Ascas

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Ascas
Asques

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Eglise d'Asques.jpg
Geografia fisica
Occitania map (1).png
geolocalizacion
Coordenadas 44° 57′ 10″ N, 0° 24′ 40″ O
Superfícia 6,28 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala
 
32 m
5 m
1 m
Geografia politica
Region istorica Gasconha Armas de Gasconha
Parçan Fronçadés
Estat Bandièra de França França
Region
75
Novèla Aquitània
Departament
33
Gironda Escut de la Gironda
Arrondiment Liborna
Canton Lo Libornés-Fronçadésancianament de Fronçac
Cònsol Jean Mora (2014-2020)
Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2013)
484 ab.
Evolucion de la populacion

ab.
Densitat 77,07 ab./km²
Autras informacions
Gentilici Asquais, Asquaises
Asquais, Asquaises en francés
Còde postal 33240
Còde INSEE 33016

Ascas[1] (Asques en francés) es una comuna gascona d'Occitània, en Fronçadés, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.


Geografia[modificar | modificar la font]

La comuna d'Ascas presenta tres tipes de païsatges [2]:

  • de las ancianas sanhas o ancians braus de la ribèira de Dordonha, qu'an una altitud pauc superiora au nivèu dau flume (quauquarren coma 0 a 1 m); son drenats per d'estèirs e cultivats;
  • la tuca testimòni ont lo borg d'Ascas es pincat, qu'arriba a 29 m; son bòrd occidentau es rectilinèu (pr'amor de falhas ?)
  • daus lòcs d'altitud intermediària, sovent situats a la basa daus tarrèirs o dens lur prolongament, coma per exemple lo que religa la tuca d'Ascas a la planada fronçadesa de Sent Roman; lurs sòls mèi o mens calcaris fan que la vinha s'i plai.

Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]

Comunas confrontantas d’Ascas
Sent Roman (Fronsadés)
Ascas
Sent Lobés

Toponimia[modificar | modificar la font]

Las fòrmas ancianas son : Asquas (ad ~), au sègle XIII, Asques, en 1305, Asquas (cappella de Bursans sive d' ~), en 1354 [3]. Bursans es tanben citat per Sent Roman, situat a quauques km, devath la fòrma de Sanctus Romanus de Burcias [4]. Las duas comunas son ligadas e Ascas apartenèva a la comuna de Sent Roman d'aquí a 1791. Borçans (?) devèva estar l'ancian nom de Sent Roman (o de Sent Martin, vilatge situat a 1 km d'Ascas en direccion de Sent Roman), remplaçat per un agionime. Borçans se pòt explicar per un nom latin d'òme, Borcius, emb lo sufixe -anum e un plurau que deu estar un collectiu : los abitants de Borçan, e lo nom dau vilatge fut confondut posteriorament emb lo collectiu, cas plan corrent en Bordalés e Vasadés. Sent Martin, s'es pas un transferiment, èra benlèu la parròquia primitiva d'Ascas.

Fau benlèu metre lo nom en relacion emb Ascas (Tarn e Garona), Asca (Hauts Pirenèus), Ascon (Arièja, Ascó (Catalonha), qu'es exactament lo medish nom qu'Ascon, mès tanben emb Asco (Corsega). Son de noms qu'embarrassan los toponimistas. Per Ascon, Dauzat vei lo basque as, aitz, « punta rocassosa » e un sufixe escur, per Asco, los dus Ascas e Asca, un tèma prelatin escur [5]. Per Ascas de Gironda, Bénédicte Boyrie-Fénié tròba pas de solucion, mès evòca un mot prelatin, eretat per lo basque aska, « canal, agau, comba ». Burgan e Lafon vesen pas tanpauc de solucion clara per Ascas de Tarn e Garona. La proposicion de Negre, un nom roman *asca, « fàstic » es regetada per B. Boyrie-Fénié e per Burgan e Lafon, coma de febla acceptibilitat toponimica [6],[7].

La situacion geografica d'aquels toponimes presenta quauques semblanças pr'aquò. Ascon susplomba de 100 m la vath prigonda dau riu nommat en francés La Lauze. La situacion es la medisha per Asco, que domina la gòrja dau riu Asco, nommat localament Stranciacone. Son pr'aquò de situacions banalas en montanha e benlèu que lo nom a una auta origina. Mès per Ascas (Gironda), es quauquarren mèi. Dens la ribèira de Dordonha, las ribas autorn despassan a pena lo nivèu dau flume, tirat a Ascas, plaçat sus una tuca isolada de la planada calcària de Fronçadés, que tresplomba dirèctament las aigas. Dens lo paisatge girondin pauc accidentat, un tau siti devut impressionar los abitants. L'exemple d'Ascas fai comprene milhor perqué l'idèia de « lòc que susplomba un riu » pòt estar un punt comun. Per la vila d'Ascó, es pas tan caracteristic : l'aglomeracion es pus hauta qu'Èbre d'un desenat de mètres, çò qu'es banal dens un país mediterranèu, ont los aigats i son perilhós. Ascas (Tarn e Garona) es sus una planada, mès entre dus rius a pauca distància, lo Riu d'Ascas e Riutòrt : l'idèa principala es mèi o mens mantenguda. I a que per Asca (Hauts Pirenèus), que Michel Morvan explica per un mot basque aska, « nauc » [8] qu'òm pòt èsser embarrassat; pr'aquò, la glèisa es sus un tap que domina un riu, çò que pòt justificar un pauc l'idèia prepausada.

Totis aquels noms son dins un airal aquitano-basco-iberic, fòra d'Asco; mès la Corsega es pas exempta de toponimes aparentats al basque. Lo mot aska, « nauc » es pas la solucion çaquelà. Cal supausar un *ask-, benlèu aparentat al tèma idronimic *as [9], qu'auriá quitat d'èsser un apellatiu en gascon, en catalan e en lenga euscarica. Encara que lo mot asque (grafia de Palay), « lhavet, avalanca, lit » que conten per natura l'idèa de bas e de naut, es benlèu pas desprovesit de ligam semantic ambe lo mot comun a totis nòstres toponimes.


Istòria[modificar | modificar la font]

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista deus cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
2001 2020 Jean Mora    
19 2001      
Totas las donadas son pas encara conegudas.
  • Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Fronçac; es adara dau canton de Le Libournais-Fronsadais (en francés), donc Lo Libornés-Fronçadés.

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 484, totala:
Picto infobox character.png
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
720 675 758 775 704 672 723 729 758
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
725 721 730 759 736 657 607 608 596
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
563 591 501 486 440 392 399 336 336
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
315
378
382
414
444
474
476
476
476
488
2009 2010
477
489
490
501
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]

Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]

Véser tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. http://www.in-oc.org/index.php?option=com_content&task=view&id=197&Itemid=0
  2. https://www.geoportail.gouv.fr/carte
  3. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 47
  4. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 327
  5. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p; 31
  6. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 47-48
  7. Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 178
  8. Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 178
  9. Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 42