Etiopia

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte
Devisa nacionala : (cap)
Lenga oficiala amara
capitala
populacion (an)
Addis Abeba
2 570 000 abitants (2001)
Ethiopia in its region.svg
Superfícia 1 127 127 km²
Populacion
Densitat
78 254 090 (2008)
70 ab./km²
Moneda birr
Ora
UTC+4
UTC+3
UTC+4
Còde telefonic +251

Etiopia (en geez: ኢትዮጵያ = ʾĪtyōṗṗyā), oficialament dicha la Republica Federala Democratica d'Etiopia, es un país situat dins la Bana d'Africa e un estat sens litoral dempuèi l'independéncia de son vesin del nòrd, Eritrèa, en 1993. En mai d'Eritrèa al nòrd, Etiopia confronta Sodan e Sodan del Sud a l'oèst, Kenya al sud, Jiboti al nòrd-èst e Somalia a l'èst.

La capitala es Addis Abeba

Lo gentilici es etiopian -a o etiòp -a.

Geografia[modificar | modificar la font]

Geografia fisica[modificar | modificar la font]

Clima[modificar | modificar la font]

Demografia[modificar | modificar la font]

Densitat de populacion en Etiopia en 2007.

Lengas[modificar | modificar la font]

Religion[modificar | modificar la font]

Religions principalas en Etiopia.

La question religiosa es relativament importanta per lo govèrn e la societat etiopians en causa dei tensions passadas e de la fervor religiosa de la populacion. Ansin, la constitucion federala assegura la libertat religiosa mai l'existéncia d'un partit politic ò d'una religion d'Estat es defenduda. Aquò empacha pas l'existéncia de tensions latentas, especialament entre lei diferentei glèisas crestianas e, dins certanei regions, la libertat de culte es pas totala dins lei fachs. Pasmens, d'un biais generau, la lònga tradicion de coexisténcia entre lei diferentei comunautats favoriza una tolerància larga (reconoissença dei conversions ò dei maridatges mixtes).

A la fin deis annadas 2010, la Glèisa Ortodòxa Etiopiana gropava entre 40 e 50% de la populacion, principalament dins lo nòrd e dins lei regions centralas. L'islam èra la segonda religion dau país (entre 30 e 45%) e èra subretot implantat dins la mitat orientala d'Etiopia. Enfin, lo protestantisme èra la tresena religion (entre 10 e 20%) e sa preséncia s'observava principalament dins lo sud-oèst lòng de la frontiera ambé lo Sodan dau Sud.

En fòra d'aquelei tres religions principalas, divèrsei minoritats existissián coma lo catolicisme (mens de 1%) e divèrsei corrents animistas (entre 2 e 3%). Fins ais annadas 1990, existiá una minoritat josieva dins lo nòrd dicha Beta Israèl. Isolada durant de sègles deis autrei tendàncias dau judaïsme, desvolopèron de rites pròpris e son pas considerats coma josieus per la màger part dei movements conservators. Pasmens, dempuei lo periòde socialista e après mai d'un refús, Israèl a finalament acceptat son emigracion vèrs son territòri. Dins lo corrent deis annadas 1980 e 1990, lo movement prenguèt una amplor gròssa e, en 2009, lei Beta Israèl formavan plus qu'una comunautat reducha estimada a tres milièrs d'individús.

Istòria[modificar | modificar la font]

Organizacion politica e territòriala[modificar | modificar la font]

Poder executiu[modificar | modificar la font]

Poder legislatiu[modificar | modificar la font]

Poder judiciari[modificar | modificar la font]

Organizacion territòriala[modificar | modificar la font]

Simbòls nacionaus[modificar | modificar la font]

Lo drapèu etiopian foguèt adoptat lo 6 de febrier de 1996. Es inspirat per lo drapèu adoptat en 1897 per l'emperaire Menelik II. Lei colors son eissidas de la dinastia salomoniana e èran ja utilizadas au començament dau sègle XVII. Foguèron gardadas per lei regimes successius dau sègle XX que modifiquèron solament lo blason centrau : un lion de Judèa per l'Empèri Etiopian, l'emblèma dau Derg per lo regime socialista e lo blason actuau per la Republica Federala.

Leis armas de la Republica Federala foguèron adoptadas en 1996. Son formadas d'un disc blau que simbolisa la patz e la democracia desiradas per lo país e d'una estela de cinc brancas e de sei rais que representa lo futur brilhant d'Etiopia.

L'imne nacionau es dich Wedefit Gesgeshi Woude Enat Ityopya e foguèt adoptat en 1992. Lei paraulas foguèron escrichas per Dereje Melaku Mengesha e la musica foguèt compausada per Solomon Lulu Mitiku. Enfin, lo país a ges de devisa.

Afaires estrangiers e defensa[modificar | modificar la font]

Afaires estrangiers[modificar | modificar la font]

Fòrças armadas[modificar | modificar la font]

Lei fòrças armadas etiopianas an conegut una reorganizacion importanta dempuei la fin de la guèrra còntra Eritrèa amb una demenicion importanta deis efectius de 400 000 òmes en 2002 a 182 500 en 2011. Pasmens, amb un budget de 405,9 milions de dolars (siá 1,3% dau PIB) e una experiéncia certana dei conflictes majors (Guèrra Etiopia-Eritrèa, Guèrra Civila Somaliana), demoravan una poissança militara importanta dau continent african. De mai, èran sostenguts per una industria militara nacionala relativament importanta eiretada dau periòde socialista e dau conflicte còntra Eritrèa.

Èran organizadas entre doas brancas principalas[1] :

  • lei fòrças terrèstras gropavan 179 500 òmes equipats principalament d'armaments de premiera ò de segonda generacion d'origina sovietica, russa ò ucraïnesa. Dempuei 2001, una cooperacion militara s'es desvolopada ambé leis Estats Units d'America dins l'encastre de la lucha estatsunidenca còntra lei movements islamistas de la region. Lo país a eiretat dau periòde socialista de quantitats importantas d'armaments (1 500 carris de combat e 1 100 veïculs de combat d'infantariá) que foguèron renfòrçadas per de crompas a Russia e a Ucraïna. Pasmens, en causa dei guèrras e dei dificultats financieras, lo nombre d'unitats operacionalas es mau coneguda.
  • lei fòrças aerianas gropavan en 2007 3 000 òmes, 82 avions e 57 elicoptèrs. Coma per lei fòrças terrèstras, se trobavan subretot d'armaments d'origina sovietica ò russa de generacions variadas (dau Mig-21 au Sukhoi Su-27). En 2007, lei principaleis unitats èran 45 avions de combat e 14 avions de transpòrt. Lo nombre d'unitats operacionalas demenís dempuei la fin de la guèrra còntra Eritrèa en causa de la modernizacion progressiva deis aparelhs utilizats. Lo nombre d'avions de transpòrt sembla estable ò en aumentacion leugiera. De drònas d'observacion serián estats comandats a Israèl.

Economia[modificar | modificar la font]

Exquisite-kfind.png Veire l'article: Economia d'Etiopia.

Cultura[modificar | modificar la font]

Arquitectura[modificar | modificar la font]

Escultura[modificar | modificar la font]

Pintura[modificar | modificar la font]

Musica[modificar | modificar la font]

Literatura[modificar | modificar la font]

Dança[modificar | modificar la font]

Cinèma[modificar | modificar la font]

Liames intèrnes[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Après l'independéncia d'Eritrèa en 1991, Etiopia a assaièt de mantenir l'existéncia de sa flòta que sei naviris foguèron basats en Ièmen e en Jiboti. Pasmens, en causa dei dificultats financieras dau país, poguèt pas pagar la renda dei pòrts e la marina etiopiana foguèt finalament dissòuta en 1996