Angòla

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Angòla
República de Angola
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Devisa nacionala : Virtus Unita Fortior


Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Q199668
Religion
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasUnion Africana e  Organizacion Mondiala del Comèrci
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta


Direccion relativa a la posicion
Continent Africa
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
Companhon de
Tipe espectral
Tipe espectral
Fus orari UTC+01:00
Situat sus una isla
Embocadura
Tipe de lac
Lacs sus lo riu
Grop de lacs
Situat sul lac
Afluents del lac
Emissari del lac
Bacin idrografic
Massís de montanhas
Tipe de montanha
Arquitècte
Remplaçat per
Tipe de bastiment
Material
Mèstre d'òbra
Sistèma d'autorotas
Societat de mantenança
Pòl d'escambis
Linha ferroviària
Operator
Aligança ferroviària
Gara
Pista
Travèrsa
País Angòla
Compausanta de
Tipe de division administrativa
Exclava de
Enclava
Capitala Luanda
Cap d'estat José Eduardo dos Santos
Regim politic
Cap de l'executiu
Representant del partit
Cap del govèrn
Assemblada
Moneda Kwanza (WikiData)
Lenga oficiala Portugués
Imne Angola Avante
Frontalièr de NamibiaRepublica Democratica de CòngoZambia e  Republica de Còngo
Embessonatge
Subdivisions Q191299Q212786Q213977Q168787Q215268Q216834Q216998Q216987Q218848Q214572Q190066Q214221Q219648Q219072Q216819Q173988Q216972 e  Q196674
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasUnion Africana e  Organizacion Mondiala del Comèrci
Sant patron
Domeni internet .ao
Còde ISO 3166-1 alfa-2 AO
Còde ISO 3166-1 alfa-3 AGO
Còde ISO 3166-1 024
Còde ISO 3166-2
Còde AITA
Còde OACI
Còde FAA
Còde INSEE
Còde de comuna
Còde del catalòg
Còde CBS
Còde GNIS
Còde GNIS Antarctica
Còde NUTS
Còde dantai
Còde de comuna alemanda
Còde de districte alemand
Còde administratiu
Còde administratiu
Còde ISTAT
Còde de gara
Còde OKATO
Còde cadastral
Còde postal
Còde telefonic internacional
Prefix telefonic nacional +244
Còde d'imatriculacion
Estats membres
Luòc
Lenga oficiala Portugués
País Angòla
President
Director executiu
Data de fondacion
Data de dissolucion
Sèti social
Divisions comercialas
Divisions industrialas
Compren
Branca militara
Plaça de cotacion
Afiliacion
Industria
Tèxte fondator
Filialas
Separat de
Plataforma de correspondéncia
aeroportuària
Aligança aeriana
Avion de la flòta
estadi
liga
entrenaire principal
director general
capitani
mascòta
branca militara
plaça de quotacion
D'après
Genre
Movement
Seria
Fabricant
Conceptor
Propulsion
Licéncia
Títol original
Subtítol original
Lenga originala
Lenga
Presentator
Distribucion per
Nòta de la critica
Notada per
Autor
Actor/a
Illustrator
Editor
Numèro d'edicion
País d'origina
Maison d'edicion
Luòc de publicacion
Interprèt musical
Compositor
Libretista
Productor
Label musical
Discografia
Director
Scenarist
Director de fotografia
Societat de produccion
Filmaffinity
Album de la banda sonòra
Format de ràdio
Lengatge de programacion
ISO 4217
Descripcion
Nom scientific
Autor
Taxon superior
Domeni
Règne
Embrancament
Classa
Òrdre
Familha
Genre
Espècias
Reng taxonomic
Estatut de conservacion (IUCN)
Regula
Interagís amb
Endemic a
Taxon tipe
Abreviacion d'autor en botanica
Basionim
Incertae sedis
Sinonim remplaçat
Ancian autor del taxon
Simbòl quimic
Formula quimica
Estat de la matèria
Metòde de determinacion
Sistèma cristalin
Familha de lengas
Dialècte
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3
ISO 639-6
ISO 15924
alfabet
còde de lenga IETF
còde de lenga Wikimedia
Fabricant
Desvolopaire
Lengatge de programacion
Conceptor
Domeni d'aqueste mestièr
Version establa
Sistèma operatiu
Plataforma
Mòde de jòc
Motor
Seria
Licéncia
Lançador
Site de lançament
Data de lançament
Tipe d'orbita
Bus satellit
Imatriculacion de l'aeronau
Armament
Primièr vòl
Alimentat per


Organizator
Participant
Luòc
Festivitat
Tipe d'eleccion
Candidat



Identificants
GND 4002050-2
VIAF 251794676
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS























Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Angòla.
Autres informacions


Capitala
populacion (an)
Luanda
4,5 milions d'abitants (2004)
Superfícia 1 246 700 km2
Populacion
Densitat
15 941 000 (2005)
13 ab/km2
Independéncia
- Jorn
(de Portugal)
11 de novembre de 1975
Moneda Kwanza
Ora UTC+1
Còde telefonic +244

Angòla es un país d'Africa que confronta a nòrd la Republica Democratica de Còngo, a l'èst Zambia e al sud Namibia. A l'oèst es bordat per l'Ocean Atlantic. Sa capitala es Luanda.

L'exclava de Cabinda (7283 km2) confronta la Republica de Còngo al nòrd e la Republica Democratica de Còngo a l'èst e al sud. A l'oèst es bordada per l'Atlantic.

Lo gentilici es angolés -esa.

Istòria[modificar | modificar la font]

Los abitants originals de l'actual Angòla èran caçaires-culheires e parlavan las lengas khoisan. L'expansion dels pòbles bantos, en lo Millenni I, lor faguèron pèrdre la predominança dins la zòna. En grops redusits, los khoisans –bushmen pels europèus– abitan encara qualques zònas del sud del país.

Los bantos èran un pòble d'agricultors, culheires e de caçaires que probablement que comencèron las siás migracions dempuèi la selva umida, çò qu'es uèi la frontièra entre Nigèria e Cameron. La siá expansion se faguèt en grops pichons, que s'establiguèron en responsa a de circonstàncias politicas o economicas. A travèrs dels sègles XIV e XVII, establiguèron una seguida de reialmes, lo del Còngo essent lo principal. Aquel comprenguèt la franja qu'es a l'ora d'ara frontièra entre Angòla e la Republica Democratica de Còngo e son apogèu se debanèt durant los sègles XIII e XIV.

En 1482, a la desbocadura del riu Còngo arribèt una flòta portuguesa, comandada per Diogo Cão. Aquel foguèt lo primièr contacte amb los angolans –integrats en l'ancian reialme del Còngo– e lo començament del procèssus colonizador. Cão utilizèt d'en primièr las missions evangelizadoras, lo comèrci mai tard, e après d'expedicions militaras en contra los pòbles qu'abitavan l'interior del territòri.

Periòde colonial[modificar | modificar la font]

Portugal s'establiguèt pel territòri en 1483, sul riu Còngo, ont existiguèron los estats del Còngo, Ndongo e Lunda. L'estat del Còngo s'estendiá de l'actual Gabon al nòrd, fins al riu Kwanza al sud. Portugal establiguèt en 1575 una colònia portuguesa a Luanda basada subre la tracta d'esclaus. Los portugueses prenguèron gradualament lo contraròtle de la franja costièra al cors del sègle XVI e a travèrs d'una sèria de tractats e de guèrras formèron la colònia d'Angòla.

Los olandeses ocupèron Luanda dempuèi 1641 fins a 1648, en porgissent un impulsion als estats anti-portugueses. En 1648, Portugal tornèt prendre Luanda e inicièt un procès de conquista militara dels estats de Còngo e Ndongo que s'acabèt amb la victòria portuguesa en 1671. Lo contraròtle administratiu total portugués de l'interior arribèt pas fins al començaments del sègle XX. En 1951, la colònia foguèt recategorizada coma una província d'otramar, nomenada tanben Africa Occidentala Portuguesa.

Après l'independéncia de Portugal lo 11 de novembre de 1975 comencèt la guèrra civila, que ne'n resultèt mai d'un milion de mòrts.

Politica[modificar | modificar la font]

Angòla es una republica.

Geografia[modificar | modificar la font]

Economia[modificar | modificar la font]

Exquisite-kfind.png Veire l'article: Economia d'Angòla.

Cultura[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]



Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]