Transnístria

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Република Молдовеняскэ Нистрянэ
(Republica Moldovenească Nistreană)
Приднестровская Молдавская Республика
(Pridnestrovskaia Moldavskaia Respublika)
Придністровська Молдавська Республіка
(Prydnistrovska Moldavska Respublika)
Flag of Transnistria (state).svg Coat of arms of Transnistria.svg
Lengas oficialas moldau, rus, ucraïnés
capitala
populacion (an)
Tiraspol
159 163 abitants (2005)
TransnistrianRegionMap.png
President Ievgueni Shevchoc
Superfícia 4 163 km2
Populacion 518 700 (est. 2010)
Densitat 124.6 ab./km2
Moneda roble de Transnistria
Localizacion de Transnístria (en anglés)
Localizacion de Transnístria (en romanés)

Transnístria (en romanés Transnistria, en rus Приднестровье = Pridnestrove, en ucraïnés Придністров'я = Prydnistrovia) es una region autonòma que forma una franja dins l'extrèm èst de l'estat de Moldàvia, a l'èst de Dnièstre. Sa superfícia es de 4 163 km² e sa populacion estimada seriá de 518 700 abitants.

L'estat de Moldàvia apèla aquela region la Riba Esquèrra de Dnièstre (en romanés Stânga Nistrului / Stînga Nistrului). Lei dirigents locaus transnistrians son en conflicte amb l'estat moldau e autoproclaman Transnístria coma un estat independent, maugrat una abséncia de reconeissença internacionala: revendican per Transnístria lo nom "oficiau" de Republica Moldava de Dnièstre (e dins sa forma corta, revendican lo nom de Pridnestrovie en lenga anglesa, totun en anglés corrent se ditz solament Transnistria).

La capitala es Tiraspol.

Lo gentilici es transnistrian -a.

Geopolitica[modificar | modificar la font]

Lo secessionisme transnistrian s'explica non pas per l'existéncia d'una minoritat etnica tradicionala, mai per una arribada massissa de rus (dau temps de l'Union Sovietica) amassada amb d'ucraïnians qu'i èran ja benlèu avans, çò qu'a fragilizat la populacion romanesa locala. Lei dirigents de Transnístria, sostenguts per Russia, semblan de voler crear d'empaches a l'adesion de Moldàvia a l'Union Europèa e de frenar son raprochament amb Romania.

Dins de l'URSS finissenta de la Perestroika, la republica sovietica de Moldàvia ja aviá començat de ressarrar sei liames culturaus e lingüistics amb Romania: en 1989 aviá decidit d'abandonar l'alfabet cirillic utilizat en romanés locau (apelat "moldau") per i restaurar l'alfabet latin, coma en romanés de Romania. En oposicion amb aquò, lei dirigents locaus de Transnístria volián mantenir la preeminéncia de la populacion russa e de la lenga russa. Proclamèron en 1990 una Transnístria apelada Republica Socialista Sovietica Moldava de Dnièstre, e la declarèron independenta de la republica sovietica de Moldàvia.

En 1992, quand l'URSS despareguèt e que Moldàvia accediguèt a l'independéncia, lei dirigents de Transnístria faguèron una corta guèrra d'independéncia còntra l'estat moldau novèu. En 2006 organizèron un referendum ont, segon lei resultats proclamats, 97,1% dei votants aurián aprovat que Transnístria venguèsse un estat separat de Moldàvia e associat a Russia.

Pasmens, fòrça observadors internacionaus estiman que lo poder transnistrian respècta pas lei Drechs de l'Òme e que lei consultacions qu'organiza son pas crediblas. Lei violéncias politicas son nombrosas còntra lei movements d'oposicion, e mai lei violéncias en generau son nombrosas e sovent son pas elucidadas.

Tanben lei dirigents transnistrians mantenon una tèsi oficiala de l'epòca sovietiva, que pretend que lo "moldau" (lo romanés de Moldàvia e Transnístria) seriá una lenga distinta dau romanés: contunhan de li voler impausar l'alfabet cirillic en luòc de l'alfabet latin. Lei lingüistas estiman qu'aqueu secessionisme lingüistic a pas cap de validitat scientifica. S'obsèrva una discriminacion còntra l'usatge public de la lenga romanesa e subretot còntra son ensenhament en alfabet latin (que se fa ara dins d'escòlas semiclandestinas).

Lei lengas pretendudas "oficialas" dau poder de Transnístria son doncas lo rus, l'ucraïnés e lo "moldau" (qu'es pas reconegut coma romanés), e dins lei fachs, lo rus es la lenga dominanta de Transnístria.

Galariá[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Liames intèrnes[modificar | modificar la font]

Liames extèrnes[modificar | modificar la font]