Portugal

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
República Portuguesa
'
'
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Bandièra de Portugal Escut de Portugal
(Detalhs) (Detalhs)
mapa
Lenga oficiala portugués
Capitala Lisbona
38° 43′ N 9° 8′ O / 38.717, -9.133 / 38.717; -9.133
Mai granda vila Lisbona
Forma de l’Estat
 - President
Primièr Ministre
Republica parlamentària
Aníbal Cavaco Silva
Pedro Passos Coelho
Superfícia
 - Totala
 - Aiga (%)
Classat 109en
92 201 km²
0 5 %
Populacion
 - Totala (2014)
 - Densitat
Classat 77en
12 145 000 ab.
114.3 ab./km²


Gentilici


Moneda EUR ‎‎
- nom occitan Èuro
- nom officiau anglés Euro
Fus orari UTC
Imne nacional


Indicatiu telefonic +351
Còde del país (ISO 3166) PT



Identificants
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Portugal.

Portugal (var. Portugau) (Portugal en portugués) es un país dau sud-oèst d'Euròpa, a l'oèst de la Peninsula Iberica; es la pàtria dau pòble portugués e forma un estat. Es limitròf amb l'estat d'Espanha au nòrd e a l'èst e es en riba de l'ocean Atlantic au sud e a l'oèst.Tanben ne fan partida dos archipèlas de l'Atlantic Nòrd: los Açòres e Madèira. A una populacion de 10 566 212 estatjants (2005) e una superfícia de 92 391 km².

Sa capitala es Lisbona.

Lo gentilici es portugués -esa.

Istòria[modificar | modificar la font]

L'istòria de Portugal a las siás originas que remontan a la Bassa Edat Mejana, en agrandir puèi lo sieu territòri pendent l'Èra de l'exploracion fins a crear un vast empèri e venir una poténcia mondiala entre los sègles XV e XVI.

Portugal dintrèt en decadéncia en pèrdre granda part de la siá riquesa e estatut, en començant per la pèrda de la siá força militara e navala a l' Alcacer-Kibir, e de la siá flòta, que foguèt incorporada a l'Armada Espanhòla, que permetèt pas que lo país defendèsse las siás possessions d'otramar.

Tornèt patir una autra segotida en 1755 amb la destruccion gaireben totala de la siá capitala per un tèrratrem, al començament del sègle XIX amb las Guèrras napoleonicas e en 1822 amb l'independéncia de la siá colonia màger, Brasil.

Una revolucion en 1910 depausèt la monarquia, mas la Republica foguèt incapabla de resòlvre los problèmas d'un país immergit en una granda conflictivitat sociala, la corrupcion e los afrontaments amb la glèisa. En 1926 un còp d'Estat installèt una dictatura que se mantenguèt al poder fins a 1974, quand una revolucion de militars d'esquèrra impausèt la democracia. L'an seguent, Portugal declarèt l'independéncia de totas las siás possessions en Africa. Es sòci-fondator de l'OTAN, de l'OECD e l'EFTA.En 1986 dintrèt a la CEE (actuala Union Europèa).

Geografia[modificar | modificar la font]

Vilas principalas[modificar | modificar la font]

Lisbona, Porto, Funchal, Braga, Coïmbra, Évora, Faro, Ponta Delgada, Vila Nova de Gaia, Setúbal, Guimarães, Cascais, Viseu, Aveiro, Guarda, Portimão, Castelo Branco, Leiria, Figueira da Foz, Tomar, Chaves, Penafiel, Portalegre, Sines, Covilhã, Viana do Castelo, Elvas, Lamego, Lagos, Angra do Heroísmo, Horta, Espinho, Barcelos, Ponte de Sôr, Abrantes, Miranda do Douro.

Aeroports principals[modificar | modificar la font]

Lisbona(LIS), Faro/Algarve(FAO), Porto/Maia(OPO), Madeira/Funchal(FNC), Ponta Delgada/Azores(PDL).

Rius principals[modificar | modificar la font]

Tage, Douro, Mondego, Guadiana, Minho, Lima, Cavado, Vouga, Coa, Sado, Tamega, Ave, Corgo, Sabor, Tua, Zezere.

Sèrras principalas[modificar | modificar la font]

Pico, Sèrra de l'Estèla, Larouco, Geres, Peneda, Marao, Coroa, Caramulo, Gardunha, Lousa.

Politica[modificar | modificar la font]

Edifici de l'Assemblada de la Republica (parlament portugués).

Portugal es una republica democratica parlamentària multipartidaria, ont lo president es lo cap d'Estat del país, e lo primièr ministre es lo cap de govèrn. Lo poder executiu es exercit pel Conselh dels Ministres.

Lo president, qu'es tanben lo comandant en cap de las Fòrças Armadas, es elegit dirèctament per la populacion per un mandat de 5 ans. Entre los sieus poders, nomma e pòt demissionar lo primièr ministre. Lo primièr ministre, çò que d'el, nomma los membres del Conselh de Ministres.

Lo Poder Legislatiu es exercit per l'Assemblada Nacionala, unicamerala, compausada de 230 deputats.

Dempuèi l'an 1975 dos partits dominan la scèna politica: lo Partit Socialista e lo Partit Socialdemocrata.

Lo país es subdividit en 18 districtes sul continent mai 2 regions autonòmas: Açòres e Madèira.

Economia[modificar | modificar la font]

Cultura[modificar | modificar la font]

Literatura[modificar | modificar la font]

Musica[modificar | modificar la font]

Cinèma/Teatre[modificar | modificar la font]

Pintura/Escultura[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]