Pelagrua

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Flag of Occitania (with star).svg Vilatge d'Occitània Blason Languedoc.svg

Pelagrua
Pellegrue

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Pellegrue (Gironde, Fr), l'église.JPG
La glèisa Sent Andriu de Pelagrua
Blason ville fr Pellegrue (Gironde).svg
Geografia fisica
Occitania map (1).png
geolocalizacion
Coordenadas 44° 44′ 39″ N, 0° 04′ 34″ E
Superfícia 38,18 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala
 
132 m
100 m
33 m
Geografia politica
País Guiana Armas de Guiana Vasadés Gasconha Armas de Gasconha
Parçan Entre Duas Mars
Estat Bandièra de França França
Region
75
Aquitània Escut d'Aquitània
Departament
33
Gironda Escut de la Gironda
Arrondiment
333
Lengon
Canton
3334
Le Réolais et Les Bastides, ancianament de Pelagrua
Intercom
243301116
Communauté de communes du pays Foyen 243 301 371
Cònsol José Bluteau
(2014-2020)
Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2013)
1 037 ab.
Evolucion de la populacion

ab.
Densitat 27,16 ab./km²
Autras informacions
Gentilici (en francés)
Còde postal 33790
Còde INSEE 33316

Pelagrua, oficialament en francés Pellegrue, es una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Gasconha, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia[modificar | modificar la font]

Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]

Comunas confrontantas de Pelagrua
Senta Rigonda
Sent Antòni dau Cairet
Listrac de Durèsa
Cobeirac
Massugàs
Cablong
Auriòlas Pelagrua Landerroat
Sent Fèrme
Diulivòl
Senta Colomba de Duràs
(Òut e Garona)
Esclòtas
(Òut e Garona)

Toponimia[modificar | modificar la font]

Pelagrua[modificar | modificar la font]

I a sus lo siti municipal la compilacion d'istorietas supausadas explicar lo nom de Pelagrua e son passat, sense valor scientifica. N'i a una, inspirada de l'istòria de las aucas deu Capitòli, qu'explica que de las gruas aurién revelhat los abitants pendent una ataca de nueit [1]. Aqueras explicacions son deu domeni de l'etimologia populara.

Las fòrmas ancianas son Pelagrua (Ebrat de ~), en 1031-1060, Pelagrua (castrum de ~), en 1273, Pelagrua, en 1274 e 1285, Pelagrue (villa de ~), en 1307-1317, Pelegrua, en 1307-1317, Pelegrieu in Vasadesio, en 1307-1317 [2]. La prumèira atestacion de Pelagrua es un nom de persona, e la familha senhorala de Pelagrua es coneishuda (donèt un cardenal a la Glèisa, Arnaud de Pelagrua, mòrt a Avinhon au mes d'aost 1331). La question es de sauguer si lo nom de la familha ven de la vila, o si lo nom de la vila ven de la familha.

Dauzat explica Pelagrua per un compausat verbal de pela, deu latin pilare, au sens de « pilhar », e grua [3]. Jacques Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, se sèrv de l'expression pelar la grua, « pèrdre temps ». P.H. Billy, citat tanben per B. Boyrie-Fénié, explica l'expression per l'idèa d'una tèrra dura a trabalhar [4]; mes i a dins pelar la grua puslèu l'idèa d'una abséncia de trabalh e lo terrador de Pelagrua a pas particularament la caracteristica d'una tèrra dura a trabalhar. Tot sembla donc menar a l'idèa d'un chafre personal, d'un òme eventualament pigre o dont las iniciativas èran pas eficaças, passat après dens la familha senhorala. La tèrra de Pelagrua, vilatge probablament nommat d'après lo nom de la familha deu senhor, a pas de responsabilitat dens lo nom. B. Boyrie-Fénié desvolopa l'opinion de P.H. Billy en explicant grua per un mot peitavin, greue, qu'a lo sens d'un sòl calcari e peirós, e motiva sa preséncia per la situacion de Pelagrua dens la Petita Gavacheria [5]; mes, malgrat l'existéncia deu nom sentongés, Gironda, tanlèu 1087, en Entre Duas Mars, las migracions qu'explican l'existéncia de la Petita Gavacheria son sustot posterioras a la Guèrra de Cent Ans (e lo nom de Pelagrua, per la vilòta, es atestat tanlèu lo sègle XIII).

Sent Laurenç de Cervòla(s) (nom supausat)[modificar | modificar la font]

  • Lo nom de Sent Laurenç es lo d'un diague martirizat a Roma, en 258, en burtlant a petit fòc sus una grasilha, segon la tradicion [6],[7],[8].
  • Lo nom de Servol(l)e(s) (en francés), qu'es tanben lo de Sent Martin de Servoles, en direccion de l'oèst, dens la comuna de Massugàs, deu estar en rapòrt emb deus cèrvis puslèu que emb deus sèrfs; si lo nom èra *(Serv)airolles, i auré mèi de certitud, mes lo sufixe -ola, en teoria de sens diminutiu, pòt prene deus sens variats. Un pòt benlèu azardar lo sens de « bòsc (petit ?) onte i a deus cèrvis » e la grafia Sent Laurenç de Cervòlas.

Genàs[modificar | modificar la font]

I a un Genas (Ròse), que Dauzat explica, pr'amor de las fòrmas ancianas, per Junius emb lo sufixe -aceum [9], mes, totjorn segon Dauzat, Genac (Charanta) e Genat (Arièja) s'explican per un nom gallés d'òme, *Gennos, o puslèu per Aginus, emb lo sufixe -acum, o -ate per lo segond [10]. Per Genàs, *Gennos o Aginus semblan las solucions pus probablas. Per lo sufixe, pòt estar -aceum, mes, compte tengut d'exemples coma lo de Merinhàs, qu'es un ancian *Mairinhac, pòt estar tanben -acum, latinizacion deu sufixe gallés -aco(n). Quau que sisca lo nom deu mèste, Genàs es probablament una anciana granda propietat antica.

La Rèira (nom supausat)[modificar | modificar la font]

I a pas de comunas d'aqueth nom. L'adjectiu femenin rèira, si aquò's eth que fau cercar, devé estar completat per un nom sosentendut, tanben femenin, coma vila. La motivacion d'un tal adjectiu es benlèu la situacion a la devisa deu Vasadés (Esclòtas, au sud-èst, es vasadés, mes Landerroat, au nòrd-èst, es agenés), aquò sense certitud, en l'abséncia de fòrmas ancianas.

Vinhòlas[modificar | modificar la font]

Vinhòlas deu estar coma Vignolles, Vigneulles, etc, un resultat deu latin vinea, « vinha », emb lo sufixe -eolum, de valor diminutiva [11] : quauquarren coma « petita vinha ».

Bofiaga(s)[modificar | modificar la font]

Bofiagas es format d'un nom d'òme (cognomen ?), eventualament Bufius, de bufo, « grapaud », emb lo sufixe -aca(s), varianta femenina deu sufixe -acum, latinizacion deu sufixe celtic -aco-. I a un nom sos-entendut, tèrras, vila, etc. Cf. per lo sufixe, Balaiçagas.

Istòria[modificar | modificar la font]

Lo territòri de Pelagrua a la Revolucion[modificar | modificar la font]

  • Segon lo siti GAEL, las parròpias Sent Andriu de Pelagrua, Sent Pèir de Genàs, Nòsta Dòna de La Rèira (nom supausat), Sent Blasi d'Esclòtas, Sent Laurenç de Cervòla(s) (nom supausat) e son annèxa Sent Martin de Cervòla(s) (nom supausat) formèren la comuna de Pelagrua a la Revolucion [12]. Mes si Esclòtas fut un moment dens Pelagrua, çò que farré provar, èra dejà comuna independenta en 1793 e en Òut e Garona [13]. Tanben, Sent Martin de Cervòla es adara dens Massugas dempuèi au mens 1806 e èra comuna en 1793 e 1801 [14].
  • Segon lo siti Cassini, Pelagrua annexèt, abans 1806, Genàs, La Rèira (nom supausat), Sent Laurenç de Cervòla(s) (nom supausat) e Vinhòlas; La Rèira e Genàs èran una sola municipalitat en 1793 [15] e avèvan (ensemble, un pòt supausar) una populacion de 250 abitants [16]. Vinhòlas èra comuna e recensada a part en 1793 [17]. Sent Laurenç fut pas recensat a part en 1793 [18](èra dejà dens Pelagrua ?). Tot aquò es coërent emb l'evolucion de la populacion de Pelagrua, 1500 abitants en 1793, 1882 en 1800 (apòrt de La Rèira, Genàs e Vinhòlas)
  • Demòra la question de Bofiagas, que Cassini supausa annexat per Sent Antòni dau Cairet [19]; la mapa fai veire pr'aquò que lo nom de Bofiaga(s) es dens Pelagrua sus la mapa, exactament dens la coeta de padèla situada entre Listrac de Durèsa, Cobeirac e Sent Antòni [20]; Bofiagas fut jamèi recensada a part, e en 1793 èra dens la municipalitat de Pellegrue et Bouffiage [21].

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista deus cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
març 2001 2020 José Bluteau divèrs dreta puèi MoDem artesan, conselhèir generau deu canton de Pelagrua 2008-2015
1972 junh 1995 André Goudard aparentat PCF conselhèir generau deu canton de Pelagrua 1973-1988
circa 1958 1972 ? Georges Faure   conselhèir generau deu canton de Pelagrua 1958-1973
   ?      
Totas las donadas son pas encara conegudas.
  • Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pelagrua; es adara deu canton de Le Réolais et Les Bastides (en francés), donc deu Reulés e de las Bastidas.

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 1037, totala:
Picto infobox character.png
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
1 500 1 882 2 085 1 860 1 857 1 776 1 840 1 712 1 738
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
1 714 1 678 1 707 1 675 1 622 1 559 1 463 1 343 1 431
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
1 524 1 594 1 512 1 406 1 514 1 551 1 478 1 493 1 516
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
1 438
1 343
1 144
1 065
1 046
979
1 043
1 033
1 019
1 046
2009 2010
1 005
1 031
991
1 014
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Luecs e monuments[modificar | modificar la font]

Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]

Véser tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. http://www.pellegrue.com/histoire-et-patrimoine/
  2. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 236-237
  3. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 524
  4. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 236-237
  5. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 236-237
  6. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 303-304, per Sent Laurenç de Medòc
  7. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 610
  8. http://nominis.cef.fr/contenus/saint/1652/Saint-Laurent-de-Rome.html
  9. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 315
  10. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 314
  11. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 714
  12. Historique des communes, p. 39, sur GAEL (Gironde Archives en ligne) des Archives départementales de la Gironde
  13. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=9750
  14. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=33373
  15. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=15243
  16. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=29044
  17. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=39950
  18. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=32828
  19. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=30440
  20. https://www.geoportail.gouv.fr/carte
  21. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4802