Nigèria
|
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||
.svg) |
||||||||||||
| nomenat d'aprèst | Nigèr | |||||||||||
| Continent | Africa | |||||||||||
| Frontalièr de | Benin, Nigèr, Chad, Cameron | |||||||||||
| Capitala | Abuja | |||||||||||
| Cap d'estat | Goodluck Jonathan | |||||||||||
| Cap del govèrn | ||||||||||||
| Moneda | ||||||||||||
| Lenga oficiala | Anglés | |||||||||||
| Imne | ||||||||||||
| ' | ||||||||||||
| Domeni internet | .ng | |||||||||||
| ISO 3166-1 alfa-2 | NG | |||||||||||
| ISO 3166-1 alfa-3 | NGA | |||||||||||
| ISO 3166-1 | 566
|
|||||||||||
 |
Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Nigèria. | |||||||||||
 |
Aqueste article es un esbòs; lo cal completar. Podètz partejar las vòstras coneissenças en lo modificant. |
Nigèria es un Estat d'Africa de l'Oèst. Confronta Cameron a l'èst, Chad au nòrd-èst, Nigèr au nòrd e Benin a l'oèst. Tocant lei còstas, confronta l'ocean Atlantic au sud e lo lac Chad au nòrd-èst.
Sa capitala es Abuja.
Lo gentilici es nigerian -a.
Somari |
Istòria [modificar]
Ben avant l'arribada dels Europèus, Nigèria gaudissiá d'un istòria plan rica.
Se pòdon citar aital per exemple:
- lo pòble Nok e sas famoses terracòtas (-1000/ 500)
- los estats de Kano e Katsinà (archius vièlhs de 1000 ans)
- los reialmes Haussàs
- l'empèri Kanem-Bornu
- l'empèri fulani
- los reialmes yorubàs
Los primièrs Europèus foguèron los Portugueses (sègle 16 mai que mai) mas lo R.-U. s'apoderèt de la region après 1885.
En 1960 (1 d'octobre) obtenguèt l'independéncia.
Çaquelà l'independéncia a pas solucionat totas las dificultats e lo païs a conegut fòrça dictaturas e problèmas socials.
Politica [modificar]
Nigèria es una republica.
Geografia [modificar]
Geografia fisica [modificar]
Relèu [modificar]
Nigèria es un païs del relèu caracterisat per l'omnipreséncia de planastèls. Las planas son pauc espandidas (e sobretot dins lo sud) e las sèrras de montanhas pauc nombrosas. Es a la frontièra amb Cameron que se tròban las montanhas mai nautas (massís de Adamawà), cadena de Gotel.
Geografia Umana [modificar]
Populacion e evolucion [modificar]
Segon l'INED[1], Nigèria comptava 162 300 000 estatjants en 2011. Nigèria coneís una vertadièra explosion demografica e dempuèi 1950 (37 860 000 estatjants) la populacion a mai que quadruplat.
Per 2050, l'INED prevei 433 000 000 d'estatjants.
Lo taus de natalitat (per mila) demòra pro naut a 41 (6 702 000 naissenças) e lo taus de mortalitat es de 16 (2 632 000 decèsses). Lo créis resultatiu es de 25, la populacion compta cada an mai de 4 000 000 de novèls ciutadans.
Etnias [modificar]
Nigèria es sovent citat dins los telejornals pels trebols e masèls que s'i passan. Dempuèi l'independéncia, lo nòrd, massissament musulman e sahelian, s'opausa al sud de la majoritat cristiana e de la cultura tradicionala de costièra.
La realitat es un pauc mai complèxa per diversas rasons:
- existéncia de mai de 250 etnias
- d'etnias que i a partejan diferentas religions
- los musulmans e los crestians son pas tanpauc de monolits.
Las principalas etnias son en general estimadas a: Yorubàs 21%, Haussàs 18%, Igbos 18%, Peuls 11%. Aquelas donadas son pasmens largament criticadas e contestadas.
Religions [modificar]
Segon un estudi de 2003[2], i a 50,4% de musulmans, 48,2% de crestians (13,4% catolics, 15,2% protestants, 19,6% autras glèisas e movements crestians) e 1,4% d'autras religions ( mai que mai animistas mas i a qualques indoistas, bodistas e bahais tanben).
Lengas [modificar]
La lenga oficiala es l'anglés plus 3 lengas majoras ( haussà, igbo, yoruba) que benefician d'un estatut particular que lor dòna una cooficialitat de fach[3]. L'edo, l'efik, lo fulani, l'idomà, l'ijaw, lo kanuri son tanben reconeguts coma lengas nacionalas e son emplegadas per l'administracion locala.
Las donadas sul nombre de locutors es de mal far e d'estimacions que i a semblan exageradas.
Lo nombre de locutors de l'anglés coma lenga segonda es pauc segur mas 30% es probable.
Lo pidgin nigerian es tanben pro utilizat mas mens que l'anglés (bensai 20%). L'anglés es ben mens utilizat dins lo nòrd, es la metaissa causa pel pidgin.
Lo hausa e lo yoruba son coneguts eles tanben per gaireben 30% e l'igbo per mai de 20%.
Lo francés es pauc parlat (mens de 1%).
Lo francés (oficial entre 1997 e 2004) e l'arabi son tanben emplegats dins las escòlas.
Segon las definicions causidas i auriá entre 230 e 530 lengas parladas[4].
Economia [modificar]
- De veire: Economia de Nigèria.
Cultura [modificar]
Bibliografia [modificar]
Vejatz tanben [modificar]
Ligams extèrnes [modificar]
Nòtas & referéncias [modificar]
- ↑ Population et Sociétés Numéro 480 Juillet-août 2011
- ↑ Christianity in Nigeria
- ↑ http://www.tlfq.ulaval.ca/AXL/afrique/nigeria.htm
- ↑ http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NG
