Espanha

Donadas
v · d · m

Reino de España
Estat
Païses Membres de l'Union Europèa, País e Wikidata:Estat sobeiran

Regne d'Espanya (ca)

Reino de España (gl)

Espainiako Erresuma (eu)

Reinu d'España (Ast)

Reialme d'Espanha (oc)


(Detalhs)	(Detalhs)

Devisa nacionala : Plus Ultra
(latin : Encara al delà)

Lengas oficialas

Espanhòl

Capitala

Madrid
40°26′N 3°42′W / 40.433, -3.7

Mai granda vila Madrid

Forma de l’Estat
- Rei
- President del govèrn Monarquia constitucionala
Joan Carles I^èr
Mariano Rajoy Brey

Superfícia
- Totala
- Aiga (%) Classat 51^en
504 782 km²
1,04%

Populacion
- Totala (2011)
- Densitat Classat 29^en
47 190 493 ab.
93,49 ab./km²

Independéncia
- Union dels reialmes de
Castelha, Aragon e Navarra 1512

Gentilici Espanhòl, Espanhòla

IDH(2005) ▲ 0,949 (elevat) 13^en

Moneda ({{{moneda}}} EUR ‎‎)

- nom occitan

Èuro

- nom officiau anglés

Euro

Fus orari UTC +1: (CET);
Ora d'estiu: UTC+2: (CEST) Central European Time

Imne nacional

Marcha Real

Domeni internet

.es

Indicatiu telefonic +34

Còde del país (ISO 3166) ES

(1) Lo catalan, basc e galèc son cooficials dins qualques comunautats autonòmas. L'aranés (dialècte de l'occitan parlat dins la Val d'Aran) es cooficial en Catalonha amb lo catalan e l'espanhòl.
(2) Abans 2002 : peseta

Identificacions d'autoritats

VIAF 156528706

GND

36407-1

ISNI

[2]

LCCN

n79006971

ULAN

BNF

[3]

SUDOC

[4]

CALIS

CiNii

NDL 00571694

ISO standard

Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Espanha.

Espanha (en castelhan España) es un país de l'Euròpa del Sud-Oèst qu'ocupa la màger part de la Peninsula Iberica. Forma un Estat ont lo pòble espanhòl a una posicion preeminenta. Confronta Portugal a l'oèst e França e Andòrra al nòrd-èst. Es limitada per l'ocean Atlantic al nòrd e al sud-oèst e per la mar Mediterranèa a l'èst e al sud-èst. Tanben ne fa partida l'archipèla african e nòrd-atlantic de las illas Canàrias.

Sa capitala es Madrid.

Lo gentilici es espanhòl -òla (var. espanhòu -òla).

Es devesida, dins l'òrdre del mai grand al mai pichon, en Comunautats autonòmas, en províncias, en comarcas, en terçons, en comunas, en entitats municipalas descentralizadas.

Comunautats autonòmas (Autonomias)[modificar]

Article detalhat : Comunautats autonòmas d'Espanha

Espanha es devesida en 17 regions, apeladas comunautats autonòmas e doas vilas autonòmas. Son de menas d'Estats federats dispausant d'un cèrt gra d'independéncia, quitament se las competéncias acordadas per l'Estat central pòdon variar fòrça e se los tèrmes « independéncia » e « federal » son un pauc tabós. Las comunautats autonòmas se compausan d'una o mantuna província.

Las 17 comunautats autonòmas^[1] :

Las doas vilas autonòmas son:

Veire tanben : Províncias d'Espanha ~ Lista de las comunautats espanhòlas per superficia ~ Lista de las comunautats espanhòlas per populacion

Lengas[modificar]

Las lengas territorialas utilizadas en Espanha an d'estatuts divèrses.

L'espanhòl o castelhan es la sola lenga oficiala dins tot l'estat. Domina las autras lengas dins un rapòrt de diglossia.
I a de lengas cooficialas amb l'espanhòl, dins certanas comunautats autonòmas:
- L'occitan (aranés) dins la Val d'Aran e tanben, teoricament, dins l'ensems de la Generalitat de Catalonha (qu'englòba Aran).
- Lo catalan dins la Generalitat de Catalonha, lo País Valencian e las illas Balearas. Es pas oficial dins de territòris ont es parlat perifericament, coma Aragon (Franja de Ponent) e la region de Múrcia (El Carxe).
- Lo basco dins la Comunautat Autonòma Basca e dins la Comunautat Forala de Navarra.
- Lo galèc en Galícia. Es pas oficial en Astúrias, ont es parlat perifericament.
D'autras lengas an pas cap d'estatut oficial:
- L'aragonés, parlat al nòrd d'Aragon, amb de projèctes regionals de "proteccion" que se son pas gaire concretizats.
- L'asturleonés (nomenat asturian en Astúrias, leonés en Leon e mirandés en Portugal), amb una "proteccion" parciala per l'asturian en Astúrias.
- L'estremeñu, parlat al nòrd d'Extremadura.
- Lo berbèr, a Mrich o Melilla (dialècte rifenc) e amb de traças a las illas Canàrias (dialècte guanche).
- L'arabi a Sabta (Ceuta).

Istòria[modificar]

Vejatz tanben:

Geografia[modificar]

Mapa d'Espanha

Article detalhat : Geografia d'Espanha

Mapa de las Comunautats autonòmas d'Espanha

Al 1^èr de genièr de 2011^[2], Espanha compta 47 190 493 abitants.

Las 15 comunas pus pobladas son:

Madrid 3 265 038
Barcelona 1 615 448
Valéncia 798 033
Sevilha 703 021
Saragossa 674 725
Malaga 568 030
Múrcia 442 203
Palma de Malhòrca 405 318
Las Palmas de Gran Canaria 383 343
Bilbao 352 700
Alacant 334 329
Còrdoa 328 659
Valhadolid 313 437
Vigo 297 241
Gijón 277 559

Las aglomeracions mai grandas son (en 2005) :

Madrid 5 843 041
Barcelona 4 686 701
Valéncia 1 623 724
Sevilha 1 317 098
Malaga 1 074 074
Bilbao 947 581
Astúrias (Gijòn-Oviedo) 855 199
Alacant 711 215
Saragossa 683 763
Baia de Cadix (Cadix-Jerez) 638 076
Las Palmas de Gran Canaria 616 903
Múrcia 563 272

Relèu d'Espanha

Espanha compta 8 111 comunas, demest elas, 3 enclavas en territòris estrangièrs : los pòrts de Ceuta e Melilla adorsadas a Marròc; e Llívia dins los Pirenèus Orientals (Catalonha Nòrd). De contencioses d'importàncias divèrsas pertocant la sobeiranetat de las Illas Chafarinas, Peñón de Alhucemas, Peñón de Vélez de la Gomera e — pus recentament — l'illòt Perejil an refregit las relacions entre Marròc e lo Reialme d'Espanha. D'autra part, Espanha revendica lo ròc de Gibartar.

Frontièras d'Espanha :

Andòrra : 65 km
França : 623 km
Gibartar : 1,2 km
Portugal : 1 214 km
Marròc : 15,9 km

Mai d'un flume travèrsa Espanha; demest eles, Minho, Douro, Èbre, lo Tage, Guadalquivir, Guadiana, Júcar e Segura ; son relèu en planòls nombroses li balha fòrça flumes costièrs, per exemple la fòrça istorica Bidassoa.

Politica[modificar]

Economia[modificar]

Article detalhat : Economia d'Espanha.

Bibliografia[modificar]

(en) Barton, Simon. A History of Spain (2009).
(en) Carr, Raymond, ed. Spain: A History (2001).
(en) Casey, James. Early Modern Spain: A Social History (1999).
(en) Edwards, John. The Spain of the Catholic Monarchs 1474-1520 (2001).
(en) Esdaile, Charles J. Spain in the Liberal Age: From Constitution to Civil War, 1808-1939 (2000).
(en) Gerli, E. Michael, ed. Medieval Iberia: an encyclopedia. New York 2005.
(en) Kamen, Henry. Spain. A Society of Conflict (3rd ed.) London and New York: Pearson Longman 2005.
(en) Lynch, John. The Hispanic World in Crisis and Change: 1598-1700 (1994).
(en) O'Callaghan, Joseph F. A History of Medieval Spain (1983).
(en) Payne, Stanley G. Spain: A Unique History (University of Wisconsin Press; 2011) 304 pages.
(en) Philips, William D., Jr., and Carla Rahn Phillips. A Concise History of Spain (2010).
(en) Pierson, Peter. The History of Spain (2nd ed. 2008).
(en) Shubert, Adrian. A Social History of Modern Spain (1990).
(en) Tusell, Javier. Spain: From Dictatorship to Democracy, 1939 to the Present (2007).