Malawi

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Pagina d'ajuda sus l'omonimia Pels articles omonims, vejatz Malawi (omonima).


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Malawi
Republic of Malawi
Chalo cha Malawi, Dziko la Malaŵi
Àudio
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Devisa nacionala : Unity and Freedom


Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Escut de Malawi (WikiData)
Religion
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasCommonwealthUnion Africana e  Organizacion Mondiala del Comèrci
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta


Direccion relativa a la posicion
Continent Africa
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
Companhon de
Tipe espectral
Tipe espectral
Fus orari
Situat sus una isla
Embocadura
Tipe de lac
Lacs sus lo riu
Grop de lacs
Situat sul lac
Afluents del lac
Emissari del lac
Bacin idrografic
Massís de montanhas
Tipe de montanha
Arquitècte
Remplaçat per
Tipe de bastiment
Material
Mèstre d'òbra
Sistèma d'autorotas
Societat de mantenança
Pòl d'escambis
Linha ferroviària
Operator
Aligança ferroviària
Gara
Pista
Travèrsa
País Malawi
Compausanta de
Tipe de division administrativa
Exclava de
Enclava
Capitala Lilongwe e  Q219117
Cap d'estat Peter Mutharika
Regim politic
Cap de l'executiu
Representant del partit
Cap del govèrn
Assemblada
Moneda Q211694
Lenga oficiala Anglés e  Q33273
Imne Q215077
Frontalièr de ZambiaTanzania e  Moçambic
Embessonatge
Subdivisions Q860758Q868827 e  Q868784
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasCommonwealthUnion Africana e  Organizacion Mondiala del Comèrci
Sant patron
Domeni internet .mw
Còde ISO 3166-1 alfa-2 MW
Còde ISO 3166-1 alfa-3 MWI
Còde ISO 3166-1 454
Còde ISO 3166-2
Còde AITA
Còde OACI
Còde FAA
Còde INSEE
Còde de comuna
Còde del catalòg
Còde CBS
Còde GNIS
Còde GNIS Antarctica
Còde NUTS
Còde dantai
Còde de comuna alemanda
Còde de districte alemand
Còde administratiu
Còde administratiu
Còde ISTAT
Còde de gara
Còde OKATO
Còde cadastral
Còde postal
Còde telefonic internacional
Prefix telefonic nacional +265
Còde d'imatriculacion
Estats membres
Luòc
Lenga oficiala Anglés e  Q33273
País Malawi
President
Director executiu
Data de fondacion
Data de dissolucion
Sèti social
Divisions comercialas
Divisions industrialas
Compren
Branca militara
Plaça de cotacion
Afiliacion
Industria
Tèxte fondator
Filialas
Separat de
Plataforma de correspondéncia
aeroportuària
Aligança aeriana
Avion de la flòta
estadi
liga
entrenaire principal
director general
capitani
mascòta
branca militara
plaça de quotacion
D'après
Genre
Movement
Seria
Fabricant
Conceptor
Propulsion
Licéncia
Títol original
Subtítol original
Lenga originala
Lenga
Presentator
Distribucion per
Nòta de la critica
Notada per
Autor
Actor/a
Illustrator
Editor
Numèro d'edicion
País d'origina

















.

The time allocated for running scripts has expired.








































Identificants
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Malawi.
Autres informacions


Lengas oficialas anglés, chichewa
Capitala
populacion (an)
Lilongüe
866 272 abitants (2008)
Autras vilas Blantyre, Mzuzu
Superfícia 118 480 km²
Populacion
Densitat
13 931 831 (2008)
117,6/km²
Independéncia
- Jorn
(del Reialme Unit)
6 de julhet de 1964
Moneda Kwacha de Malawi
Ora UTC +2
Còde telefonic + 265

Malawi (oficialament Republica de Malawi) es un país que se tròba plaçat al sud-èst d'Africa. Limita a l'oèst amb Zambia, a l'oèst, sud e èst amb Moçambic e al nòrd amb Tanzania. Sa capitala es Lilongüe.

Lo gentilici es malawian - a.

Istòria[modificar | modificar la font]

Anteriorament, durant lo protectorat anglés lo país foguèt apelat Nyassaland (Niassalandia) - es dire, Tèrra del Lac (en idiòmas bantu Niassa o Nyassa significa: lac), Malawi se sonèt en d'autre temps Maravi, o ‘la lutz rebatuda’, en fasent referéncia benlèu a la ludentor del solelh sul Lac Malawi. Las còstas del Lac Malawi son abitadas dempuèi de milièrs d'ans segon las rèstas trobadas en catacions arqueologicas recentas. La majoritat de la populacion actuala aperten a grops etnics bantos qu'arribèron dins la region qualque temps abans l'arribada dels primièrs comerçants d'esclaus arabis e los primièrs exploradors portugueses. Los missionaris e colonizadors britanics, apareisson tre la fin del decenni de 1850, après l'arribada dins la region de David Livingstone.

Bandièra de Nyassaland.

Las tèrras fertilas de Malawi favorizèron l'implantacion rapida de colons angleses e lo desvolopament comercial de la region, e en 1891 declaravan la constitucion del protectorat Britanic de Nyassaland. En 1953 lo Nyassaland Britanic se jonhèt amb la Rodèsia del Nòrd (uèi Zambia) e la Rodèsia del Sud (actualament Zimbabwe) per formar la Federacion de Rodesia e Nyassaland.

Aquesta Confederacion s'acabariá en 1964 amb l'independéncia de Malawi, après l'eleccion de Hastings Kamuzu Banda del Malawi Congress Party (MCP) - coma lo cap del país, en 1963. Dos ans pus tard, lo president Banda declarariá la Republica de Malawi coma un estat unipartidari e lo caractèr obligatòri per totes los ciutadans d'aperténer al MCP.

En 1971 Banda foguèt nomenat president vitalici en desvolopant dins los ans seguents una politica repressiva contra quina oposicion que siá que sorgiguèsse. Lo cap de la Liga Socialista de Malawi, Dr Attati Mpakati, se veguèt obligat a s'exiliar e en 1983 apareguèt assassinat. Los fondadors del Movement per la Libertat de Malawi, Orton e Bòrd Chirwa, foguèron empresonats en 1981 e acusats de ‘conspiracion’. La dirigenta sindicala, Chakufwa Chihana foguèt empresonada en 1970 en passant sèt ans en preson e en tornant a èsser condemnada a dos ans de preson, en 1992 acusada de "sedicion". La siá violacion constanta dels dreches umans empediguèron pas qu'en 1991 los Estats Units anoncièsson publicament lo sieu apiegi incondicional al govèrn de Banda.

Banda mantenguèt bonas relacions diplomaticas amb los govèrns racistas d'Africa del Sud e Rodèsia e ajudèt en la repression del movement d'independéncia en Moçambic e, après 1975, ajudèt lo grop rebèl RENAMO, d'oposicion dins lo govèrn moçambican.

Mas los cambiaments internacionals après la desaparicion dels blòcs militèsses, supausèt que lo regim de Banda comencèsse a recebre de pressions per acabar amb tanta repression e assassinat politic, çò que jonhut a l'aumentacion del malcontentament popular per la desastrosa situacion economica de la populacion e l'ascens de la preséncia dels partits de l'oposicion, forcèron la realizacion en 1993 d'un referendum subre la fin de l'unipartidisme e la democratizacion de la vida publica.

Lo 17 de mai de 1994 aguèron luòc las primièras eleccions liuras jos una constitucion provisòria. Bakili Muluzi, cap del United Democratic Front (UDF, Front Democratic Unit), foguèt elegit en aquestas eleccions.

Politica[modificar | modificar la font]

Malawi a una democracia multipartidaria dempuèi 1994. Segon la constitucion de 1995, lo president, qu'es al meteis temps cap de Govèrn e cap de l'Estat, es elegit per sufragi universal e dirècte cada cinc ans. Lo vicepresident es elegit amassa amb lo president. En mai, lo president a la possibilitat d'elegir un segond vicepresident, que deu èsser d'autre partit politic. Lo president causís tanben los membres del sieu govèrn, que pòdon o pas èsser de membres de la cambra legislativa.

L'Assemblada Nacionala de Malawi compta 193 deputats, elegits per mandats de cinc ans. Per d'autra part, la Constitucion prevei l'existéncia d'un Senat (cambra nauta) de 80 membres, mas fins a la data es pas estat creat. Lo Senat auriá la foncion de representar los caps tradicionals e los divèrses districtes geografics, en mai de determinats grops d'interès, coma las femnas, los joves o los andicapats.

La Constitucion establís un poder judiciari independent. Lo sistèma judiciari de Malawi, basat en lo modèl anglés, es compausat per de tribunals inferiors, un Naut Tribunal e un Tribunal Suprèm d'Apellacion.

Geografia[modificar | modificar la font]

Mapa de Malawi.

A l'èst del país se tròba lo Lac Niassa, tanben conegut coma Lac Malawi.

Lo país se tròba administrativament dividit en tres regions: la region nòrd, amb capitala a Mzuzu, la region centre, amb capitala a Lilongüe, qu'es la pus granda vila de la nacion, e la region sud amb capitala a Blantyre. Lo país descen en nautor segontes anam de la frontièra de l'oèst al Lac Niassa.

La montanha pus nauta del país es lo Satipwa, amb 3002 mètres d'altitud.

Economia[modificar | modificar la font]

De veire: Economia de Malawi.

Cultura[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]