Pau

Vila d'Occitània

Pau
Geografia fisica
Coordenadas	43° 18′ 06″ N 0° 22′ 07″ W
[[Pau|Pau]] Localizacion sus la mapa departamentala
Superfícia	31,51 km²
Altituds  · Maximala  · Mejana  · Minimala	357 m 245 m 165 m
Geografia politica
País	Bearn
Estat	França
Region	Aquitània
Departament	Pirenèus Atlantics
Arrondiment	Arrondiment de Pau (caplòc)
Canton	Caplòc de 6 cantons
Intercom	Comunautat d'Aglomeracion de Pau-Pirenèus
Cònsol	Martina Linhèras-Casso (en francés Martine Lignières-Cassou) (2008-2014)
Geografia umana
Populacion Populacion totala ()	82 763 ab.
Densitat	ab./km²
Autras informacions
Gentilici	paulin, a
Còde postal	64000
Còde INSEE	64445

Lo gave de Pau dab lo castèth e lo campaner deu Parlament de Navarra

Pau qu'ei la capitala de Bearn e que'n vadó a la seguida d'Ortès e de Morlans. Qu'ei tanben la prefectura deu departament francés deus Pirenèus Atlantics, departament qui amassa Bearn dab tres províncias bascas (Sola, Baisha Navarra e Labord) e un tròç de la gasconha atlantica (los parçans autorn de Baiona).

Lo gentilici qu'ei paulin -a, prononciat [paw'lin] (dab èna dentau).

Simbèus

Escut de Pau

• Escut : que's tracta d'armas parlantas puish que representa los paus qui bategèn la vila e un paon prononciat com pau en bearnés. Lo Noste Enric qu'i ei mentavut dab la letra H (peu francés "Henry") e lo nombre IV (quatau Enric de França, e tresau de Navarra) ; lo son brèç, ua carapaça de tortuga, qu'ei hicat en cap de l'escut.
  

Pau ancian

Pau ancian

Las autas armas mei ancianas que's blasonan autau :deu camp d'azur cargat tres paus d'argent, dua vacas d'aur afrontadas e d'un paon d'azur arrollant en cap e ua auta version mei anciana :d'argent cargat de tres paus de gules e d'un paon d'azur pausat suber eth deu mieitant.

• Imne: lo Bèth cèu de Pau, qu'ei la mei famosa canta bearnesa après Aqueras Montanhas.

Istòria

Barri vielh deu Hedàs

Pendent los purmèrs sègles, l'istòria paulina que's con•hon dab l'istòria deu son castèth apitat peus vescomtes de Bearn entà contarotlar lo gua suu gave e qui los sons paus e betagèn la futura ciutat. Gaston Fèbus que ahortí aquesta hortalessa dens lo son projècte arquitecturau de gran endom qui acompanhè lo son saunei de bastir un Estat pirenenc. D'aqueth temps, totun, la vila qu'èra chic de causa e la capitala bearnesa b'èra Ortès.

Dab Enric II de Labrit, Pau que vadó capitala deu reiaume de Navarra (lo navèth títol aquesit peus vescomtes de Bearn] e lo castèth que ho modernizat (dens l'estil reneishentista viengut d'Itàlia) entà arcuélher la navèra cort reiau (dab la regina Margalida de Navarra).

Qu'ei dens aqueth castèth que vadore lo Noste Enric, futur rei de França.

En 1620, dab l'integracion de Bearn dens lo reiaume de França, Pau non demorè pas sonque lo sèti deu Parlament de Navarra e que demorè estremat deus grans eveniments istorics.

Pau a la debuta deu sègle XX

La Revolucion e las Guèrras Napoleonencas que desvelhèn la ciutat ; en 1790, Pau que vadó capitala deu departament navèth deus Baishs Pirenèus e l'Emperaire que s'interessè a la ciutat paulina en decidint lo purmèr de restaurar las rueinas deu castèth e en tot bastir la rota Pau-Saragossa e lo Haràs Nacionau de Gelòs. En mei d'aquò, lo passatge de l'armada anglesa de Wellington que marquè la debuta de l'establiment d'ua comunautat britanica en cèrcas deu microclima paulin (vantat peu mètge Alexandre Taylor) e deus sons païsatges vantats peus romantics. Aquesta comunautat hèra rica qu'adaptè la ciutat au son biais de víver modèrne e modernista en favorizant, dab l'ajuda de las autoritats locaus la bastida deu Baloard deus Pirenèus, deu casinò e deu purmèr gòlf bastit suu continent europèu.

A la debuta deu sègle XX, lo medish clima paulin qu'encoratgè los hrairs Wright d'apitar a Pau la purmèra escòla d'aviacion deu mòn.

Patrimòni e curiositats

Lo funicular de Pau

• Baloard deus Pirenèus
• Barri deus Hedàs
• Caserna Bearnadòta
• Castèth de Pau
• Ostau de Bernadòta
• Parlament de Navarra
• Plaça Gramont
• Musèu de las Bèras Arts
• Funicular

Administracion

Lista deus cònsols successius
Periòde		Identitat	Partit	Qualitat
2008	2014
març de 2001	2008
Las donadas anterioras son pas encara conegudas.

Comunicacion

Aeropòrt de Pau Pirenèus

Ligasons aerianas regularas despuish l'Aeropòrt de Pau Pirenèus cap a : París, Lion, Bristol, Londres (via Stansted), Brussèlas via Charleroi, Amsterdam.

Embessoatge

Pau qu'ei bessoada au dehòra dab d'autas vilas:

• En Euròpa :
  •  Reialme Unit : Swansea Abertawe, País de Galas (Wales Cymru)[1]
  •  Espanha : Saragossa, Aragon [2]
  •  Alemanha : Göttingen (Deutschland) [3]
  •  Portugal : Setúbal (http://www.mun-setubal.pt)

• En America :
  •  Estats Units : Mobile, Alabama [4]

• En Africa :
  •  Còsta d'Evòri : Doela.

• En Asia :
  •  China(Zhonghuo) : Xi'an (Xi'ana) [5] (en chinés)
  •  Japon : Kofu

Universitat

Facultat de Dret de l'Universitat de Pau e deus País d'Ador

• B'existeish ua universitat (L'Universitat de Pau e deus País de l'Ador) dab diplòmas de nivèu doctorau dens las letras, la lengas, l'occitan, las sciéncias e tecnologias, lo dret.[6]

• Pau que dispausa tanben d'un ensemble d'instituts independents o publics d'ensenhament superior e de formacion contunhada:
  • Institut d'Estudis Comerciaus de Pau [7]
  • Escòla de Comèrci de Pau [8]
  • Elioparc [9] qui depen [10]
  • Escòla Internacionau de la Sciéncia deu Tractament de l'Informacion [11]
  • ISA BTP (Escòla d'Engenhairia deus Bastiments e Tribalhs Publics)[12] de l'Universitat de Pau e deus País d'Ador.

Escòla de Comèrci de Pau

La lista n'ei pas briga exaustiva.

Pau qu'ei tanben ua veirina màger deu desvolopament de la visibilitat de la lenga occitana au punt de vista regionau, nacionau e internacionau. Entà favorizar lo son desvolopament, la vila tanhenta de Vilhèra qu'acèssa l'Institut Occitan[13]

Educacion

Pau que compta 8 collègis e 8 licèus, publics e independents d'ensenhament catolic en mei d'ua escòla, d'un collègi e bèthlèu d'un licèu Internacionau que's desvolòpa dens la comuna vesina de Morlans (ensenhament en anglés e en francés [14]).

B'existeish despuish 2005 un collègi calandreta dab un ensenhament tot en occitan.

Inauguracion deu Collègi Calandreta de Gasconha lo 28 abriu 2009 acessat dens los locaus deth Collègi d'Ensenhament Generau Jean Monnet.

Armadas

Casèrna Bernadòta (plaça Verdun)

-Òsts deu Reiaume de Navarra e deu País Sobiran de Bearn abans de l'integracion de 1620 au Reiaume de França.

-Regiment de Bearn : regiment deu Regim Ancian que serviscoc durant la Guèrra de Sèt Ans contra Anglatèrra dens las Americas (alavetz Nava França, uei Canadà).

-ETAP : École des Troupes Aéroportées (Escòla de las Tropas Aeroportadas), regiment deu Ministèri de la Defensa de la Republica Francesa. Qu'aucupa la casèrna Bernadòta (plaça de Verdun).

• Portau de Bearn
• Portau de Gasconha