Etiopia

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Fairytale waring.png Aqueste article es pas acabat. Es en fasa d'escritura o de reestructuracion importanta.
  • Son estat actual es provisòri, e se deu prene amb prudéncia.
  • Una version melhorada es en preparacion e deuriá èsser disponibla dins pauc de temps. Per ne seguir l'avançament o i participar, consultatz la pagina de discussion.



exemple de tèxte
Devisa nacionala : (cap)
Lenga oficiala amara
capitala
populacion (an)
Addis Abeba
2 570 000 abitants (2001)
Ethiopia in its region.svg
Superfícia 1 127 127 km²
Populacion
Densitat
78 254 090 (2008)
70 ab./km²
Moneda birr
Ora
UTC+4
UTC+3
UTC+4
Còde telefonic +251

Etiopia (en geez: ኢትዮጵያ = ʾĪtyōṗṗyā), oficialament dicha la Republica Federala Democratica d'Etiopia, es un país situat dins la Bana d'Africa e un estat sens litoral dempuèi l'independéncia de son vesin del nòrd, Eritrèa, en 1993. En mai d'Eritrèa al nòrd, Etiopia confronta Sodan e Sodan del Sud a l'oèst, Kenya al sud, Jiboti al nòrd-èst e Somalia a l'èst.

La capitala es Addis Abeba

Lo gentilici es etiopian -a o etiòp -a.

Geografia[modificar | modificar la font]

Geografia fisica[modificar | modificar la font]

Topografia d'Etiopia.

Etiopia es un país vast (1 104 300 km² de superficia) amb un relèu aut e traversut que pòu passar 4 000 m d'altitud, demenir fins a -100 m ò presentar de desnivèus de mai de 2 000 m. Son territòri se situa entre la Vau de Nil e Somalia e a ges d'accès a la mar. Es enviroutat per Eritrèa au nòrd, Jiboti au nòrd-èst, Somalia a l'èst, Kenya au sud, lo Sodan dau Sud au sud-oèst e Sodan a l'oèst.

Lei contrasts topografics marcats dau relèu etiopian son liats a la geologia dau territòri etiopian que se troba sus la falha dau Grand Rift African. D'efèct, l'endrech es un luòc de remontada de magma qu'es a l'origina d'una activitat volcanica importanta, de la formacion de fossats tectonics fòrça importants e dau solevament de l'ensems dau sòcle geologic de la region. Ansin, la màger part d'Etiopia a una altitud superiora a 1 000 m que favoriza lei precipitacions e empacha sa desertificacion. Lo centre es ocupat per la Vau dau Rift. Es una region d'afondrament tectonic emplidas de lacs e enviroutada d’un costat e d’autre, per de bauç importants, per de montanhas autas de mai de 4 000 m e per de plans que passan sovent 2 000 m. Au nòrd, lo Rift se devesís entre doas brancas e l'afondrament vèn pus important, especialament dins la depression de Danakil qu'a una altitud negativa (-120 m). A l'oèst, l'altitud dau bòrd occidentau dau Rift demenís pauc a pauc en direccion de la Vau de Nil mai demora generalament en dessús de 500 m. A l'èst, se troba lo plan d'Ogaden que son altitud es superiora a 500 m e lei vaus dei rius Chebeli e Juba.

L'idrografia etiopiana es fòrça marcada per aqueu relèu particular. A l'oèst, se troba lei bacins dau Nil Blau e de divèrseis afluents dau grand fluvi (Akobo, Baro, Atbara, Tekezé) que se gitan siá dins lo Nil Blau siá dirèctament dins lo Nil. A l'èst, se troba lei bacins dei rius Chebeli e Juba que se gitan dins l'Ocean Indian en Somalia. Dins lo nòrd-èst, lo riu Awash s'escola dins la Vau dau Rift e se gita dins lo lac Abbe. Enfin, dins lo sud-oèst, Omo s'escola tanben au fons dau Rift e se gita dins lo lac Turkana. Aquelei rius an sovent de debits mejans importants. Pasmens, pòdon presentar en realitat de variacions importantas dins lo corrent de l'annada liadas a l'alternància dei sasons secs e umidas (per exemple, Atbara passa de 0,3 m3/s en març a mai de 2 000 m3/s en aost).

Clima[modificar | modificar la font]

Esquèma generau dau clima d'Etiopia segon la classificacion de Köppen.

Lo clima d'Etiopia es principalament influenciat per sa posicion dins la zòna tropicala, son relèu e sa proximitat ambé l'Ocean Indian. Lo relèu permet de moderar leis efècts de la temperatura e l'Ocean Indian favoriza lei precipitacions de mosson. Ansin, se troba una gròssa diversitat climatica qu'es relativament malaisada de definir. Tradicionalament, se destria sièis zònas principalas :

  • aupenca au dessüs de 3 800 m. L'altitud i es lo factor determinant e lo clima es freg amb una temperatura generalament inferiora a 5°C.
  • temperat subaupenca caud entre 1 400 e 3 800 m. La temperatura mejana i es d'aperaquí 15°C. Aquela zòna s'estend sus lo Plan Etiopian e presenta la diversitat climatica pus importanta dau país. Pasmens, d'un biais generau, se pòu observar d'un caire d'ivèrns secs a l'èst dau Rift e d'estius secs a l'oèst e, d'autre caire, d'estius cauds dins lo nòrd dau Plan e temperats dins lo sud e lo centre.
  • tropicala dins lo sud-oèst entre 100 e 1 400 m. La temperatura mejana i es d'aperaquí 30°C.
  • tropicala de savana dins lo sud e l'oèst entre 500 e 1 000 m.
  • semidesertic entre 100 e 800 m.
  • desertic dins lei depressions, en dessota de 100 m e en Ogaden.

Lei precipitacions anualas son relativament importantas dins lei regions centralas e dins lo sud e lo sud-oèst ambé mai de 1 000 mm anuaus dins uneis endrechs dau país. La fònt principala de plueja es la mosson d'estiu (junh-setembre) que vèn dau sud-oèst e precipita au contacte dei plans d'altitud. Lei regions occidentalas son donc ben aigadas. En revènge, la mosson aganta rarament lei pendís orientaus dau Rift onte lei precipitacions mejanas son feblas (50-300 mm).

Demografia[modificar | modificar la font]

Densitat de populacion en Etiopia en 2007.

En 2014, Etiopia èra un país fòrça poblat que sa populacion, principalament rurala e jova, èra concentrada sus lo Plan Etiopian. Dempuei leis annadas 1980, la populacion a aumentat amb un taus de creissença regular d'aperaquí 2,3%/an. Aquò a entraïnat lo passatge dau nombre d'abitants de 39,8 milions d'abitants en 1984 a 81,8 milions en 2011 en despiech de l'independéncia d'Eritrèa e d'unei crisis alimentàrias grèvas. Lei regions autas, magerament lo Plan Etiopian, presentavan lei densitats de populacion pus importantas car son lo centre istòric dau país e an lei condicions de vida pus favorablas. Lo taus d'urbanizacion èra feble (17% en 2010) e franc d'Addis Abeba e de certanei ciutats istòricas, lei vilas gròssas èran raras (37 avián mai de 40 000 abitants en 2006). L'esperança de vida èra febla (55,4 ans en 2014) e la màger part de la populacion èra jova car 46% deis abitants avián un temps entre 0 e 14 ans.

La populacion etiopiana es formada d'unei pòbles diferents (mai de 80 an una reconeissença oficiala) que son generalament identificats en foncion de sa familha de lenga. En 2012, aquelei pòbles pòdon èsser devesits entre cinc grops principaus :

  • lei Amaras (26,9% de la populacion) e lei Tigrinyas (6,1%) parlan de lengas semiticas. Son installats dins lo nòrd e lo centre dau país e son generalament crestians. Aguèron un ròtle important dins lo corrent de l'Istòria de l'Empèri Etiopian.
  • leis Oròmos (34,5%) parlan una lenga coshitica e èran lo pòble pus nombrós. Pòble nomada dins lo corrent de l'Edat Mejana, migrèron en direccion dau Plan Etiopian a partir dau sègle XV e s'installèron principalament au sud. I adoptèt en partida la cultura dei pòbles que vivián ja dins aquelei regions. En particular, adoptèron lei religions crestiana e musulmana
  • lei Somalis (6,4%) e leis Afars (1,7%) parlan una lenga coshitica e son installats dins lei regions orientalas. De religion musulmana, an una tradicion de camelièrs e de norriguiers.
  • lei Pòbles de l'Oèst parlan de lengas nilosaharianas. Foguèron integrats au sen d'Etiopia ambé lei conquistas de Menelik II. Son generalament musulmans.
  • lei Pòbles dau Sud parlan una gròssa diversitat de lengas e son d'originas divèrsas. Lei Sidamos (4,0%) parlan una lenga coshitica e son lo pòble numericament pus important de la region. Autra etnia importanta dau sud, lei Gurages (2,5%) parlan una lenga semitica e son probablament originaris de colons militars installats dins la region per lo poder etiopian. Enfin, dins la Vau d'Omo, se troba un blòt de pòbles parlant de lengas omoticas. Au sen d'aquel ensems, lei Wolaytas (2,4%) èran lo pòble pus important. Lei religions principalas dei Pòbles dau Sud son lo cristianisme e l'animisme tradicionau.

Lengas[modificar | modificar la font]

Esquèma generau dei lengas etiopianas.

Etiopia a ges de lenga oficiala e la constitucion assegura lo drech de cada nacionalitat dau país de desvolopar sa lenga e de l'utilizar coma lenga d'alfabetizacion e d'administracion locala ò regionala. Pasmens, dins lei fachs, l'amara e l'anglés an una plaça preponderanta coma lenga administrativa nacionala e gau govèrn per la premiera e coma lenga de l'ensenhament superior per la segonda. De mai, fins a l'afondrament dau regime socialista, l'amara èra lenga oficiala.

Lei lengas etiopianas son devesidas entre quatre grops principaus que son lei lengas semiticas parladas dins lo nòrd dau país, lei lengas coshiticas parladas dins lei regions orientalas, lo centre e dins certanei regions occidentalas, lei lengas omoticas parladas dins lo sud-oèst e lei lengas nilosaharianas parladas dins lei regions orientalas. Aquò entraïna l'existéncia d'una gròssa diversitat linguistica e lo nombre de lengas ambé mai de 10 000 locutors es estimat a aperaquí 80.

Pasmens, en 2007, doas lengas son parladas per de fraccions importantas de la populacion e an un ròtle primordiau. L'oròmo èra la premiera lenga dau país (33,8% de la populacion) e èra utilizada dins lei regions centralas e sud. L'amara èra la segonda lenga etiopiana (29,3%) e èra subretot parlada dins lo centre. En mai d'aquelei lengas, l'anglés aviá un ròtle important, especialament au sen deis elèits intellectualas e economicas. Enfin, unei lengas coma lo somalian (6,3%), lo tigrinya (5,9%), lo sidamo (4%), lo wolaytta (2,2%), lo gurage (2%) ò l'afar (1,8%) èran parladas per de minoritats significativas.

Religion[modificar | modificar la font]

Religions principalas en Etiopia.

La question religiosa es relativament importanta per lo govèrn e la societat etiopians en causa dei tensions passadas e de la fervor religiosa de la populacion. Ansin, la constitucion federala assegura la libertat religiosa mai l'existéncia d'un partit politic ò d'una religion d'Estat es defenduda. Aquò empacha pas l'existéncia de tensions latentas, especialament entre lei diferentei glèisas crestianas e, dins certanei regions, la libertat de culte es pas totala dins lei fachs. Pasmens, d'un biais generau, la lònga tradicion de coexisténcia entre lei diferentei comunautats favoriza una tolerància larga (reconoissença dei conversions ò dei maridatges mixtes).

A la fin deis annadas 2010, la Glèisa Ortodòxa Etiopiana gropava entre 40 e 50% de la populacion, principalament dins lo nòrd e dins lei regions centralas. L'islam èra la segonda religion dau país (entre 30 e 45%) e èra subretot implantat dins la mitat orientala d'Etiopia. Enfin, lo protestantisme èra la tresena religion (entre 10 e 20%) e sa preséncia s'observava principalament dins lo sud-oèst lòng de la frontiera ambé lo Sodan dau Sud.

En fòra d'aquelei tres religions principalas, divèrsei minoritats existissián coma lo catolicisme (mens de 1%) e divèrsei corrents animistas (entre 2 e 3%). Fins ais annadas 1990, existiá una minoritat josieva dins lo nòrd dicha Beta Israèl. Isolada durant de sègles deis autrei tendàncias dau judaïsme, desvolopèron de rites pròpris e son pas considerats coma josieus per la màger part dei movements conservators. Pasmens, dempuei lo periòde socialista e après mai d'un refús, Israèl a finalament acceptat son emigracion vèrs son territòri. Dins lo corrent deis annadas 1980 e 1990, lo movement prenguèt una amplor gròssa e, en 2009, lei Beta Israèl formavan plus qu'una comunautat reducha estimada a tres milièrs d'individús.

Istòria[modificar | modificar la font]

Organizacion politica e territòriala[modificar | modificar la font]

Poder executiu[modificar | modificar la font]

Lo poder executiu es tengut per lo Premier Ministre e son govèrn. Lo Premier Ministre n'es lo personatge centrau. Es lo cap dau govèrn e es designat entre lei sòcis dau partit majoritari au Conseu dei Representents dei Pòbles. Dirigís lo Conseu dei ministres e la politica interiora e exteriora dau país. Enfin, es cargat de la promulgacion e de la mesa en aplicacion dei lèis votadas per lo Parlament.

Existís un president de la Republica qu'es lo cap de l'Estat. Pasmens, sei foncions son principalament onorificas e comprenon la promulgacion dei tractats internacionaus après ratificacion parlamentària, la convocacion dei sessions anualas de la reünion dei doas assembladas, la recepcion deis ambaissadors ò lo drech de gràcia. Es elegit per lo Parlament a la majoritària dei dos tèrç per un mandat sièis annadas.

Poder legislatiu[modificar | modificar la font]

Lo poder legislatiu es tengut per un parlament bicamerau dich Assemblada Parlamentària Federala que sa chambra bassa es lo Conseu dei Representents dau Pòble e sa chambra auta es lo Conseu de la Federacion. Lo Conseu dei Representents dau Pòble tèn la màger part dau poder legislatiu, especialament regardant lo vòte dei finanças. Es format de 547 deputats elegits au sufragi universau dirècte per un mandat de cinc annadas. Lo Conseu de la Federacion a un poder fòrça limitat que s'aplica a l'iniciacion dei lèis civilas destinadas au renfòrçament de la federacion e au reglament dei desacòrdis entre lei diferenteis entitats federalas. Es format de 135 parlamentaris elegits per cinc ans d'un biais indirècte per leis estats regionaus per cada lei nacions, lei nacionalitats e lei pòbles oficialament reconeguts dins aqueleis estats.

Poder judiciari[modificar | modificar la font]

En causa de la natura federala de l'estat etiopian, lo sistèma judiciari es organizat entre un sistèma federau e de sistèmas regionaus dotats d'administracions e d'estructuras pròprias. La Cort suprèma federala es l'institucion judiciària pus auta dau país e a lo ròtle de Cort de cassacion regardant lei decisions de totei leis autrei tribunaus. Es tanben l'institucion de premiera instància per leis afaires implicant lo govèrn, leis ambaissadors, lei cònsols e lei representents d'organizacions internacionalas. En dessota, lo sistèma federau es devesit entre unei brancas diferentas especializadas. Au nivèu regionau, lo sistèma judiciari es principalament cargat deis afaires penaus d'importància febla e deis afaires civius. Existís tanben de tribunaus islamics que son sovent utilizats per leis afaires regardant la familha.

En 2014, l'independéncia de la justícia etiopiana èra parciala en causa d'una tiera de problemas importants. Premier, la manca de personaus pron qualificats e de mejans financiers afectava totei leis institucions. En mai d'aquò, lo procès de nominacion dei jutges despendiá dau poder legislatiu e lo poder executiu aviá un drech de verificacion deis activitats dei jutges. Ansin, lo sistèma judiciari èra relativament influenciat per la classa politica etiopiana.

Organizacion territòriala[modificar | modificar la font]

Dempuei 1994, Etiopia es devesida entre uech regions administrativas ò estats regionaus e tres vilas-regions (Addis Abeba, Harrar e Dire Dawa). Puei, leis estats regionaus son devesits entr 68 zònas, 550 districtes e divèrsei districtes especiaus. Aqueleis entitats, especialament leis estats regionaus, son basats sus de critèris d'apartenéncia etnica. Dins l'encastre de la constitucion federala etiopiana, leis estats regionaus an lo sieu govèrn e chambra legislativa que son autonòms regardant leis afaires non tractats per leis autoritats centralas. Leis estats regionaus an un drech de faire secession qu'es assegurat per la constitucion.

Simbòls nacionaus[modificar | modificar la font]

Lo drapèu etiopian foguèt adoptat lo 6 de febrier de 1996. Es inspirat per lo drapèu adoptat en 1897 per l'emperaire Menelik II. Lei colors son eissidas de la dinastia salomoniana e èran ja utilizadas au començament dau sègle XVII. Foguèron gardadas per lei regimes successius dau sègle XX que modifiquèron solament lo blason centrau : un lion de Judèa per l'Empèri Etiopian, l'emblèma dau Derg per lo regime socialista e lo blason actuau per la Republica Federala.

Leis armas de la Republica Federala foguèron adoptadas en 1996. Son formadas d'un disc blau que simbolisa la patz e la democracia desiradas per lo país e d'una estela de cinc brancas e de sei rais que representa lo futur brilhant d'Etiopia.

L'imne nacionau es dich Wedefit Gesgeshi Woude Enat Ityopya e foguèt adoptat en 1992. Lei paraulas foguèron escrichas per Dereje Melaku Mengesha e la musica foguèt compausada per Solomon Lulu Mitiku. Enfin, lo país a ges de devisa.

Afaires estrangiers e defensa[modificar | modificar la font]

Afaires estrangiers[modificar | modificar la font]

Dempuei la fin de la Guèrra Freja e dau regime socialista, la diplomacia etiopiana es principalament centrada sus lei relacions ambé lei país vesins, l'integracion regionala e lo desvolopament de la cooperacion ambé leis Estats Units d'America.

Lei relacions ambé leis estats vesins d'Etiopia èran fòrça contrastadas en 2014 :

  • èran fòrça marridas amb Eritrèa en causa dei desacòrdis frontaliers entre lei dos país qu'an entraïnat una guèrra de 1998 a 2000. Lei relacions diplomaticas e lei cambis comerciaus èran romputs e la frontiera èra totalament sarrada ambé d'escaramochas ponctualas. Lei negociacions regardant lo traçat de la frontiera èran tanben au ponch mòrt.
  • la question somaliana èra un pensament important d'Addis Abeba que sostèn lei temptativas d'estabilizacion dau país e la lucha còntra lei movements islamistas. Entre 2006 e 2009, un còrs expedicionari etiopian important foguèt mandat dins la region de Mogadisho per desgatjar la capitala e i installar lo govèrn somalian de transicion. Dempuei 2011, l'armada etiopiana participa tornarmai ai combats dins lo país. Aqueleis eveniments an permes de metre de caire la question d'Ogaden qu'èra oficialament revendicada per Somalia avans l'afondrament de son govèrn centrau en 1991.
  • lei relacions ambé lei dos Sodan son corrèctas qu'Addis Abeba a tengut lo ròtle de mediator dins lo reglament de la guèrra civila e dei tensions entre lei dos país. De cambis comerciaus importants se son desvolopats ambé Sodan e la vila de Pòrt Sodan es utilizat per Etiopia coma ponch d'accès a la Mar Roja. Dempuei l'acomençament de la Guèrra Civila Sud-sodanesa en 2013, Etiopia assaia tanben de favorizar un reglament negociat dau conflicte.
  • lei relacions ambé Jiboti son tradicionalament bònas gràcias a la lònga cooperacion amb aqueu país ò, aperavans, ambé leis autoritats colonialas francesas. Jiboti èra ansin l'accès a la mar principau d'Etiopia.
  • de tensions existisson amb Egipte a prepaus deis acòrdis actuaus de partiment de l'aiga de Nil que son fòrça favorables au Caire.

L'integracion regionala e sa promocion son un aspèct recent de la politica estrangiera etiopiana aparegut dins lo corrent deis annadas 2000. Ansin, en 2013, Addis Abeba a assegurat la presidéncia de l'Union Africana e a dirigit divèrseis organismes regionaus dempuei 2007. Enfin, lei relacions ambé leis Estats Units d'America se son desvolopadas dempuei la fin de la Guèrra Freja e leis atemptats de 2001. En particular, l'armada etiopiana a obtengut una ajuda militara estatsunidenca que li permet de luchar còntra lei movements islamistas en Somalia.

Fòrças armadas[modificar | modificar la font]

Lei fòrças armadas etiopianas an conegut una reorganizacion importanta dempuei la fin de la guèrra còntra Eritrèa amb una demenicion importanta deis efectius de 400 000 òmes en 2002 a 182 500 en 2011. Pasmens, amb un budget de 405,9 milions de dolars (siá 1,3% dau PIB) e una experiéncia certana dei conflictes majors (Guèrra Etiopia-Eritrèa, Guèrra Civila Somaliana), demoravan una poissança militara importanta dau continent african. De mai, èran sostenguts per una industria militara nacionala relativament importanta eiretada dau periòde socialista e dau conflicte còntra Eritrèa.

Èran organizadas entre doas brancas principalas[1] :

  • lei fòrças terrèstras gropavan 179 500 òmes equipats principalament d'armaments de premiera ò de segonda generacion d'origina sovietica, russa ò ucraïnesa. Dempuei 2001, una cooperacion militara s'es desvolopada ambé leis Estats Units d'America dins l'encastre de la lucha estatsunidenca còntra lei movements islamistas de la region. Lo país a eiretat dau periòde socialista de quantitats importantas d'armaments (1 500 carris de combat e 1 100 veïculs de combat d'infantariá) que foguèron renfòrçadas per de crompas a Russia e a Ucraïna. Pasmens, en causa dei guèrras e dei dificultats financieras, lo nombre d'unitats operacionalas es mau coneguda.
  • lei fòrças aerianas gropavan en 2007 3 000 òmes, 82 avions e 57 elicoptèrs. Coma per lei fòrças terrèstras, se trobavan subretot d'armaments d'origina sovietica ò russa de generacions variadas (dau Mig-21 au Sukhoi Su-27). En 2007, lei principaleis unitats èran 45 avions de combat e 14 avions de transpòrt. Lo nombre d'unitats operacionalas demenís dempuei la fin de la guèrra còntra Eritrèa en causa de la modernizacion progressiva deis aparelhs utilizats. Lo nombre d'avions de transpòrt sembla estable ò en aumentacion leugiera. De drònas d'observacion serián estats comandats a Israèl.

Economia[modificar | modificar la font]

Exquisite-kfind.png Veire l'article: Economia d'Etiopia.

En 2013, lo PIB èra egau a 47,34 miliards de dolars en 2013 (siá aperaquí 490 $/ab) e Etiopia fasiá partida dei país pus paures de la planeta. L'economia èra principalament basada sus lo sector agricòla que representava 47% dau PIB e emplegava 85% de la man d'òbra activa. L'industria (10,8% dau PIB e 5% de la man d'òbra) e lei servicis (42% dau PIB e 10% deis emplechs) avián de parts reduchas mai lo govèrn encoratja son desvolopament per limitar la despendéncia a l'agricultura. Aquel intervencionisme a permes de sostenir una gròssa creissença economica (per exemple, +11%/an sus lo periòde 2002-2007), especialament gràcias ai progrès dau sector terciari. Dins aquò, lei dificultats demoran importantas en causa de crisis alimentàrias recurrentas, d'una inflacion importanta e d'infrastructuras vièlhas e pas pron nombrosas.

Agricultura[modificar | modificar la font]

Basa de l'economia nacionala en 2014, l'agricultura èra devesit entre dos sectors principaus fòrça diferents qu'èran l'agricultura alimentària destinada a la consomacion locala e l'agricultura industriala principalament destinada a l'exportacion. Lei zònas cultivadas representavan 15% de la superficia dau territòri e èran subretot situadas dins lo centre dau país entre 1 500 e 3 000 m d'altitud. Lo tenement mejan i èra fòrça pichon (1,2 ectaras) e 55% dei païsans dispausavan de mens d'un ectara. En fòra dei tèrras, la mitat dau territòri etiopian èra formada de pasturgatges favorables au norrigatge.

Lei produccions alimentàrias principalas èran formadas de cerealas, d'èrbas, e d'òlis e de cafè que son la norridura de basa deis Etiopians. Lei cerealas cultivadas èran subretot lo tef, lo blat, l'òrdi, lo gròs blat e lo sorgò. Permetián de produrre de farinas e de bièrras. Leis èrbas èran la fònt principala de proteïnas. Leis òlis produchas son principalament d'origina vegetala en causa dei defensas alimentàrias religiosas de la Glèisa Etiopiana qu'enebisson de manjar d'òlis animalas certanei jorns.

Lo cafè a un ròtle important dins l'economia nacionala que representava la fònt de revenguts principala d'aperaquí 15 milions de personas. D'efècte, èra produch tant per la consomacion locala que per l'exportacion, generalament dins de tenements pichons. En causa de son importància (34% deis exportacions en 2006 per exemple), aqueu sector èra una prioritat dau govèrn que contrarotlava estrictament la produccion (prètz, licéncia, qualitat... etc.) per defugir la concentracion dau mercat. En fòra dau cafè, leis autrei filieras fòrça exportatritz èran lo , l'orticultura e lo cat (25% deis exportacions en 2007).

Enfin, lo norrigatge èra una activitat importanta amb aperaquí 90 milions animaus en 2007 (sensa comptar la polalha), çò qu'èra un dei capitaus pus dau continent african. En particular, lo país teniá 43 milions de bovins (6en reng mondiau), 18 milions de cabras, 4,3 milions d'ases, 2,3 milions de camèus (3en reng) e 1,6 milions de chivaus.

Industria[modificar | modificar la font]

L'industria etiopiana es un sector en desvolopament qu'ocupa encara una plaça segondària dins l'economia nacionala maugrat un taus de creissença important. Es principalament concentrada dins la region d'Addis Abeba. Lo sector pus important es aqueu de l'industria alimentària. La produccion de bens manufacturats èra limitada e representava aperaquí 4% dau PIB. Ansin, la màger part dei produchs industriaus èran importats.

Servicis[modificar | modificar la font]

Lo sector dei servicis etiopians despendiá principalament dau comèrci, dau sector dei transpòrts, dau sector dei telecomunicacions e dau torisme. Lei transpòrts representavan una activitat importanta en causa de l'abséncia d'accès a la mar dau territòri etiopian dempuei l'independéncia d'Eritrèa. Aquò a favorizat lo desvolopament dau transpòrt rotier e d'una companhiá aeriana governamentala que fa partida dei premierei companhiás africanas. Lo sector dei telecomunicacions es tengut per una companhiá nacionala que formava una fònt importanta de revenguts per lo budget nacionau. Enfin, lo torisme èra un sector en desvolopament mai encara limitat en causa de la manca d'infrastructuras. Dins aquò, ambé solament 330 000 toristas en 2008, aquò èra ja un sector non negligible que representava 5,5% dau PIB.

Cultura[modificar | modificar la font]

Arquitectura[modificar | modificar la font]

Escultura[modificar | modificar la font]

Pintura[modificar | modificar la font]

Musica[modificar | modificar la font]

Literatura[modificar | modificar la font]

Dança[modificar | modificar la font]

Cinèma[modificar | modificar la font]

Liames intèrnes[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Après l'independéncia d'Eritrèa en 1991, Etiopia a assaièt de mantenir l'existéncia de sa flòta que sei naviris foguèron basats en Iemèn e en Jiboti. Pasmens, en causa dei dificultats financieras dau país, poguèt pas pagar la renda dei pòrts e la marina etiopiana foguèt finalament dissòuta en 1996