Madagascar

Madagascar (en malgash Madagasikara, en francés Madagascar) es una illa granda e un Estat d'Africa Orientala, dins l'èst de l'ocean Indian. A 18 040 341 estatjants (2005) e sa superfícia es de 587 040 km².

La capitala es Antananarivo.

Lo gentilici es malgash -a (dins las varietats amb plural sensible: malgashes, malgashas).

[modificar] Istòria

Los primièrs abitants de Madagascar arribèron d'Asia entre 100 e 500 aprèp J.C. Los comerçants arabis arribèron al sègle VII.

Los primièrs europèus qu'arribèron dins l'illa foguèron los portugueses, comandats pel navegaire Diogo Dias, lo 10 d'agost de 1500.

Durant los dos sègles seguents, Portugal, Espanha, Grand Bretanha e França ensagèron s'installar en la còsta, mas foguèron expulsats per la resisténcia dels natius, qu'a la fin del sègle XVII s'èran unificats dins lo reialme de Imerina, amb basa en la meseta centrala.

Finalament, los franceses atenguèron la siá intencion de bastir de basas comercialas en las còstas malgashas, unes còps per la fòrça e d'autres diplomaticament, a la fin del sègle XVIII.

Durant las Guèrras Napoleonencas, lo rei Radama I d'Imerina se botèt del costat dels britanics, qu'aital aumentèron la siá influéncia dins l'illa a costat dels franceses e entraïnèron los natius a l'emplèc d'armas modèrnas.

Pr'aquò, a la mòrt de Radama I en 1828 se perseguiguèron, secutèron los britanics, incluses los missionièrs. Durant lo reinatge de Radama II (1861–1863) s'introdusiguèron una seria de refòrmas modèrnas e Madagascar se dobriguèt al contacte amb franceses e britanics, çò que causèt que los sectors pus tradicionals auciguèssen lo rei e donèssen marcha enrè als cambiaments.

França annexèt l'illa tota en 1895 après derrotar la reina Ranavalona III. Aquesta s'exilièt un an après, al temps que s'instituissiá un mandat militar francés e Madagascar èra proclamada colònia francesa.

Ja en 1916, los franceses aguèron de problèmas amb las organizacions secrètas nacionalistas, mas atenguèron manténer l'òrdre. França solament perdèt lo contraròtle de l'illa en 1942, quand los britanics l'ocupèron per paur que Japon se faguèsse amb Madagascar.

En 1943 foguèt liurada a la França Liura, e en 1946 daissèt d'èsser colònia e se convertiguèt en territòri d'otramar francés.

Aquò empachèt pas cap que l'an seguent esclatèsse una revòlta que forcèt França ( aprèp moltas e ensagnosidas repressions... ) a convocar d'eleccions dins l'illa, que ganhèron los independentistas moderats.

En 1960, Madagascar venguèt totalament independenta de França e s'instituiguèt una republica jol govèrn de Philibert Tsiranana, cap del Partit Socialdemocrata.

En 1975 un còp d'Estat militar daissèt lo govèrn en mans del capitani de fragata Didier Ratsiraka, que governèt amb un ponh de fèrre fins qu'en 1992 las pressions popularas l'obliguèssen a designar un govèrn de transicion a la democracia.

Ratsiraka foguèt batut a las eleccions presidencialas de 1993 per Albert Zafy, mas ganhèt las legislativas qu'aguèron luòc simultanèament.

[modificar] Politica

Madagascar es una republica parlamentària.

[modificar] Geografia

Madagascar

... L'Illa bèla... d'a l'espaci estant...

[modificar] Natura & mitan natural

... Balç...

Es aprèp Amazonia e davant Canàrias un dels païses del mond amb maites endemismes de fauna o flòra, ailàs fòrça a l'abèu uèi lo dia maldespièch una cèrta consciéncia ecologica dels sius estatjants.