Vilarial

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
(Redirigit dempuèi Vilareal)
Salta a la navegació Salta a la cerca
Flag of Occitania (with star).svg Vilatge d'Occitània Blason Languedoc.svg

Vilarial
Villeréal

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Notre Dame Villeréal1.jpg
Glèisa de Nòstra Dama
Blason ville fr Villeréal (Lot-et-Garonne).svg
Geografia fisica
Occitania map (1).png
geolocalizacion
Coordenadas 44° 38′ 15″ N, 0° 44′ 38″ E
Superfícia 13,92 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala
 
168 m
103 m
78 m
Geografia politica
País Guiana Armas de Guiana Agenés
Estat Bandièra de França França
Region
75
Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània Escut d'Aquitània
Departament
47
Òlt e Garona Armas deu Departament d'Òlt e Garona
Arrondiment
473
Vilanuèva d'Òut
Canton
4735
del Naut Agenés Perigòrd, ancianament de Vilarial (capluèc)
Intercom
244700530
Comunautat de comunas de las Bastidas en Naut-Agenés Perigòrd SIREN 200036523
Cònsol Pierre-Henri Arnstam
(2014-2020)
Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2013)
1 282 ab.
Evolucion de la populacion

1 330 ab.
Densitat 92,1 ab./km²
Autras informacions
Còde postal 47210
Còde INSEE 47324

Vilarial o Vilareal, francisme (Villeréal en francés), es una comuna agenesa [1] (e per una part perigòrda : París), situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d’Aquitània.

Geografia[modificar | modificar la font]

Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]

Comunas confrontantas de Vilarial
Masièras e Naressa Ribas Lo Raiet
Bornèl Vilarial Sent Martin de Vilarial
Montaut, Sent Estròpi de Bòrn Sent Estèfe de Vilarial Devilhac

Toponimia[modificar | modificar la font]

Las fòrmas ancianas son parrochia Sancti Stephani prope Parisius, en latin, en 1259, homines Ville Regalis, en latin, en 1270, bastida Villae Regalis, en latin, en 1289, Villa Regalis, en latin, en 1305, Villa Regalis in Agennesio sive in Petragoricinio, en latin, en 1307-1317, capella de Villa Regal, en latin (?), en 1326, balliva Villae Regalis, en latin, en 1330, bastida Ville Regali, en latin, en 1372, r. Villeregalis, en latin, en 1520. La prononciacion es [bilɔ'rjal] [2] e las fòrmas ancianas permeton pas d'observar l'evolucion fonetica en occitan.

Lo primièr element del nom es vila, del latin villa, « granda proprietat → vilatge → lo sens actual » [3], lo segond es l'adjectiu reial, del latin regalis, influenciat o pas dins son evolucion pel nom rei, que s'explica per l’origina de la bastida, que fondèt en 1267 Anfós de Peitieus, frair del rei Loís IX de França; la vila seriá devat la proteccion del rei [4],[5].

*Vilareal o Vilarial?[modificar | modificar la font]

Bénédicte Boyrie-Fénié escriu aquela frasa significativa « En iatus, l’[e] etimologic se reduís a iòd, çò que la fòrma grafica pòt pas restituír » [6](traduccion), signe evident que la fòrma Vilareal li fuguèt impausada per l’intervencion (per un còp malvenguda) de sos interlocutors de l'IEO 47. Coma se gardèt plan de modificar Sent Estèfe de Vilarial e Sent Martin de Vilarial, l’explicacion per una influéncia exteriora es confirmada. Sa frasa demanda pr'aquò una precision o una correccion : l'adjectiu a l'origina de [-'rjal] es reial, fòrma donada dejà coma dintrada principala a costat de real dins lo Petit Levy per l'occitan medieval; tots los diccionaris d'occitan modèrne donan sense cap de resèrva reial o reiau. Aquela fòrma deriva de regalis, que mena a real per amudiment normal del g intervocalic e, siá dirèctament per reduccion de l'iatus emb insercion d'un iòd, siá per influéncia del nom rei, real passèt pertot a reial. La falsa grafia *Vilareal es donc un francisme, influenciat per la fòrma francesa Villeréal. Probablament, un ancian [bilɔre'jal] passèt a [bilɔri'jal] (influéncia de i sus e) e arribèt a [bilɔ'rjal]. Dins las lengas occitanoromanicas, i a un cas de Vila-real, vila del País Valencian, que testimònia d'un adjectiu ancian real, a costat de la fòrma normala reial (cf. la famosa Plaça Reial de Barcelona); encara la prononciacion es [-'rel] o [-'rɛl], signe d'una impossibilitat fonetica d'un real. La question se desplaça donc a Vilareial o Vilarial ?. Coma es malaisit de saber, pr'amor del pichon nombre de mots concernits, amai encara se n'i a, se dins lo parlar tots los -ei- + vocala se mudan en -i- + vocala, sembla inutil de complicar encara l'afar : la grafia Vilarial es una grafia senada e, çò pus mens, prudenta.

París, Parizot (nom francés)[modificar | modificar la font]

Las fòrmas ancianas son (parrochia Sancti Stephani prope) Parisius, en latin, en 1259 [7], Paris [8], Paris [9], Paris Ht (lo capluèc de parròquia, sus sa tuca) e Paris Bas (un vilatge a l'oèst) [10]. Fan supausar que lo nom ancian èra París, mas sabèm pas cossí lo nom se ditz adara. Lo nom sembla format sul modèl de París, capitala de la França.

Istòria[modificar | modificar la font]

  • En 1839, l'anciana comuna de Parizot (normalament Parisòt en occitan, mas la mapa de Cassini mòstra Paris Ht, parròquia, e Paris Bas, donc lo nom es benlèu simplament París), emb 250 abitants, fuguèt annexada a Vilarial; fuguèt lo torn de Ribas, en 1972, mas provisòriament : en 1981, Ribas tornèt trobar l'independéncia comunala [11].

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista dels cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
2008 2020 Pierre-Henri Arnstam divèrs esquèrra retirat de l'audiovisual
1977 2008 Guy Berny PS puèi CPNT conselhièr general (1976-2008)
  1977      
Totas las donadas son pas encara conegudas.
  • Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilarial (capluèc); es adara del canton del Naut Agenés Perigòrd.

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 1282, totala: 1330
Picto infobox character.png

1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
1 080 1 264 1 283 1 295 1 382 1 423 1 687 1 664 1 746

1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
1 697 1 719 1 686 1 642 1 804 1 741 1 728 1 560 1 617

1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
1 541 1 510 1 428 1 114 1 155 1 186 1 251 1 274 1 211

1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
1 142
1 280
1 359
1 138
1 195
1 186
1 257
1 255
1 259
1 360
2009 2010
1 286
1 376
1 314
1 396
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


  • En 1793, la municipalitat èra « Villereal, Estrades, Devillac, Parizot et Sibournet », donc Vilarial, probablament Estrada(s) (comuna de Devilhac, Devilhac, París (?) e Sent Cibornet (comuna de Sent Martin de Vilarial, mas Devilhac e París (?) èran recensats dins lor comuna.

Demografia París (o Parisòt)[modificar | modificar la font]

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): , totala:
Picto infobox character.png

1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
280 203 249 238 252 250 - -

1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008




Cercar
Cercar
Cercar
Cercar
Cercar
2009 2010
Cercar
Cercar
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE


  • Lo n° INSEE es lo d'una autra comuna, per de las rasons practicas.

Luècs e monuments[modificar | modificar la font]

  • glèisa gotica fortificada
  • mercat cobèrt
Clicatz sus una vinheta per l’agrandir.

Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]

Veire tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom
  2. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 293
  3. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718
  4. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 720
  5. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 294
  6. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 294
  7. Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 293
  8. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b7710170v/f1.item.zoom (mapa de la diocèsi de Sarlat per Joan Tarde, prumièra mitat del sègle XVII)
  9. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom (mapa de la diocèsi d'Agen per Sanson, sègle XVII)
  10. https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini (mapa de Cassini, fin del sègle XVIII
  11. http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=40411