Madagascar
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
|
|||||
| Devisa nacionala : Tanindrazana, Fahafahana, Fandrosoana | |||||
 |
|||||
| Lengas oficialas | francés, malgash, anglés | ||||
| capitala populacion (an) |
Antananarivo 1 111 392 abitants (2001) |
||||
| President | Andry Rajoelina | ||||
| Primièr ministre | Charles Rabemananjara | ||||
| Superfícia | 587 040 km² | ||||
| Populacion Densitat |
18 040 341 (2005) |
||||
| Independéncia - Jorn |
(de França) 26 de junh de 1960 |
||||
| Moneda | ariany | ||||
| Ora | UTC+3 | ||||
| Imne nacional | Ry Tanindraza nay malala ô | ||||
| ISO-3166 (Internet) | .mg | ||||
| Còde telefonic | + 261 | ||||
Madagascar (en malgash Madagasikara, en francés Madagascar) es una illa granda e un estat d'Africa orientala, dins l'èst de l'ocean Indian. A 18 040 341 estatjants (2005) e mesura 587 040 km².
La capitala es Antananarivo.
Lo gentilici es malgash -a (dins las varietats amb plural sensible: malgashes, malgashas).
Somari |
[modificar] Istòria
Los primièrs abitants de Madagascar arribèron d'Asia entre 100 e 500 aprèp J.C. Los comerçants arabis arribèron al sègle VII.
Los primièrs europèus qu'arribèron dins l'illa foguèron los portugueses, comandats pel navegaire Diogo Dias, lo 10 d'agost de 1500.
Durant los dos de sègles seguents, Portugal, Espanha, Grand Bretanha e França ensagèron s'installar en la còsta, mas foguèron expulsats per la resisténcia dels natius, qu'a de fins del sègle XVII s'èra unifiquèron jos lo reialme de Imerina, amb basa en la meseta centrala. Finalament, los franceses atenguèron la siá intencion de bastir de basas comercialas en las còstas malgashes, unes còps per la fòrça e d'autras diplomaticament, a fins del sègle XVIII.
Durant las Guèrras Napoleonicas, lo rei Radama I d'Imerina se ponèt del costat dels britanics, qu'aumentèron la siá influéncia dins l'illa a còsta dels franceses e entrenèron als natius en l'emplec d'armas modèrnas. Pas obstant, a la mòrt de Radama I en 1828 se perseguiguèt als britanics, incluses los missionièrs. Durant lo reinatge de Radama II (1861–1863) s'introdusiguèron una seria de reformas modernas e Madagascar se dobriguèt al contacte amb de franceses e britanics, lo que causèt que los sectors pus tradicionals auciguèsson al rei e donèsson marcha enrè als cambiaments. França annexèt l'illa per complèt en 1895 après derrotar a la reina Ranavalona III. Aquesta s'exilièt un an après, al temps que s'instituissiá un mandat militar francés e Madagascar èra proclamada colònia francesa.
Ja en 1916, los franceses aguèron de problèmas amb las organizacions secrètas nacionalistas, mas atenguèron manténer l'òrdre. França solament perdèt lo contraròtle de l'illa durant lo 1942, quand los britanics l'ocupèron per paur a que Japon se faguèsse amb Madagascar. En 1943 foguèt liurada a la França Liura, e en 1946 daissèt d'èsser colònia e se convertiguèt en territòri d'otramar francés. Aquò empediguèt pas qu'a l'an seguent esclatès una revòlta que forcèt en França a convocar d'eleccions dins l'illa, que ganhèron los independentistas moderats. En 1960 Madagascar devenèt totalament independent de França e s'instituiguèt una republica jol govèrn de Philibert Tsiranana, cap del Partit Socialdemocrata.
En 1975 aguèt un còp d'estat militar que ponèt lo govèrn en de mans del capitan de fragata Didier Ratsiraka, que governèt amb ponh de fèrre fins qu'en 1992 las pressions popularas li obliguèron a designar un govèrn de transicion a la democracia. Ratsiraka Foguèt derrotat en las eleccions presidencialas de 1993 per Albert Zafy, mas ganhèt las legillatiuas que se celebrèron simultanèament.
[modificar] Politica
Madagascar es una republica parlamentària.
[modificar] Geografia
[modificar] Economia
De veire: Economia de Madagascar
[modificar] Cultura
[modificar] Ligams extèrnes
| Païses d'Africa | |||
Africa del Nòrd |
Argeria • Egipte 1 • Libia • Marròc 3 • Mauritània • Sahara Occidental 4 • Sodan • Tunisia | Africa de l'Oèst |
Benin • Burkina Faso • Cap Verd 2 • Còsta d'Evòri • Gàmbia • Ghana • Guinèa • Guinèa Bissau • Libèria • Mali • Nigèr • Nigèria • Senegal • Sierra Leone • Tògo |
Africa Centrala |
Cameron • Centreafrica • Republica de Còngo • Republica Democratica de Còngo • Gabon • Guinèa Eqüatoriala • São Tomé e Príncipe • Chad | Africa de l'Èst |
Burundi • Jiboti • Eritrèa • Etiopia • Kenya • Oganda • Rwanda • Seichèlas 2 • Somalia • Tanzania |
Africa Australa |
Angòla • Botswana • Comòras 2 • Lesotho • Madagascar 2 • Malawi • Maurici 2 • Moçambic • Namibia • Sud-Africa • Swaziland • Zambia • Zimbabwe | Autras entitats politicas | Sahara Occidental 4 • Somaliland |
|
1 parcialament african 2 país insular 3 non membre de l'Union Africana 4 pas reconegut per l'ensemble de la comunitat internacionala mas membre de l'Union Africana |
|||
