1991

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
1991
Ans 1990
Crystal Clear action history.png
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per 1990
Seguit per 1992
Coordenadas
Ans :
1988 1989 1990  1991  1992 1993 1994

Decennis :
1960 1970 1980  1990  2000 2010 2020
Sègles :
Sègle XIX  Sègle XX  Sègle XXI
Millennis :
Millenni I  Millenni II  Millenni III


Cronologia mesadièra :
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec


Cronologias tematicas :
Aeronautica Arquitectura Automobila Benda dessenhada Camins de fèrre Cinèma Drech Economia Fotbòl Jòc Jòc vidèo Literatura Musica Santat e medecina Sciéncia Sociologia Espòrt Teatre TV


Autres calendièrs :
Roman Chinés Gregorian Ebrieu Indó Musulman Persan Republican

Aquesta pagina concernís l'an 1991 del calendièr gregorian.

Eveniments[modificar | modificar la font]

Occitània[modificar | modificar la font]

França[modificar | modificar la font]

Carri francés en Arabia Saudita pendant la Guèrra de Kuwait.

En genier e en febrier, participacion dau país a la Guèrra de Kuwait ambé lo mandadís d'un còrs de 18 000 òmes. Capitèt sensa dificultat de menar una ofensiva sus lo flanc nòrd dei fòrças de la coalicion internacionala gropada a l'entorn deis Estats Units d'America. Lo 3 de junh, adesion oficiala de París au Tractat de Non Proliferacion Nuclera de 1968.

Regardant leis afaires intèrnes de França, lo 12 d'abriu, foguèt adoptada una lèi permetent d'aumentar lei competéncias de l'Assemblada de Corsega. Puei, lo 15 de mai, lo govèrn Rocard demissionèt e foguèt remplaçat per aqueu d'Édith Cresson. Pasmens, aquò permetèt pas de reglar lei crisis economica e sociala dau país (esmogudas dins de quartiers populars en mai e junh, discors Le Bruit et l'Odeur de Jacques Chirac lo 19 de junh). De mai, acomencèt l'Afaire dau sang contaminat per lo virüs dau SIDA lo 25 d'abriu.

Euròpa[modificar | modificar la font]

Georgia[modificar | modificar la font]

Independéncia dau país lo 9 d'abriu. En mai, Zviad Gamsakhourdia foguèt elegit president de la republica. Establiguèt rapidament un regime fòrça autoritari que causèt una guèrra civila entre sei partisans e seis adversaris a la fin de l’annada.

Polonha[modificar | modificar la font]

Premiereis eleccions liuras en Polonha que marquèron la fin de la transicion vèrs lo capitalisme. Foguèron marcadas per una division importanta dei sufragis que ges de partit obtenguèt un resultat superior a 13%. Aquò foguèt a l'origina d'una instabilitat importanta dau govèrn. Pasmens, lei Premiers Ministres successius de l'annada (Tadeusz Mazowiecki, Jan Bielecki e Jan Olszewski) poguèron impausar un programa economic fòrça liberau qu'entraïnèt un afondrament economic dau país e una crisi persistenta fins a 1993. D'autra part, regardant sa diplomacia, Polonha quitèt lo Pacte de Varsòvia lo 1èr de julhet. Ambé l'acòrd deis autrei membres, l'aliança foguèt definitivament abandonada.

Union Sovietica[modificar | modificar la font]

Carri sovietic dins una carriera de Moscòu en aost de 1991.

Minada per una crisi economica grèva, per de dissensions intèrnas e per de movements independentistas au sen dei pòbles periferics, l'Union Sovietica s'afondrèt a cha pauc dins lo corrent de l'annada. En aost, de faccions conservatritz, sostengudas per lo KGB, assaièron de prendre lo poder per arrestar la deliquescéncia de l'estat sovietic. Arrestèron Mikhaïl Gorbachov e faguèron ocupar Moscòu per de fòrças militaras. Pasmens, a l'iniciativa dei liberaus dirigits per Borís Ieltzin, de manifestacions foguèron organizadas e lei soudats sovietics, sensa òrdre precís, sostenguèron pas lo còp d'estat. Mikhaïl Gorbachov foguèt liberat e rintrèt dins la capitala sota la « proteccion » d'Ieltzin.

La revirada dau còp d'estat entraïnèt l'acceleracion de l'afondrament dau poder centrau sovietic ambé la multiplicacion dei declaracions d'independéncia dei Republicas Socialistas. Lo 8 de decembre, lei presidents de Russia, d'Ucraïna e de Bielorussia se reüniguèron a Minsk per publicar una declaracion anonciant la dissolucion de l'URSS e son remplaçament per una Comunanutat deis Estats Independents (CEI) de definir. President sensa país, Mikhaïl Gorbachov deguèt finalament s'enclinar e demissinèt de la presidéncia de l'Union dei Republicas Socialistas Sovieticas lo 25 de decembre. L'endemans, la dissolucion dau país eissit de la Revolucion Russa foguèt oficialament proclamada marcant la fin de la Guèrra Freja. Foguèt remplaçat au sen deis institucions internacionalas per la Federacion de Russia.

America[modificar | modificar la font]

Belize[modificar | modificar la font]

Reconóissança oficiala de la sobeiranetat beliziana per Guatemala en 1991. Aquò permetèt lo retirament de l'importanta garnison britanica demorada dins lo país dempuei son independéncia en 1981. Pasmens, la situacion foguèt pas reglada per aquel acòrd car Guatemala contunièt de revendicar 12 272 km² de territòri belizian.

Asia[modificar | modificar la font]

Ofensivas terrèstras de la fin de la Coalicion estatsunidenca durant la Guèrra dau Golf (25-28 de febrier de 1991).

Cazacstan[modificar | modificar la font]

Independéncia dau país lo 16 de decembre.

Ozbequistan[modificar | modificar la font]

Independéncia dau país lo 1èr de setembre.

Quirguizstan[modificar | modificar la font]

Independéncia dau país lo 31 d'aost.

Tatgiquistan[modificar | modificar la font]

Independéncia dau país lo 9 de setembre.

Turcmenistan[modificar | modificar la font]

Independéncia dau país lo 27 d'octòbre.

Arts[modificar | modificar la font]

Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]

Economia[modificar | modificar la font]

Naissenças[modificar | modificar la font]

Decèsses[modificar | modificar la font]

Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]