Madrid

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte
Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Madrid
comuna d'Espanha‎
Bandera de Madrid.svg Escudo de Madrid.svg
CollageMadrid.jpg
CiudadMadridPosicion.PNG
[[Imatge:|250px]]
Descripcion de la bandièra Q600147
Descripcion dau blason Q3775707
Descripcion deu sagèth
Latitud
Longitud
Generalitats
Partida de
Sosclassa de
Nomenat d'aprèst
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Situat dens Q959356 e  Comunautat autonòma de Madrid
País Espanha
Sit oficial
Escudo de Madrid.png
Bandera de Madrid.svg
CollageMadrid.jpg
Geografia fisica
World location map (equirectangular 180).svg
geolocalizacion
Coordenadas 40° 26′ 00″ N 3° 41′ 00″ O / 40.433333, -3.683333 / 40.433333; -3.683333
Carte de localisation de Madrid
Transparent3x3.gif


Superfícia | 608 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala |
 
m
666 m
m
Geografia politica
Madrid-loc.svg
País Espanha Espanha
Comunautat autonòma Comunautat autonòma de Madrid Armas de la Comunautat autonòma de Madrid
Província Madrid Armas de la Comunautat autonòma de Madrid
Comarca Airal metropolitan de Madrid
Municipalitat Madrid
Primièr cònsol
Mandat en cors

Ana Botella (PP)
2011-2015

Geografia umana
Populacion (INE)
(2008)
3 413 271 ab, ab.
Densitat  ab./km²
Autras informacions
Gentilici (oc)madrilenc -a
(es)madrileño/a, matritense
Còde postal 28001-28080
Còde INE 28079


Identificants
BNE
GND 4036862-2
VIAF 252981042
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Madrid.

Madrid es la capitala e la vila mai importanta d'Espanha e la Comunitat autonòma de Madrid. Sa populacion èra estimada a 3 228 259 abitants en 2005 (5 843 041 abitants dins l'airal metropolitan). Sa superfícia totala es 607 km².

Lo gentilici es madridenc -a.

Es un important centre industrial, e lo centre mai important de comèrci, servicis e bancari d'Espanha.

Plaza Mayor, importanta plaça de Madrid.

Istòria[modificar | modificar la font]

Au sègle IX, l'emir de Còrdoa, Mohamed Ièr, que fondè ua hortalessa en aqueth lòc au ras de l'arriu mazanares en lo bèth batejar Magerit ( مجريط en arab).

Lo rei Ferran Ièr de Castelha que prengó ua purmèra vegada aquesta hortalessa e lo son vilatge en 1047, mes, los jutjant brica interessants, que 'us tornè en escambi d'un tribut. La vila que ho definitivament conquestada en 1085 peu rei Anfós IV de Castelha, au maugrat qui hore sacamandejada peus almoravides en 1109.

En 1525, Madrid que ho lo lòc de detencion deu rei de França, Francés Ièr.

Felip II d'Espanha que prengó en 1561 la decision de mudar la soa cort de Toledo a Madrid e aquesta que vadore atau e dinc au dia de uei, capitala d'Espanha e, alavetz, deu son empèri.

Au sègle XIX, l'envasion francesa que miè a la susmauta deus madrilencs (lo 2 de mai de 1808) e a la sanhosa repression de l'armada de Napoleon (ambs hèitas immortalizadas per Francisco Goya). En 1812 Josèp Bonaparte qu'avó d'abandonar Madrid tornada crubar per la dinastia deus Borbons dab l'entrada deu rei Ferrand VII d'Espanha.

Durant la Guèrra Civiu Espanhòla, Madrid que ho bombardejada per l'armada rebèlla de Francisco Franco qui i he la soa entrada en 1939, en tot clavar atau la guerra.

En 1973, durant la dictatura franquista, la ciutat que ho marcada per la repression politica e reaccions de resisténcia com l'atemptat de l'ETA contra lo president deu conselh Luis Carrero Blanco, alavez successor probable deu dictator qui eth, e's morí en 1975 en tot deishar atau lo parat au rei Joan Carles Ièr de restaurar la monarquia en promulgant la constitucion de 1978. Lo desenvolopament d'aqueth procès democratic que hore l'encausa, en 1981, de la temptativa infructuosa de còp d'Estat peu coronèu Antonio Tejero Molina.

Desempuish la ciutat qu'a conegut un gran desvolopament urban e culturau, sustot dab las annadas qui seguèn la caduda de la dictatura e qui hon batejadas la Movida, justament peu lor dinamisme.

Musèus de Madrid[modificar | modificar la font]

Galariá[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]