Constitucion

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte

Una Constitucion es la norma fondamentala, escricha o non, d'un país o territòri, que definís:

  • los dreches e libertats fondamentals dels ciutadans, e
  • los poders de l'Estat (amb la division dels poders, en general en tres: Executiu, Legislatiu e Judiciari) e las institucions de l'organizacion politica.

Classificacion de las constitucions[modificar | modificar la font]

Constitucions escrichas X Constitucions non escrichas[modificar | modificar la font]

Quand se parla de constitucion non escricha dins un país, vòl pas dire qu'existiscan pas de leis dins aquel país que son contengut siá matèria constitucionala (es a dire, leis sus los dreits e libertats dels ciutadans, e sus la distribucion dels poders e institucions de l'Estat), mas pòt voler dire qu'aquestas leis son pas en un tèxte unic, elaborat d'un sol còp. L'exemple classic de constitucion non escricha es la Constitucion d'Anglatèrra, que pòt èsser considerada la soma de leis coma la Magna Carta de 1215 e d'autras leis posterioras, que forman un ensemble de dreches e de garantidas fondamentalas dels ciutadans britanics e definisson l'estructura dels poders al Reialme Unit. Actualament las constitucions de la majoritat dels païses (per exemple: França, Estats Units, Brasil, Índia, Alemanha, etc.) s'exprimisson en un sol tèxte.

Constitucions rigidas X Constitucions flexiblas[modificar | modificar la font]

Una Constitucion rigida es aquela que per èsser modificada necessita una procedura legislativa especiala, diferenta d'una lei comuna. Vòl pas dire que la constitucion siá pas modificabla, mas qu'es pus dificil de modificar son tèxte que las autras leis del país. Pòt èsser necessària mai d'una votacion, o una quantitat de vòtes dels representants del pòble (deputats, senators) pus importanta qu'aqueles de las leis comunas, segon çò que determina lo tèxte de la meteissa constitucion.

Una Constitucion flexibla es aquela que se modifica segon las meteissas proceduras que las autras leis del país. Aquò vòl dire que la constitucion, o los tèxtes que la compausan, son leis comunas.

Constitucions sinteticas (cortas) X Constitucions detalhadas[modificar | modificar la font]

I a de constitucions amb paucs articles, limitats a l'enumeracion dels dreches e libertats fondamentals dels ciutadans, los poders de l'Estat e las institucions de l'organizacion politica. L'exemple mai conegut es la constitucion dels Estats Units d'America.
Mas i a de constitucions que detalhan tanben d'autras nòrmas, dins los domenis del Drech Civil (drech de la familha e de las successions, etc.), del Drech Tributaire (amb las nòrmas generalas d'institucion dels impòsts), del Drech dels Trabalhadors, etc, que tornan la constitucion mai extensa. Per exemple, la constitucion de Brasil, amb mai de 200 articles e 70 disposicions provisòrias.