Civilizacion maia

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Vestigis d'un temple dins la vila de Palenque.

La civilizacion maia foguèt una civilizacion anciana de Mesoamerica que se formèt au milleni I avC e dispareguèt a la fin dau sègle XVII. En causa de sei conoissenças avançadas en escritura, en art, en arquitectura, en agricultura, en matematicas e en astronomia, fa partida dei civilizacions mesoamericanas pus estudiadas.

Èra situada sus lei territòris dau sud de Mexic especialament la peninsula de Yucatan, de Belize, de Guatemala, de Honduras e dau Salvador. Seis originas preïstòricas se situan entre lo milleni VII avC e lo milleni III avC ambé la sedentarizacion de populacions. A partir dau milleni II avC, la societat maia venguèt pus complèxa ambé l'aparicion de classas socialas diferenciadas. Entre 1000 e 400 avC, aquela division sociala se desvolopèt e de ciutats-estats acomencèron de s'organizar. Lei principalas foguèron Copan, Tikal o Palenque. Conoguèron lor apogèu entre lei sègles VI e IX mai deguèron faciar una crisi, que sei causas son desconegudas, a la fin d'aqueu periòde entraïnant l'abandon d'un nombre important de vilas.

Après lo sègle IX, certanei ciutats-estats contunièron de se desvolopar mai lo declin de la civilizacion maia contunièt. Ansin, la màger part dei sites importants èran abandonats quand lei conquistadors espanhòus arribèron dins la region au sègle XVI. Après la conquista de l'Empèri Astèc en 1521, Espanha acomencèt la conquista dei territòris maias. Pasmens, maugrat una superiotat tecnologica importanta, se turtèron a una resisténcia acarnada après una premiera campanha aisada còntra lei Maias de Guatemala. Quatre guèrras fogèron necessàrias per rompre aquela resisténcia e lo darrier estat independent capitulèt solament en 1697 après doas guèrras suplementàrias.

Ligams intèrns[modificar | modificar la font]