Aqueste article qu'ei redigit en òc gascon.

Bidaishe

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Salta a la navegació Salta a la cerca

Flag of Occitania (with star).svg Vilatge d'Occitània Blason Languedoc.svg

Bidaishe
Bidache

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Agramont-gaztelua2.jpg
Castèth de Gramont
Blason ville fr Bidache (Pyrénées-Atlantiques).svg
Armas
Geografia fisica
Occitania map (1).png
geolocalizacion
Coordenadas 43° 29′ 03″ N, 1° 08′ 24″ O
Superfícia 30,43 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala
 
162 m
45 m
0 m
Geografia politica
País Gasconha Armas de Gasconha
Parçan Lanas Escut de Lanas
Estat Bandièra de França França
Region
75
Navèra Aquitània
Departament
64
Pirenèus Atlantics Armas deu Departament deus Pirenèus Atlantics
Arrondiment
641
Baiona
Canton
6409
País de Bidaishe, Micse e Ostabarés (Bidaishe abans 2015)
Intercom
246401541
CA deu Bascoat
Cònsol Jean-François Lasserre
(2020-2026)
Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2018)
1 364 ab.
Evolucion de la populacion

1 390 ab.
Densitat 43,61 ab./km²
Autras informacions
Gentilici Bidaishòt, Bidaishòta
Còde postal 64520
Còde INSEE 64123

Bidaishe (Bidaxune en basco, Bidache en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània situada en Gasconha. Administrativament, que hè part deu departament francés deus Pirenèus Atlantics e de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània..

Bidaishe qu'ei generaument inclusa dens las listas de comunas de la Baisha Navarra. Aqueth vilatge qu'ei pròpriament sharnègo (nocion basca pejorativa, mestís de gascon e de basco). Que hè part deu Bascoat (país administratiu) dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.

Los sons abitants que son los bidaishòts.

Geografia[modificar | modificar la font]

Arriu de Lihurri

Las comunas tòcatocantas que son Bardòs en Labord a l'oèst, Oreguer e Arrauta-Sharrita au sud, Càmer a l'èst e Hastings dens las Lanas au nòrd.

Las tèrras de la comuna que son adaigadas per l'arriu de Bidosa, afluent d'Ador, e peus tributaris d'aqueth, Lihurri (e los sons afluents) e l'arrivet de Lagrabe.

Comunas a l'entorn.

Predominància lingüistica[modificar | modificar la font]

Mapa de las sèt províncias bascas (1), 1863
Mapa de las sèt províncias bascas (2), 1863

Las duas versions de la Carte des sept provinces basques montrant la délimitation actuelle de l'euscara en dialectes, sous-dialectes et variétés (Mapa de las sèt províncias bascas qui mòstra la delimitacion actuala de l'euscarà en dialèctes, sos-dialèctes e varietats) dessenhadas en 1863 per lo prince Loís Lucian Bonaparte que plaçan Bidaishe hòra de l'aira bascofòna.

Lo Recueil de linguistique et de toponymie des Pyrénées (Recuelh de lingüistica e de toponimia deus Pirenèus) realizat en 1887 per Julian Sacaze que dona per Bidaishe ua version en gascon, compausada d'ua traduccion de dus tèxtes mitologics, puish ua lista deus microtoponimes de la comuna.

Le Recueil des idiomes de la région gasconne (Recuelh deus idiòmas de la region gascona) realizat en 1894 per lo lingüista Edouard Bourciez que dona per Bidaishe ua version de la parabòla deu hilh prodigue traduita en gascon.

La mapa deu Pays Basque français (País Basco francés) dessenhada en 1943 per Maurice Haulon que hè paréisher la "démarcation actuelle entre la langue basque et les dialectes romans" (demarcacion actuau enter la lenga basca e los dialèctes romanics) e qu'enclutz la comuna de Bidaishe dens l'aira gasconofòna.


Istòria[modificar | modificar la font]

L'Edat Mejana: Bidaishe en Navarra[modificar | modificar la font]

Au sègle XIIau, los senhors de Gramont que i construsín lo castèth de Bidaishe, uei lo dia arroïnat. Durant lo periòde d'expansion deu reiaume de Navarra vèrs lo nòrd au sègle XIIIau, dab annexion deu país de Micse, Bidaishe qu'entrè devath la sobeiranetat deu rei de Navarra.

Lo principat de Bidaishe[modificar | modificar la font]

Aus sègles XVIIau e XVIIIau, devath lo Regim Ancian, las tèrras de la parròquia de Bidaishe qu'aquerín de hèit un estatut de principat sobiran. La justícia que i èra prononciada en darrèr ressòrt, shens qui òm podère n'apelar aus parlaments de França o de Navarra. Òm non deu pas con·honè'u dab lo ducat de Gramont, qui èra format d'autas tèrras devath la jurisdiccion de la familha Gramont mes on s'exerciva la sobeiranetat deu rei de França e de Navarra.

A la fin deu sègle XVIau, judius sefarditas refugiats arribats d'Espanha e sustot de Portugal, que s'installèn a Baiona, d'on s'escampilhèn dens las tres petitas vilas de Pèirahorada (on los arcuelhó lo senhor d'Aspremont), de la Bastida de Clarença e de Bidaishe (protegits peu purmèr duc de Gramont Antòni II).

Castèth de Bidaishe

Lengas[modificar | modificar la font]

Arreproèr[modificar | modificar la font]

A Bidaishe, que'n prenen autant com ne'n daishan.

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista deus maires successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
julhet de [2020]] 2026 Jean-François Lasserre   filh de Jean-Jacques Lasserre
març de 2001 2020 Michel Dallemane divèrs dreta  
junh de 1995 2001 Jean-Jacques Lasserre UDF puish MoDem conselhèr generau (1982-2015), puish departamentau deu País de Bidaishe, Micse e Ostabarés (2015-), conselhèr regionau (1986-2011), president deu Conselh Generau (2001-2008) e deu Conselh Departamentau (2015-), senator (2011-2017)
  1995      
Totas las donadas son pas encara conegudas.

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 1327, totala: 1361
Picto infobox character.png

1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
2 869 2 777 2 711

1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
- - - - 2 596 - - - -

1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
- - 2 169 - - - - - -

1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
1 113



Cercar
1 066
1 189
1 234
1 250
1 293
2009 2010
1 267
1 311
1 284
1 329
Fonts
Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Monuments e lòcs toristics[modificar | modificar la font]

Cemitèri judiu

Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]