Lengas per familha

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Pagina d'ajuda sus l'omonimia Pels articles omonims, vejatz lenga (omonimia) e familha.

Vaicí una lista (parciala e simplificada) de las lengas naturalas o construchas, vivas o mòrtas, classadas per familhas.

I indicam pas totas las lengas del Mond (seriá impossible tecnicament), mas sonque una seleccion de lengas entre las mai conegudas. Pasmens assajam de mençonar almens totas las lengas vivas d'Euròpa e de la mar Mediterranèa.

Indicam las familhas de lengas mai importantas. La nocion de familha genetica de lengas es descricha mai en detalh dins l'article consacrat a la lingüistica comparada.

Las temptativas de certans lingüistas (diches "omnicomparatistas"), dempuèi la fin del sègle XX, d'acampar certanas familhas de lengas dins de superfamilhas de lengas an pas bailat de resultats definitius ni consensuals fins ara. Aicí las familhas que son pas encara reconegudas largament son indicadas amb la mençon "familha discutida".

Las familhas que se compausan d'una sola lenga recebon la mençon "1 lenga".

Aquesta lista se basa en granda part subre lo libre de sintèsi de Merritt Ruhlen, A guide to the World's languages (Stanford: Stanford University Press, reedicion de 1991, 1a edicion de 1997). Ara per ara, lo trabalh de Ruhlen es la sola sintèsi qu'assaja d'èsser completa e qu'es accessibla, e mai se pòt recebre de criticas. Ruhlen i repren en particular las òbras de classificacion de son mèstre Joseph Greenberg. Totes dos son d'"omnicomparatistas" e de partisans de las "superfamilhas".

Somari

I. KHOISAN[modificar | modificar la font]

Superfamilha

Hadza[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. hadza

Sandawe[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. sandawe

Khoisan sud-african[modificar | modificar la font]

  1. qxû o !kung
  2. maligo
  3. nama o namaqua o otentòt
  4. g//abake
  5. ≠hû
  6. n/huki

II. NIGÈROKORDOFANIAN[modificar | modificar la font]

Superfamilha

Kordofanian[modificar | modificar la font]

  1. kadugli
  2. rere

Nigèrocongolés[modificar | modificar la font]

Mande[modificar | modificar la font]

  1. manding
  2. bambara
  3. malinke
  4. jula
  5. kpelle
  6. mende

Oèst-atlantic[modificar | modificar la font]

  1. wolof
  2. pul o folbe o pulaar
  3. serèr

Kru[modificar | modificar la font]

  1. bete

Dogon[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. dogon

Gor o voltaïc[modificar | modificar la font]

  1. mòre o mòssi

Adamaua-obanguian[modificar | modificar la font]

  1. mumuye
  2. gbaya
  3. sango

Nigèrocongolés sud-central[modificar | modificar la font]

  1. ewe
  2. akan
  3. yoruba
  4. igbo
  5. efik
Banto[modificar | modificar la font]
  1. swahili
  2. rwanda o kinyarwanda
  3. rundi
  4. shona
  5. xhosa
  6. zolo
  7. còngo
  8. kituba o munukutuba
  9. kikuyu

III. NILOSAHARIAN[modificar | modificar la font]

Superfamilha

Songhai[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. songhai

Saharian[modificar | modificar la font]

  1. kanuri

Maban[modificar | modificar la font]

  1. mesalit

Lengas fors[modificar | modificar la font]

  1. for
  2. amdang

Sodanic oriental[modificar | modificar la font]

  1. nubian
  2. nuer
  3. massai

Sodanic central[modificar | modificar la font]

  1. mangbetu

Berta[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. berta

Kunama[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. kunama

Komuz[modificar | modificar la font]

  1. bega
  2. komo

IV. AUSTRALIAN[modificar | modificar la font]

Superfamilha
L'australian acampa las lengas dels aborigèns d'Austràlia. Compren un quinzenat de familhas. Entre elas, lo pama-nyungan ocupa gaireben tot lo continent, las autras familhas se concentran dins lo centre-nòrd.

V. INDOPACIFIC[modificar | modificar la font]

Superfamilha discutida

Kusunda[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. kusunda

Tasmanian[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. tasmanian (estench)

Andamanés[modificar | modificar la font]

  1. Jarawa

Transneoguinean[modificar | modificar la font]

Aquela familha recampa la majoritat de las lengas dichas "papós", en Nòva Guinèa.

Papó occidental[modificar | modificar la font]

East Bird's Head[modificar | modificar la font]

Geelvink Bay[modificar | modificar la font]

Sko[modificar | modificar la font]

Kwomtari-baibai[modificar | modificar la font]

Arai[modificar | modificar la font]

Amto-musan[modificar | modificar la font]

Torricelli[modificar | modificar la font]

Sepik-Ramu[modificar | modificar la font]

Papó oriental[modificar | modificar la font]

VI. AUSTRIC[modificar | modificar la font]

Superfamilha discutida

Austroasiatic[modificar | modificar la font]

Munda[modificar | modificar la font]

  1. mundari
  2. santali

Mòn-khmer[modificar | modificar la font]

  1. vietnamian
  2. khasi
  3. khmer o cambotjan
  4. mòn
  5. nicobarés

Miao-yao[modificar | modificar la font]

  1. miao
  2. yao

Daïc o kadai o tai-kadai[modificar | modificar la font]

Lengas tais[modificar | modificar la font]

  1. tai al sens estrech o tailandés o siamés
  2. lao o laossian
  3. shan
  4. zhuang

Austronesian[modificar | modificar la font]

  1. atayal
  2. tsou
  3. paiwan

malaiopolinesian[modificar | modificar la font]

malaiopolinesian occidental[modificar | modificar la font]
  1. ilokano
  2. magindanao
  3. tagalòg o pilipino o filipino
  4. cebuano
  5. macassarés
  6. malgash
  1. malai o indonesian
  2. balinés
  3. sondanés
  4. aceh
  5. javanés
malaiopolinesian centreoriental[modificar | modificar la font]
  1. marshallés
  1. fijian
  1. samoan
  2. tahitian
  3. maòri
  4. hawaiian

VII. DENÉ-CAUCASENC[modificar | modificar la font]

Superfamilha discutida

Basco[modificar | modificar la font]

  1. aquitan (estench)
  2. basco o basc o euscar

Nòrd-caucasenc[modificar | modificar la font]

Caucasenc del nòrd-oèst[modificar | modificar la font]

  1. abcaz
  2. abaza
  3. adigué o cherquès o cabardin o circassian

Caucasenc del nòrd-èst[modificar | modificar la font]

  1. chechèn
  2. ingosh
  1. avar (Caucàs)
  2. andi
  3. dido
  4. lak
  5. dargwa
  6. lesguian

Burushaski[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. burushaski

Nahali[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. nahali

Sinotibetan[modificar | modificar la font]

Sinitic o "chinés"[modificar | modificar la font]

  1. "chinés" o mandarin
  2. cantonés o yue
  3. hakka o kejia
  4. xiang
  5. wu
  6. gan
  7. min
  8. bai

Tibetobirman[modificar | modificar la font]

  1. tibetan
  2. birman

Ienisseian[modificar | modificar la font]

  1. ket

Na-dené[modificar | modificar la font]

  1. haida
  2. tlingit
  3. eyak

Atabascan[modificar | modificar la font]

  1. tanaina
  2. chipewyan
  3. apache
  4. navaho o navajo

VIII. AFROASIATIC[modificar | modificar la font]

Superfamilha

  • NB - L'afroasiatic tanben se sona "camitosemitic", mas aquel tèrme comença d'èstre perimit e abandonat.

Omotic[modificar | modificar la font]

  1. ometo

Coshitic[modificar | modificar la font]

  1. somalian
  2. oròmo
  3. beja
  4. sidamo

Semitic[modificar | modificar la font]

  1. gueez (estench)
  2. amara
  3. tigrinya
  4. tigré
  5. harari
  6. ebrieu
  7. arabi
  8. maltés
  9. sud-arabic
  10. aramèu o assirian o siriac o caldèu < aramèu ancian
  11. akkadian (estench)
  12. fenician (estench)

Egipcian[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. còpte < egipcian ancian

Berbèr o amazigh[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. berbèr o amazigh

Chadic[modificar | modificar la font]

  1. hausa
  2. margi

IX. ELAMODRAVIDA[modificar | modificar la font]

Superfamilha

Elamita[modificar | modificar la font]

  1. elamita (estench)

Dravida[modificar | modificar la font]

  1. kurukh
  2. tamol o tamil
  3. canarés
  4. telogo
  5. malaialam
  6. brahui

X. KARTVELIAN o SUD-CAUCASENC[modificar | modificar la font]

Superfamilha

  1. georgian
  2. laz
  3. mingrelian
  4. esvan

XI. EURASIATIC[modificar | modificar la font]

Superfamilha discutida

  • NB - L'ipotèsi de la superfamilha del nostratic tend de mai en mai de coïncidir amb aquela de l'eurasiatic. La diferéncia majorala es que lo nostratic englobariá l'afroasiatic mentre que l'eurasiatic l'englòba pas. Mas los partisans del nostratic admeton que l'afroasiatic, en tot cas, es aparentat mens estrechament amb las autras brancas.

Indoeuropèu[modificar | modificar la font]

Italoceltic[modificar | modificar la font]

Italic[modificar | modificar la font]
  1. òsc (estench)
  2. sabèl (estench)
  3. ombrian antic o ombre antic (estench)
  4. falisc (estench)
  5. latin
Lengas romanicas o lengas latinas, venent del latin[modificar | modificar la font]
  1. occitan
  2. catalan
  3. galègoportugués: galèc e portugués
  4. castelhan o espanhòl
  5. aragonés (sa classificacion dins l'espanhòl es discutida)
  6. leonés
  7. mossarabi (estench)
  8. francés o lenga d'oïl
  9. francoprovençal o arpitan
  10. romanch
  11. ladin
  12. friolan
  13. italian
  14. nòrd-italian o italian septentrional o padan (sa classificacion dins l'italian es discutida)
  15. còrs (sa classificacion dins l'italian es discutida)
  16. sarde
  17. dalmata (estench)
  18. romanés
  19. aromanés (sa classificacion dins lo romanés es discutida)
Ligur antic (estench)[modificar | modificar la font]
  1. ligur antic (estench)
Celtic[modificar | modificar la font]
  1. gallés o gal (de Gàllia) (estench)
  2. leponci o lepontic (estench)
  3. celtibèr (estench)
  1. breton
  2. cornic
  3. galés (del País de Galas)
  1. gaelic manx
  2. gaelic irlandés
  3. gaelic escocés

Germanic[modificar | modificar la font]

  • Germanic occidental
  1. anglés
  2. frison
  3. bas-alemand o bas-saxon
  4. neerlandés
  5. afrikaans
  6. aut alemand o alemand
  7. yiddish
  8. francic (estench)
  • Germanic nordic o escandinau: lengas venent del noroèc (estench)
  1. islandés
  2. feroés
  3. norvegian
  4. danés
  5. suedés
  • Germanic oriental (estench)
  1. gotic (estench)
  2. vandal (estench)

Baltoeslau[modificar | modificar la font]

Baltic[modificar | modificar la font]
  1. leton
  2. lituan o lituanian
  3. prussian ancian (estench)
Eslau[modificar | modificar la font]
  • Eslau occidental
  1. cashob
  2. eslovinç (estench)
  3. sorab o lusacian o sèrbe de Lusàcia o vende
  4. polonés
  5. eslovac
  6. chèc
  • Eslau oriental
  1. rus
  2. bielorús
  3. ucraïnian o ucraïnés
  • Eslau meridional
  1. eslovèn
  2. sèrbocroat: croat, bosnian e sèrbe
  3. bulgar: bulgar e macedonian

Grèc o ellenic[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. grèc o ellenic

Albanés[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. albanés

Armèni[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. armèni

Anatolian (estench)[modificar | modificar la font]

  1. itita (estench)
  2. luwita (estench)

Agni-kuchi o tokharian (estench)[modificar | modificar la font]

  1. agni (estench)
  2. kuchi (estench)

Indoiranian o arian[modificar | modificar la font]

Iranian[modificar | modificar la font]
  1. avestic (estench)
  2. sogdian (estench)
  3. zaza
  4. gorani
  5. curd
  6. lor
  7. persan o pèrsa (inclusent lo tatgic e lo dari)
  8. balochi
  9. mazandarani
  10. guilani
  11. ossèt < alan (estench) < sarmata (estench) < scita (estench)
  12. pashto o pathan o afgan
Dardic[modificar | modificar la font]
  1. nurestani (èx-kafir)
Indoarian[modificar | modificar la font]
  1. sanscrit (estench)
  2. gitano o cingaro o tzingarin o romaní
  3. indostani: indi e ordo
  4. panjabi
  5. lahnda
  6. rajastani
  7. bihari
  8. nepalés o pahari
  9. cashmirian
  10. bhili
  11. gujarati
  12. marata
  13. konkani
  14. oriya
  15. bengalin
  16. assamés
  17. singalés

Oraloiokaguir[modificar | modificar la font]

Iokaguir[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. iokaguir

Oralic[modificar | modificar la font]

Samoièd[modificar | modificar la font]
  1. nenètz
  2. enètz
  3. selqup
  4. nganasan
Finoogric[modificar | modificar la font]
Finic[modificar | modificar la font]
  1. lapon
  2. finés o finlandés (dont: carelian)
  3. estonian
  4. livonian
  5. vèpse
  6. vòt
  7. còmi o zirian
  8. odmort o votiac
  9. mari o cheremís
  10. mordovian: èrza e mòksha
Ogric[modificar | modificar la font]
  1. khanty o ostiac
  2. mansi o vogol
  3. ongrés o magiar

Altaïc[modificar | modificar la font]

Familha discutida

Turqués[modificar | modificar la font]

  1. turc o osmanlí
  2. gagauz
  3. tatar de Crimèa
  4. tatar de Vòlga
  5. bashcòrt o bashquir
  6. azèri o azerbaitjanés
  7. nogai
  8. balcar
  9. qarachay
  10. qashqay
  11. cazac
  12. ozbèc
  13. caracalpac
  14. turcmèn
  15. quirguiz
  16. tova
  17. khakàs
  18. iacot o sakha

Mongòl[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. mongòl (dont: boriat, khalkha, calmoc)

Tongoz[modificar | modificar la font]

  1. manchó o manchorian
  2. envenki

Corèonipoaino[modificar | modificar la font]

Familha discutida.

  • NB - Pro de lingüistas pensan que lo corean e lo japonic fan partida de l'altaïc e que l'aino n'es a despart.

Corean[modificar | modificar la font]

  1. corean

Japonic[modificar | modificar la font]

  1. japonés
  2. ryukyuan

Aino[modificar | modificar la font]

  1. aino

Nivkh o guiliak[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. nivkh o guiliak

Chokchi-kamchadal[modificar | modificar la font]

  1. chokchi
  2. koriak
  3. kamchadal o itelmèn

Esquimaud-alèuta[modificar | modificar la font]

Alèuta[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. alèuta

Esquimaud[modificar | modificar la font]

yupik[modificar | modificar la font]
  1. naukanski
  2. yupik centresiberian
  3. yupik centrealaskian
  4. yupik pacific
inuit o inuktitut[modificar | modificar la font]

1 lenga

  1. inuit o inuktitut

XII. AMERINDE[modificar | modificar la font]

Superfamilha discutida

Nòrd-amerinde[modificar | modificar la font]

  1. blackfoot
  2. cheiène
  3. micmac
  4. kwakiutl
  5. nootka
  6. dakota o siox
  7. cherokee
  8. chinook
  9. nez percé
  10. zuñi
  11. choctaw
  12. muskogee o creek
  13. totonac
  14. mixe
  15. zoque
  1. quiche

Centreamerinde[modificar | modificar la font]

  1. kiowa
  2. comanche
  3. hopi
  4. nahuatl o aztèca
  5. mixtèc

Chibcha-paezan[modificar | modificar la font]

  1. yanomani
  2. paez

Andin[modificar | modificar la font]

  1. quíchoa
  2. aimara o aimarà
  3. mapudungu o mapuche o araucan
  4. alacalof

Eqüatorial-tucano[modificar | modificar la font]

  1. tucano
  2. shuar o jivaro
  3. guaraní
  4. arawak
  5. carib insular

Ge-pano-carib[modificar | modificar la font]

  1. carib

XIII. LENGAS NON CLASSIFICADAS[modificar | modificar la font]

Aquestas lengas apertenon benlèu a de familhas, mas los lingüistas arriban pas encara de determinar a quinas. Son pas forçadament de lengas "isoladas".

  1. warenbori
  2. taurap
  3. pauwi
  4. chiquitano

XIV. CREÒLS E PIDGINS [modificar | modificar la font]

  1. reünionés
  2. martiniqués
  3. guadalopenc
  4. gulla
  5. djuka
  6. tok pisin
  7. bislama
  8. girgon chinook
  9. jamaican
  10. haitian
  11. maurician
  12. capverdian

XV. LENGAS CONSTRUCHAS O ARTIFICIALAS[modificar | modificar la font]

  1. esperanto
  2. ido
  3. interlingua
  4. lydnevi
  5. mrezisk
  6. novial
  7. seversk
  8. slavëni
  9. slavisk
  10. volapük