiwan

lengas malaiopolinesianas[modificar | Modificar lo còdi]

malaiopolinesian occidental[modificar | Modificar lo còdi]

  1. ilokano
  2. magindanao
  3. tagalòg o pilipino o filipino
  4. cebuano
  5. macassarés
  6. malgash
  1. malai o indonesian
  2. balinés
  3. sondanés
  4. aceh
  5. javanés

malaiopolinesian centreoriental[modificar | Modificar lo còdi]

lengas sinotibetanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas siniticas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas tibetobirmanas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas brahmaputranas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas digaricas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas midzuïcas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas angami-pochuri[modificar | Modificar lo còdi]

lengas ao[modificar | Modificar lo còdi]

lengas kho-bwa[modificar | Modificar lo còdi]

lengas tani[modificar | Modificar lo còdi]

lengas zeme[modificar | Modificar lo còdi]

lengas karenicas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas dravidicas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. kurukh
  2. tamol
  3. canarés
  4. telogo
  5. malaialam
  6. brahui
  7. tolo

lengas caucasencas del nòrd-oèst[modificar | Modificar lo còdi]

lengas caucasencas del nòrd-èst[modificar | Modificar lo còdi]

lengas kartvelianas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas indoeuropèas[modificar | Modificar lo còdi]

Italoceltic[modificar | Modificar lo còdi]

lengas italicas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. òsc (estench)
  2. sabèl (estench)
  3. ombrian antic o ombre antic (estench)
  4. falisc (estench)
  5. latin
Lengas romanicas o lengas latinas, venent del latin[modificar | Modificar lo còdi]
  1. occitan
  2. catalan
  3. galègoportugués: galician e portugués
  4. castelhan o espanhòl
  5. aragonés (sa classificacion dins l'espanhòl es discutida)
  6. leonés
  7. mossarabi (estench)
  8. francés o lenga d'oïl
  9. francoprovençal o arpitan
  10. romanch
  11. ladin
  12. friolan
  13. italian
  14. nòrd-italian o italian septentrional o padan (sa classificacion dins l'italian es discutida)
  15. còrs (sa classificacion dins l'italian es discutida)
  16. sarde
  17. dalmata (estench)
  18. romanés
  19. aromanés (sa classificacion dins lo romanés es discutida)

Ligur antic (estench)[modificar | Modificar lo còdi]

  1. ligur antic (estench)

lengas celticas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. gallés o gal (de Gàllia) (estench)
  2. leponci o lepontic (estench)
  3. celtibèr (estench)
  1. breton
  2. cornic
  3. galés (del País de Galas)
  1. gaelic manx
  2. gaelic irlandés
  3. gaelic escocés

lengas germanicas[modificar | Modificar lo còdi]

  • Germanic occidental
  1. anglés
  2. frison
  3. bas-alemand o bas-saxon
  4. neerlandés
  5. afrikaans
  6. aut alemand o alemand
  7. yiddish
  8. francic (platt lorenc)
  • Germanic nordic o escandinau: lengas venent del noroèc (estench)
  1. islandés
  2. feroés
  3. norvegian
  4. danés
  5. suedés
  • Germanic oriental (estench)
  1. gotic (estench)
  2. vandal (estench)

Baltoeslau[modificar | Modificar lo còdi]

lengas balticas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. leton
  2. lituan o lituanian
  3. prussian ancian (estench)

lengas eslavas[modificar | Modificar lo còdi]

  • Eslau occidental
  1. cashob
  2. eslovinç (estench)
  3. sorab o lusacian o sèrbe de Lusàcia o vende
  4. polonés
  5. eslovac
  6. chèc
  • Eslau oriental
  1. rus
  2. bielorús
  3. ucraïnian o ucraïnés
  • Eslau meridional
  1. eslovèn
  2. sèrbocroat: croat, bosnian e sèrbe
  3. bulgar: bulgar e macedonian

grèc o ellenic[modificar | Modificar lo còdi]

albanés[modificar | Modificar lo còdi]

armèni[modificar | Modificar lo còdi]

lengas anatolianas (estench)[modificar | Modificar lo còdi]

  1. itita (estench)
  2. luwita (estench)

Agni-kuchi o tokharian (estench)[modificar | Modificar lo còdi]

  1. agni (estench)
  2. kuchi (estench)

Indoiranian[modificar | Modificar lo còdi]

lengas iranianas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. avestic (estench)
  2. sogdian (estench)
  3. zaza
  4. gorani
  5. curd
  6. lor
  7. persan o pèrsa (inclusent lo tatgic e lo dari)
  8. balochi
  9. mazandarani
  10. guilani
  11. ossèt < alan (estench) < sarmata (estench) < scita (estench)
  12. pashto o pathan o afgan

Indoarian[modificar | Modificar lo còdi]

lengas noristanianas[modificar | Modificar lo còdi]

Lengas oralicas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. nenètz
  2. enètz
  3. selqup
  4. nganasan
  1. lapon
  2. finés o finlandés (dont: carelian)
  3. estonian
  4. livonian
  5. vèpse
  6. vòt
  7. còmi o zirian
  8. odmort o votiac
  9. mari o cheremís
  10. mordovian: èrza e mòksha
  1. khanty o ostiac
  2. mansi o vogol
  3. ongrés o magiar

Lengas turquesas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. turc o osmanlí
  2. gagauz
  3. tatar de Crimèa
  4. tatar de Vòlga
  5. bashcòrt o bashquir
  6. azèri o azerbaitjanés
  7. nogai
  8. balcar
  9. qarachay
  10. qashqay
  11. cazac
  12. ozbèc
  13. caracalpac
  14. turcmèn
  15. quirguiz
  16. tova
  17. khakàs
  18. iacot o sakha
  19. chovash

Lengas mongòlas[modificar | Modificar lo còdi]

Lengas tongozas[modificar | Modificar lo còdi]

Corean[modificar | Modificar lo còdi]

lengas japonicas[modificar | Modificar lo còdi]

Lengas paleosiberianas[modificar | Modificar lo còdi]

lengas ienisseianas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. ket

lengas chokchi-kamchadalas[modificar | Modificar lo còdi]

  1. chokchi
  2. koriak
  3. kamchadal o itelmèn

Lengas iokaguiras[modificar | Modificar lo còdi]

Esquimaud-alèuta[modificar | Modificar lo còdi]

Alèuta[modificar | Modificar lo còdi]

Esquimaud[modificar | Modificar lo còdi]

yupik[modificar | Modificar lo còdi]
inuit o inuktitut[modificar | Modificar lo còdi]

lengas amerindianas[modificar | Modificar lo còdi]

Las lengas amerindianas son pas una familha de lengas, mas una denominacion geografica qu'acampa las familhas de lengas d'America.

lengas d'America del Nòrd[modificar | Modificar lo còdi]

lengas de Mesoamerica[modificar | Modificar lo còdi]

Familhas de lengas d'America del sud[modificar | Modificar lo còdi]

lengas non classificadas[modificar | Modificar lo còdi]

Aquestas lengas apertenon benlèu a de familhas, mas los lingüistas arriban pas encara de determinar a quinas. Son pas forçadament de lengas "isoladas".

creòls e pidgins [modificar | Modificar lo còdi]

  1. reünionés
  2. martiniqués
  3. guadalopenc
  4. gulla
  5. djuka
  6. tok pisin
  7. bislama
  8. girgon chinook
  9. jamaican
  10. haitian
  11. maurician
  12. capverdian

XV. LENGAS CONSTRUCHAS O ARTIFICIALAS[modificar | Modificar lo còdi]

  1. esperanto
  2. ido
  3. intereslau
  4. interlingua
  5. lydnevi
  6. mrezisk
  7. novial
  8. seversk
  9. slavëni
  10. slavisk
  11. volapük