Angòla

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Angòla
República de Angola
Flag of Angola.svg Coat of arms of Angola.svg
Location Angola AU Africa.svg
[[Imatge:|250px]]
Descripcion de la bandièra Q124329
Descripcion dau blason Q199668
Descripcion deu sagèth
Latitud
Longitud
Generalitats
Partida de
Sosclassa de
Nomenat d'aprèst
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Situat dens
País Angòla
Sit oficial http://www.angola.gov.ao
Devisa nacionala : Virtus Unita Fortior


Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Q199668
Religion
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasUnion Africana e  Organizacion Mondiala del Comèrci
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta


Direccion relativa a la posicion
Continent Africa
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
















Script error
Script error




































































.

Script error








































Identificants
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Angòla.
Autres informacions


Capitala
populacion (an)
Luanda
4,5 milions d'abitants (2004)
Superfícia 1 246 700 km2
Populacion
Densitat
15 941 000 (2005)
13 ab/km2
Independéncia
- Jorn
(de Portugal)
11 de novembre de 1975
Moneda Kwanza
Ora UTC+1
Còde telefonic +244

Angòla es un país d'Africa que confronta a nòrd la Republica Democratica de Còngo, a l'èst Zambia e al sud Namibia. A l'oèst es bordat per l'Ocean Atlantic. Sa capitala es Luanda.

L'exclava de Cabinda (7283 km2) confronta la Republica de Còngo al nòrd e la Republica Democratica de Còngo a l'èst e al sud. A l'oèst es bordada per l'Atlantic.

Lo gentilici es angolés -esa.

Istòria[modificar | modificar la font]

Los abitants originals de l'actual Angòla èran caçaires-culheires e parlavan las lengas khoisan. L'expansion dels pòbles bantos, en lo Millenni I, lor faguèron pèrdre la predominança dins la zòna. En grops redusits, los khoisans –bushmen pels europèus– abitan encara qualques zònas del sud del país.

Los bantos èran un pòble d'agricultors, culheires e de caçaires que probablement que comencèron las siás migracions dempuèi la selva umida, çò qu'es uèi la frontièra entre Nigèria e Cameron. La siá expansion se faguèt en grops pichons, que s'establiguèron en responsa a de circonstàncias politicas o economicas. A travèrs dels sègles XIV e XVII, establiguèron una seguida de reialmes, lo del Còngo essent lo principal. Aquel comprenguèt la franja qu'es a l'ora d'ara frontièra entre Angòla e la Republica Democratica de Còngo e son apogèu se debanèt durant los sègles XIII e XIV.

En 1482, a la desbocadura del riu Còngo arribèt una flòta portuguesa, comandada per Diogo Cão. Aquel foguèt lo primièr contacte amb los angolans –integrats en l'ancian reialme del Còngo– e lo començament del procèssus colonizador. Cão utilizèt d'en primièr las missions evangelizadoras, lo comèrci mai tard, e après d'expedicions militaras en contra los pòbles qu'abitavan l'interior del territòri.

Periòde colonial[modificar | modificar la font]

Portugal s'establiguèt pel territòri en 1483, sul riu Còngo, ont existiguèron los estats del Còngo, Ndongo e Lunda. L'estat del Còngo s'estendiá de l'actual Gabon al nòrd, fins al riu Kwanza al sud. Portugal establiguèt en 1575 una colònia portuguesa a Luanda basada subre la tracta d'esclaus. Los portugueses prenguèron gradualament lo contraròtle de la franja costièra al cors del sègle XVI e a travèrs d'una sèria de tractats e de guèrras formèron la colònia d'Angòla.

Los olandeses ocupèron Luanda dempuèi 1641 fins a 1648, en porgissent un impulsion als estats anti-portugueses. En 1648, Portugal tornèt prendre Luanda e inicièt un procès de conquista militara dels estats de Còngo e Ndongo que s'acabèt amb la victòria portuguesa en 1671. Lo contraròtle administratiu total portugués de l'interior arribèt pas fins al començaments del sègle XX. En 1951, la colònia foguèt recategorizada coma una província d'otramar, nomenada tanben Africa Occidentala Portuguesa.

Après l'independéncia de Portugal lo 11 de novembre de 1975 comencèt la guèrra civila, que ne'n resultèt mai d'un milion de mòrts.

Politica[modificar | modificar la font]

Angòla es una republica.

Geografia[modificar | modificar la font]

Economia[modificar | modificar la font]

Exquisite-kfind.png Veire l'article: Economia d'Angòla.

Cultura[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]



Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]