Portugal

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Portugal
'República Portuguesa'
Flag of Portugal.svg Coat of arms of Portugal.svg
EU-Portugal with islands circled.svg
[[Imatge:|250px]]
Descripcion de la bandièra Q128812
Descripcion dau blason Q200195
Descripcion deu sagèth
Latitud
Longitud
Generalitats
Partida de
Sosclassa de
Nomenat d'aprèst
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Situat dens
País Portugal
Sit oficial
Devisa nacionala : O bem da Nação
(Pel ben de la Nacion)--->


Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Q200195
Religion
Membre de Union EuropèaOrganizacion de las Nacions UnidasOrganizacion del Tractat de l'Atlantic NòrdQ41550Conselh d'EuròpaAgéncia Espaciala Europèa e  Organizacion Mondiala del Comèrci
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta
OpenStreetMap 295480
Direccion relativa a la posicion





















Script error
Script error











Geografia umana


























































.

Script error








































Identificants
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Portugal.
Autres informacions


Superfícia
 - Totala
 - Aiga (%)
Classat 110en
92 391 km²
0,5%
Populacion
 - Totala (2005)
 - Densitat
Classat 75en
10 566 212 ab.
114 ab./km²
Gentilici Portugués, -esa
Fus orari UTC +0 e +1


Indicatiu telefonic +351
1 Abans 1999 : escudo portugués

Portugal (var. Portugau) (Portugal en portugués) es un país dau sud-oèst d'Euròpa, a l'oèst de la Peninsula Iberica; es la pàtria dau pòble portugués e forma un estat. Es limitròf amb l'estat d'Espanha au nòrd e a l'èst e es en riba de l'ocean Atlantic au sud e a l'oèst.Tanben ne fan partida dos archipèlas de l'Atlantic Nòrd: los Açòres e Madèira. A una populacion de 10 566 212 estatjants (2005) e una superfícia de 92 391 km².

Sa capitala es Lisbona.

Lo gentilici es portugués -esa.

Istòria[modificar | modificar la font]

L'istòria de Portugal a las siás originas que remontan a la Bassa Edat Mejana, en agrandir puèi lo sieu territòri pendent l'Èra de l'exploracion fins a crear un vast empèri e venir una poténcia mondiala entre los sègles XV e XVI.

Portugal dintrèt en decadéncia en pèrdre granda part de la siá riquesa e estatut, en començant per la pèrda de la siá força militara e navala a l' Alcacer-Kibir, e de la siá flòta, que foguèt incorporada a l'Armada Espanhòla, que permetèt pas que lo país defendèsse las siás possessions d'otramar.

Tornèt patir una autra segotida en 1755 amb la destruccion gaireben totala de la siá capitala per un tèrratrem, al començament del sègle XIX amb las Guèrras napoleonicas e en 1822 amb l'independéncia de la siá colonia màger, Brasil.

Una revolucion en 1910 depausèt la monarquia, mas la Republica foguèt incapabla de resòlvre los problèmas d'un país immergit en una granda conflictivitat sociala, la corrupcion e los afrontaments amb la glèisa. En 1926 un còp d'Estat installèt una dictatura que se mantenguèt al poder fins a 1974, quand una revolucion de militars d'esquèrra impausèt la democracia. L'an seguent, Portugal declarèt l'independéncia de totas las siás possessions en Africa. Es sòci-fondator de l'OTAN, de l'OECD e l'EFTA.En 1986 dintrèt a la CEE (actuala Union Europèa).

Geografia[modificar | modificar la font]

Vilas principalas[modificar | modificar la font]

Lisbona, Porto, Funchal, Braga, Coïmbra, Évora, Faro, Ponta Delgada, Vila Nova de Gaia, Setúbal, Guimarães, Cascais, Viseu, Aveiro, Guarda, Portimão, Castelo Branco, Leiria, Figueira da Foz, Tomar, Chaves, Penafiel, Portalegre, Sines, Covilhã, Viana do Castelo, Elvas, Lamego, Lagos, Angra do Heroísmo, Horta, Espinho, Barcelos, Ponte de Sôr, Abrantes, Miranda do Douro.

Aeroports principals[modificar | modificar la font]

Lisbona(LIS), Faro/Algarve(FAO), Porto/Maia(OPO), Madeira/Funchal(FNC), Ponta Delgada/Azores(PDL).

Rius principals[modificar | modificar la font]

Tage, Douro, Mondego, Guadiana, Minho, Lima, Cavado, Vouga, Coa, Sado, Tamega, Ave, Corgo, Sabor, Tua, Zezere.

Sèrras principalas[modificar | modificar la font]

Pico, Sèrra de l'Estèla, Larouco, Geres, Peneda, Marao, Coroa, Caramulo, Gardunha, Lousa.

Politica[modificar | modificar la font]

Edifici de l'Assemblada de la Republica (parlament portugués).

Portugal es una republica democratica parlamentària multipartidaria, ont lo president es lo cap d'Estat del país, e lo primièr ministre es lo cap de govèrn. Lo poder executiu es exercit pel Conselh dels Ministres.

Lo president, qu'es tanben lo comandant en cap de las Fòrças Armadas, es elegit dirèctament per la populacion per un mandat de 5 ans. Entre los sieus poders, nomma e pòt demissionar lo primièr ministre. Lo primièr ministre, çò que d'el, nomma los membres del Conselh de Ministres.

Lo Poder Legislatiu es exercit per l'Assemblada Nacionala, unicamerala, compausada de 230 deputats.

Dempuèi l'an 1975 dos partits dominan la scèna politica: lo Partit Socialista e lo Partit Socialdemocrata.

Lo país es subdividit en 18 districtes sul continent mai 2 regions autonòmas: Açòres e Madèira.

Economia[modificar | modificar la font]

Cultura[modificar | modificar la font]

Literatura[modificar | modificar la font]

Musica[modificar | modificar la font]

Cinèma/Teatre[modificar | modificar la font]

Pintura/Escultura[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]