Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Carles Quint que ho Carles Ièr d'Espanha e Carles Vau (Gant, lo 24 de heurèr de 1500 – Mostier de Yuste, lo 21 de setembre de 1558) com emperaire deu Sant Empèri Roman Germanic.
Eretèr de possessions ibericas e americanas per la soa mair Joana la Hòla e de las possessions Borguinhonas e deus País Baishs peu son pair Felip lo Bèth, que ho elegit Emperaire deu Sant Empèri Roman Germanic en bastir atau la màger poténcia d'Euròpa (l'empèri on "lo sorelh non se cocha pas jamei").
Despossedit de Borgonha devath la dominacion francesa e provesit d'ua puishança tròp miaçanta per França, que ho lo gran rivau deu rei Francés Ièr de França ; amassas que's combatèn, enter autes conflictes, au cors de las Guèrras d'Itàlia. Qu'ei dens aqueth contèxte diplomaticament tienut qui perdó tot espèr de tornar Navarra au son rei paulin : Enric II de Labrit.
Carles Quint que ho tanben confrontat a la gessida de la Reforma dens las soas possessions. Qu'ensagè a la debuta de trobar un apasiment e un acòrd enter catolicisme e Reforma shens s'i escàder e, arron, de's hicar dens ua posicion de repression contra lo protestantisme. Que ho totun tanben en conflicte diplomatic dab lo Papa e las soas hòsts que cometèn lo Sac de Roma abans de reconcilià's e d'estar coroat Emperaire per l'eretèr e sant Pèir.
A la fin de la soa vita que's retiè dehens lo mostièr de Yuste en bèth deishar lo son tròn au son hilh Felip II d'Espanha (qui aquesore en mei de la posseion pairaus, de Portugau e d'Anglatèrra - per sa hemna).
²
