Ortès

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Flag of Occitania.png Vila d'Occitània Blason Languedoc.svg
Donadas
d · m
Ortès
Orthez
comuna francesa
Blason ville fr Orthez2 (Pyrénées-Atlantiques).svg
Pont-Vieux d'Orthez -896.jpg
[[Imatge:|250px]]
Descripcion de la bandièra
Descripcion dau blason
Descripcion deu sagèth
Latitud
Longitud
Generalitats
Partida de
Sosclassa de
Nomenat d'aprèst
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Situat dens Q1726603 e  Pirenèus Atlantics
País França
Sit oficial
Blason ville fr Orthez2 (Pyrénées-Atlantiques).svg
Pont-Vieux d'Orthez -896.jpg
Vue d'ensemble du vieux pont
Geografia fisica
Occitania map.png
geolocalizacion
Coordenadas 43° 29′ 21″ N 0° 46′ 11″ O / 43.4892, -0.769722222222 / 43.4892; -0.769722222222


Superfícia | 45,86 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala |
 
185 m
70 m
38 m
Geografia politica


País Bearn Armas de Bearn
Parçan Plana de Bearn
Estat França
Region
72
Aquitània Escut d'Aquitània
Departament
64
Pirenèus Atlantics Armas deu Departament deus Pirenèus Atlantics
Arrondiment
643
Arrondiment de Pau
Canton
6429
Canton d'Ortès (caplòc)
Intercom
246401681
Comunautat de comunas deu Canton d'Ortès
Cònsol

Bernard Molères (2008-2014)

Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2010)
10 982 ab.
Evolucion de la populacion

11 674 ab.
Densitat 239,47 ab./km²
Autras informacions
Gentilici (en francés)
Còde postal 64300
Còde INSEE 64430


Identificants
BNE


ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Ortès.
Lo pont vielh

Ortès qu'ei ua vila de Bearn, que'n ho la capitala après Morlans e abans Pau e lo sièti deu poder deus vescomtes de Bearn de la dinastia deus Montcada (estant Gaston Fèbus lo mei famós d'eths). Qu'ei situada dens lo departament francés deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.

Geografia[modificar | modificar la font]

Situada capvath de Bearn dens la plana, Ortès qu'ei traucada peu Gave de Pau.

Heraudica[modificar | modificar la font]

Escut d'Ortès 1
Escut d'Ortès 2

L'escut modèrne qu'ei deu sègle XIX  ; que's blasona atau : deu camp de gules au pont deu lòc de quate arcas inegaus dab au son miei ua tor crenelada e caperada maçonada de sable acostat de duas claus d'or

Istória[modificar | modificar la font]

L'istòria d'Ortès qu'ei ligada a la soa topografia : ua hauta comba on e ho bastida ua hortalessa abans deu castèth de Moncada, e lo gave dab un ga puish tanben dab lo famós pont. Au pe deu castèth (mes mei enlà) e au ras deu pont (e de l'aute costat deu pont), un barri que's bastí (lo borg vielh) ; puish, en traucar lo pont deu costat de l'arribèra deu costat deu castèth, Ortès edifiquè lo Borg Nau. Fin finau, lo Borg de Montcada que's bastir en tot minjar las tèrras e las pèiras deus castèth deu Vescomte.

Ostau medievau

Gaston VII de Bearn qu'i bastí lo castèth entà remplaçar la modèsta hortalessa e atau, los sègle XIII e XV Ortès que ho capitala de Bearn.

Durant las Guèrras de religion las òsts protestanta de Gabriel Ièr de Montgomery que perpetrèn massacres e execucions e Ortès los sons bastiments religiós e lo son castèth que hon sacamandejats peus partisans reformats de la reginaJoana III de Labrit. Aquesta que fondè l'Academia Protestanta d'Ortès qui dè a la vila un prestigi deus gran dens lo monde protestant d'aquestas tempsadas.

Com dens la resta de Bearn lo catolicisme que ho restablit en 1620 dab l'Edicte d'Integracion deu rei Loís XIII de França.

Dab la mudança de la capitala a Pau, los desvolopament d'Ortès que mermè.

En 1814 que s'i escadó la batalha d'Ortès on las tropas deu duc de Wellignton e hon vistoriiosas suber deu marescau Solt.

Au sègle XX lo parçan d'Ortès que ho marcat per l'industrializacion deu Bacin de Lac.

Barris[modificar | modificar la font]

Vista d'Ortès

Tradicionaument, Ortès que compta tres quartièrs ancians : Lo Borg Vielh, lo Borg Nau e lo Borg Montcada. A l'origina, de segur, lo castèth de Montcada que's quilhava au som de la soa coma emparant lo borg vielh juson au ras deu Gave de Pau.

Monuments e lòcs toristics[modificar | modificar la font]

De l'Etat Mejana, Ortès que consèrva la tor Montcada (sola causa demorada deu castèth de Gaston Fèbus qui las soas pèiras be servín entà bastir lo borg deu medish nom), la glèisa de Sant Pèir, lo pont fortificat.

L'ostau conegut com l'ostau de Joana de Labrit qu'arcuelha lo Musèu deu Protestantisme Bearnés.

De la soa istòria protestanta, Ortès que conserva lo temple protestant en activitat mei vielh de França (a maugrat d'estar pro modèrne e d'un estil neoclassic).

Situat suu camin de Sant Jacme de Compostela, lo convent de las sòrs Clarissas que persegueish la tradicion en acessar los romius per ua nuèit.

La glèisa de Sent Pèir d'Ortès qu'ei la mei hauta glèisa gotica bearnesa.

En bèth sortir d'Ortès, de cap a Lac e suu costat de la rota òm troba ua vielha bòrda qui acèssa lo musèu de Francés Jacme e l'associacion Per Noste.

Espòrts[modificar | modificar la font]

Estadi de la Moteta

Ortès e lo son Estadi de La Moteta (uei vodat a d'autas activitats) que ho l'ostau d'ua de las màgers equipas europèas de basquet e regularament purmèra deu campionat francés : Lo Vam Bearnés de Pau-Ortès (en francés : Élan Béarnais de Pau-Orthez). .

Geografia[modificar | modificar la font]

Istòria[modificar | modificar la font]

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista deus cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
2008 2014 Bernard Molères    
març de 2001 2008      
Totas las donadas son pas encara conegudas.

Demografia[modificar | modificar la font]


 Donadas
d · m
 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2010): 10982, totala: 11674
Picto infobox character.png


1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008




Cercar
Cercar
10 329
10 338
10 406
11 137
2009 2010
10 647
11 371
10 982
11 674

Fonts
Picto infobox character.png
Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]

Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]

Véser tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas[modificar | modificar la font]