Geologia

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte
La mapa geologica d'Anglatèrra, Galas e sud d'Escòcia completada per William Smith en 1815, foguèt la primièra que cobriá una quantitat tant importanta de territòri e la mai precisa en aquela epòca.

La geologia (dau grèc γη- (ge-, « la tèrra ») e λογος (logos, « paraula », « rason »)) es la sciéncia e l'estudi de la Tèrra, sa composicion, son estructura, sei proprietats fisicas, son istòria, e lei procès qu'aquò recuerbe. Es una dei sciéncias de la Tèrra.

Lei geològs an poscut establir l'edat de la Tèrra devèrs aperaquí 4,5 miliards d'ans ; an determinat que la litosfèra terrèstra, qu'inclutz la crosta geologica, es morselada en placas tectonicas que bolegan en dessota dau mantèu geologic per de procès conoissuts sota lo nom de tectonica dei placas. Lei geològs ajudan a localizar e esplechar lei ressorsas naturalas de la Tèrra, coma lo petròli o lo carbon, tant coma de metaus coma lo fèrre, lo coire, o l'urani. D'interès economics addicionaus vènon apondre soventei fes d'autrei mineraus.

L'astrogeologia se caracteriza per l'aplicacion dei principis geologics a d'autrei còrs dau Sistèma Solar[1].

Lo mot de geologia foguèt emplegat premier per Jean-André Deluc dins l'an 1778 puei foguèt considerat coma fixat amb Horace-Bénédict de Saussure dins l'an 1779.

Compren  :

  • la geoquimia, qu'estúdia la quimia de la Tèrra ;
  • la geofisica, qu'agropa lei domenis d'estudi de la Tèrra ambé d'aisinas de fisica (mecanica dei ròcas, mecanica dei fluides geologics, gravimetria, sismologia...) ;
  • l'idrogeologia, qu'estúdia leis escolaments sosterranhs. La natura dau sotasòu atraversat influéncia directament la quantitat e la qualitat de l'aiga emergent a la fònt o extracha dau traucament ;
  • la mineralogia, qu'estúdia la natura, la composicion e lei proprietats fisicas dei mineraus que compausan lei ròcas ;
  • la paleontologia, qu'estúdia leis organismes dau passat gràcias a la descripcion e a l'analisi dei sobras fossilas ;
  • la micropaleontologia, qu'estúdia lei fossils microscopics contenguts dins leis assolums ;
  • la petrologia, qu'estúdia la natura dei ròcas e lei mecanismes que regisson la genèsi e la mutacion dei ròcas ;
  • la sedimentologia qu'estúdia lei ròcas e lei formacions deis assolums ; dins aquest quadre, se parla tanben d'estratigrafia, qu'estúdia la succession dei diferentei jaç geologics ;
  • la sismologia, qu'estúdia lei tèrratrémols e l'espandiment deis ondas sismicas ;
  • la vulcanologia, qu'analisa e assaja de preveire lei fenomèns volcanics, qu'estúdia la composicion quimica e mineralogica e lei procès de messa en plaça dei produchs volcanics ;
  • la geologia estructurala es l'estudi dei mecanismes presidissent a la deformacion dei ròcas a totei leis escalas. A escala granda, se parla de tectonica ;
  • la metallogenia, qu'estúdia lei mecanismes de formacion dei jaç metallins e se prepausa de definir d'instruments metodologics e d'ajudas de prospeccion de bòn emplegar per leis explorators e prospectors miniers ;
  • la geoarqueologia, qu'estúdia leis assolums arqueologics e lei depaus d'epòca qüaternària.

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. Se poiriá emplegar de tèrmes coma selenologia (estudi de la Luna), areologia (de Mart), etc. mai en fach se parla de la geologia de la Luna, de Mart, etc.