Galèc
|
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BNFC | 6898 | |||||||||||||
 |
Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Galèc. | |||||||||||||
|
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Parlat en | Espanha (Galícia) | |||||||||||
| Regions | Euròpa | |||||||||||
| Parlat per | almens 3 milions de personas | |||||||||||
| Classament pel nombre de locutors | ??ena | |||||||||||
| Tipologia | SVO |
|||||||||||
| Familha lingüistica | lengas indoeuropèas > lengas romanicas > iberoromanic > galègoportugués (galèc) | |||||||||||
| Grop | Lengas romanicas | |||||||||||
| Lenga oficiala de | Galícia (amb lo castelhan) | |||||||||||
| Acadèmia | Real Academia Galega | |||||||||||
| ISO 639-1 | gl (en) | |||||||||||
| ISO 639-2 | glg (en) | |||||||||||
| ISO 639-3 | glg (en) | |||||||||||
| ISO 639-6 | glg (en) | |||||||||||
| Parent | ircn (en) | |||||||||||
| Tipe | L (lenga viva) | |||||||||||
| Mòstra | Article primièr de la Declaracion dels Dreches de l'Òme Artigo 1ª. |
|||||||||||
Lo galèc es una lenga originària de la region de Galícia (Espanha), dont pòrta lo nom.
Es una lenga romanica fòrça vesina del portugués, e mai se parla d'una sola lenga galègoportuguesa dins certans sectors de la societat galèga e de la lingüistica romanica. Tant lo galèc coma lo portugués sòrton de la meteissa evolucion del latin, lo galègoportugués, que son nuclèu d'origina èra la Galícia actuala e lo nòrd de Portugal. Cèrtas parts de la societat galèga (los reïntegracionistas) defendon la reïntegracion del galèc dins lo sistèma galègoportugués, en adoptar la nòrma ja en vigor en portugués (al nivèl gramatical e grafic). Afirman l'unitat de la lenga galègoportuguesa. S'opausan a la nòrma oficiala de la region de Galícia, que li repròchan de se calcar tròp subre l'espanhòl. Mas la nòrma portuguesa es pas fòrça coerenta per representar foneticament la lenga galèga, pr'amor que lo sistema fonetic del galèc modern es plan diferent del portugués, aital las grafias S e SS, Z e Ç, J e X, GE e XE, GI e XI, e qualques autras, que representan de sons diferents en portugués an pas cap de diferéncia en galèc, alara se pòt dire que la nòrma portuguesa es pas logica per la lenga galèga, per tant la nòrma oficiala d'aquesta lenga sembla mai coerenta amb la realitat, e gaireben totes los galècs la preferisson.
Lo galègoportugués foguèt del sègle XII al sègle XIII la lenga poetica de la part occidentala de la Peninsula Iberica, dins un movement literari ligat al dels trobadors (Las cantigas de santa Maria, del rei de Castelha, Anfós lo Savi).
La veïculacion d'ora de Galícia dins la corona de Castelha castelhanizèt las classas nautas de la societat e menèt a una castelhanizacion relativa de la lenga. Ça que la, lo galèc a pas daissat d'èsser parlat pels galècs. A l'ora d'ara tres milions de personas parlan galèc dins l'estat espanhòl (Galícia, la Franja occidentala d'Astúrias, lo Bierso dins la comunitat autonòma de Castelha e Leon e los immigrants dins d'autras parts de l'estat espanhòl, en Euròpa e en America.
Lo galèc a un estatut de cooficialitat amb lo castelhan en Galícia.
