El Pont de Bar
.JPG?lang=oc)  | |
| Nom oficial | Pont de Bar, El (ca)[1] |
|---|---|
| Administracion | |
| Capitala | el Pont de Bar (ca)  |
| Lenga oficiala | catalan |
| Politica | |
| • Alcalde (ca) | Francesc Jordana Durán (ca) (–2023) Rosa Andorrà Nicola (ca) (2023–) |
| Geografia | |
  | |
| 42° 22′ 27″ N, 1° 36′ 22″ E | |
| Estat | Espanha |
| Comunautat autonòma | Catalonha |
| Província | Lhèida |
| Comarca | Aut Urgèl |
| Superfícia | 42,6 km²[2] |
| Altitud mejana | 861 m[2] |
| Fus orari | UTC+01:00 |
| Demografia | |
| • Totala | 162[3] ab. (2025 ) |
| • Densitat | 3,8 ab./km² |
| Autras informacions | |
| Còdi postal | 25723 |
| Sit web | pontbar.ddl.net |
El Pont de Bar es una municipalitat de la comarca del Naut Urgèl (Catalonha), nomenada Aristot e Toloriu fins en 1989. La capitala de la municipalitat es el Pont de Bar, un vilatge que fins en 1982 se trobava situat dins lo congost del riu Segre mas los aigats de 1982 destrusiguèron l'ancian vilatge, ara nomenat el Pont de Bar Vell e se rebastiguèt un pauc mai aval del cors del Segre e a una nautor superiora perque cap d'autre aigat lo poguès destrusir. Lo castèl de Bar es a l'origina del nom del Baridan, subcomarca situada entre lo Naut Urgèl e la Bassa Cerdanha.
El Pont de Bar Vell es un exemple del profechament de la tèrra amb lo cultiu de la vinha. Las siás terrassas pujavan dempuèi la ribièra del Segre fins als vilatges d'Aristot e Castellnou de Carcolze, encimbellats dins la montanha. Los bancals del Pont de Bar son, sens cap de dobte, un exemple força interessant de l'engenhariá populara aplicada a las activitats per la subsisténcia.
Al Pont de Bar se tròba tanben lo Musèu del vin de montanha o Musèu de la Vinha e del Vin del Pont de Bar plaçat a l'ancian cortal de Cal Teixidoret, a la dintrada del nòu vilatge (rebastit après los aigats de 1982). S'expausa naut tot aquò que fa referéncia a la cultura de la vinha, del temps qu'a l'estança de jos siás consacrat a l'elaboracion del vin.
| Entitat de populacion | Abitants (2023) |
| Bar | 35 |
| Aristot | 33 |
| el Pont de Bar | 32 |
| Toloriu | 22 |
| Castellnou de Carcolze | 21 |
| Ardaix | 12 |
| els Arenys | 7 |
| els Banys de Sant Vicenç | 5 |
| Font: Idescat | |
Lo nòu Pont de Bar
[modificar | modificar lo còdi]Lo vilatge actual del Pont de Bar a 36 abitants e foguèt inaugurat per Jordi Pujol, alavetz president de la Generalitat de Catalonha, en julhet de 1988, sièis ans après los aigats de 1982 que destrusiguèron el Pont de Bar Vell. Lo nòu nuclèu se lèva a mièg quilomètre, riu aval del Segre, del vilatge vièlh a l'endrech del Solar del Gripó, en un tuc.
Las òbras d'urbanizacion del nòu vilatge comencèron en junh de 1985. Se bastiguèt d'abitacions unifamilhalas, una fonda, la comuna, la glèisa, una plaça e una vaqueria.
Toponimia
[modificar | modificar lo còdi]Aristot
[modificar | modificar lo còdi]La prononciacion es [aris'tɔt]. Las fòrmas ancianas son Aresthote en 839, Arestuate en 898, Aristot en 952, 1166, Arestot en 1155, 1290, etc. Ar(e)itz es « casse » en basc, de còps, generalizat a « albre ». Arest- e Arist altèrnan. L'etime seriá areisti + ote, « ginèsta, romegàs, lòc espinós ». La sola excepcion a l'unanimitat de las mencions istoricas es la grafia en -uate de 898, mès es comparabla a l'ipercorreccion ŭa per ŏ, coma dins las fòrmas bascoïdas La Quar < Lakorre, Navascuart < navaskorre. Lo sens es « la ginestièra de la cassanha, de la garena » [4].
Bar (e lo Pont de Bar)
[modificar | modificar lo còdi]Bar èra de l'ancian municipi de Toloriu. La prononciacion es [bar] e lo gentilici es [bə'rɛns]. Las fòrmas ancianas son en 839, lo gentilici Bariense e dins lo Capbreu, Bar, kastro Bari en 896, k. Vari en 898, Bar en 1010, 1011, 1040, 1043, 1316, 1359. Bar s'opausa a Barguja situat amont de Bar. En pensant a las oposicions bascas entre los parelhs de noms Iri-barren / Iri-goien, Etxebarren / Etxegoien, en Cerdanha Estavar / Estaguja, etc qu'indican respectivament los lòcs de bas e de naut, formats ambe'ls primitius Barr, « en bas » e Goi, « en naut », l'origina deu èsser Barr, « en bas ». I a pas de dificultat fonetica : dins tota la zòna pirenenca, sobretot dins los toponimes, la -RR dobla finala apareis coma -r (non -rre ni -rro), cf. La Tor, Er etc. Pr'amor de l'escassetat dels noms celtics e de l'abondància dels noms celtics, de la preséncia de l'inequivòc Barguja, un Bar celtic es improbable [5].
Baridan
[modificar | modificar lo còdi]Baridan es format de Bar e del sufixe -itanus, tractat en partida de manièra latinizanta, coma o mòstra ĭ > i (comparar ambe Berguedan), per un nom utilizat per de monde de curia, eclesiastica o feodala. A l'origina usavan una autra varianta en bas latin in territorio Variense en 882, in terr. Variense en 930. Las fòrmas ancianas de Baridan son in Baridano en 983, per tota terra Ceritanie et Baridani en 1303-1324, per Baridà... per tot Baridà en 1458, etc [5].
Toloriu
[modificar | modificar lo còdi]La prononciacion es [tųlų'riw] e lo gentilici es [bə'rɛns]. Las fòrmas ancianas son Tolorit en 1143, Tolerid, Toleriuo en 1238, Tholariu o Tolariu dins la segonda mitat del sègle XIII, Toloriu en 1281, Toloriuo en 1408. Los testimònis ancians son en -z grafiat -d o -t, los pus recents son en -u. Çò pus probable es que siá de la seria de toponimes que venon del genitiu -rici de noms germanics de personas en -RĪK (Arderiu, Guitarriu, Escariu, Boloriu, Vilopriu), precisament del nom ipotetic *Toluric, de la familha pas gaire abondosa dels noms Tollo, Tolleib, Tolmann reculhits per Förstemann (feble suls noms gotics e ispanics en general) [6].
(Castellnou de) Carcolze
[modificar | modificar lo còdi]Lo monde coneisson mai que mai Castellnou, de fondacion pus recenta. La prononciacion es [kar'kɔlze]. Las fòrmas ancianas son Karchobite (Acta de Consagració de la Seu d'Urgell en 839), Karkovite en 995, Carcobite en 1001, puèi Charcoude en 839, Carqoude en 1127, castro Carcolde en 964 (-l- benlèu introdusida pel copista del sègle XII), Carchoðde en 1155, etc. L'etime es un bascoïde *karri-kó-bide, « camin del ròc ». Lo camin que puja a Carcolze encontra un ròc gigantesc. Karri correspond al basc actual arri o harri. L'element -ko es marcaire del « genitiu locatiu ». Bide es « camin ». L'evolucion es Karchobite (839) > Carcoude (839) > Carcolðe (1155) > Carcolze. Es totalament parallèla a la del latin cubitu > cobede > cobde > coude > colde > colze. Signat X. T. [7].
Ardaix
[modificar | modificar lo còdi]Pas d'informacion dins l'Onomasticon Cataloniæ.
els Arenys
[modificar | modificar lo còdi]Ven de l'ancian adjectiu *arenĕus, que correspond al latin classic arenarius, -um, arenosus [8].
Demografia
[modificar | modificar lo còdi]Lo primièr recensament es de 1970 après la fusion d'Aristot e Toloriu. Las donadas anterioras son la soma de las ancianas municipalitats.
Referéncias
[modificar | modificar lo còdi]- ↑ Afirmat dins: Relacion de Municipis e los sieus Còdis per Províncias lo 1r de genièr de 2019. Data de publicacion: 8 de febrièr de 2019. Ostal d'edicion: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha.
- 1 2 URL de la referéncia: http://www.idescat.cat/pub/?id=aec&n=925&t=2016.
- ↑ Afirmat dins: Municipal Register of Spain of 2025. Autor: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha. Data de publicacion: 13 de decembre de 2025.
- ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 233 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=3749
- 1 2 Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 338-339 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=5778
- ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VII, p. 287 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=43624
- ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 266-267 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=12978
- ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 230 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=3567
