Peramola

Peramola
	(Bandièra) (Escut d'armas)
	;
Nom oficial	Peramola (ca)
Administracion
Capitala	Peramola (ca)
Lenga oficiala	catalan
Politica
• Alcalde (ca)	Joan Puig Bellido (ca) (2023–)
Geografia
	42° 03′ 28″ N, 1° 16′ 02″ E
Estat	Espanha
Comunautat autonòma	Catalonha
Província	Lhèida
Comarca	Aut Urgèl
Superfícia	56,2 km²
Altitud mejana	566 m
Fus orari	UTC+01:00
Demografia
• Totala	339 ab. (2025 )
• Densitat	6,03 ab./km²
Autras informacions
Còdi postal	25790
Sit web	peramola.cat

Peramola es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha), dins la província de Lhèida.

Entitat de populacion	Abitants (2023)
Peramola	243
Tragó de Segre	61
Nuncarga	28
Cortiuda	4
Castell-llebre	3
Font: Idescat

Situacion

Peramola se tròba al sud de la comarca de l'Aut Urgèl. Limita amb la comarca de la Noguera a l'oèst. Al nòrd limita amb la municipalitat alturgellenc de Coll de Nargó, a l'èst amb Oliana e al sud amb Bassella.

Toponimia

Las prononciacions son [perə'mɔlɛ], [perə'molə], lo gentilici es [perəmo'lins]. Las fòrmas ancianas son Petramola en 997, 1044, 1050, Peramola en 1116, al sègle XII, XIII (atestacions nombrosas), 1359, etc. Lo nom es format de pera, « pèira », e mòla, que designa un rocàs en fòrma de mòla, un ròc planièr environat d'un bauç ^[4].

Tragó (de Segre)

La prononciacion es [trə'go]. Lo lòc es atestat en 1286 Trogone. Los noms d'aquela familha son associats al vèrbe dragar, « engolir ». Lo vèrbe es un derivat del latin draco, draconis, « dragon, granda sèrp ». Lo nom foguèt alterat per trasca, tarasca. Lo territòri manca pas d'esplugas e d'avencs ^[5].

Nuncarga

Lo nom es pauc conegut e sovent alterat, çaquelà a Oliana se pòt ausir [nuŋ'karga]. En 1033, es atestat villa Nabkarrega. Lo segond element es lo bascoïde karri-ka, del protobasc karri, modèrne harri, « pèira, ròca ». La fòrma ambe Nab- es una error de copista o de lectura; se pòt corregir en Nun-, el-meteis associat ambe Nonasp e Nompot. L'element Nun/Non es de basc ancian, que representariá « las crabas » (e tota sòrta de bèstias aparentadas). Nuncarga seriá « lòc rocós de las crabas » ^[6].

Cortiuda

La prononciacion seriá [kor'tiwda]. Las fòrmas ancianas son Curtizda en 839, Curticita en 1024, Corticita en 1350. La finala poiriá representar bide, « camin ». Cortiuda seriá passat per Kortißda; mès, coma dins lo nom de finala semblabla Tavarcita, la consonanta, plaçada darrèr -r, non se pòt sonorizar, la solucion se deu abandonar. Non cal, çaquelà, renonciar a una etimologia bascoïda. La terminason es puslèu lo sufixe -kide (varianta -ide). Aquel sufixe indica egalitat, pertinéncia o analogia. Coma i a alternància entre las finalas -e e -a, una terminason -kida es irreprochabla. L'etime de Cortiuda es KORTÍKIDA. Lo primièr element es benlèu format de kur- (varianta gur-), « corbament », que pòt representar lo colet ont se tròba Cortiuda o los contorns del camin que i mena. I a una autra possibilitat, lo latin cohortem > corte, manlevat pel basc a data mai o mens anciana ^[7].

Castell-llebre

La prononciacion es [kaste'lebre], o, en esitant, [kaste'ʎʎebre]. Las fòrmas ancianas son Kastro Vetre en 995, Castels en 1094, Castellvetre en 1071, Castell-uedre en 1518. Probable que la Roca de Castellvidre, en Cerdanha, e [kasteʎ'bidre], a Adons, en Nauta Ribagòrça, an la meteissa origina. Las variantas en i son degudas a una anciana diftongason ě > ie, redusida après en i. L'etime es Castellu větěre, del latin vetus, vetere, « vièlh ». La fòrma actuala Castel(l)-(ll)ebre s'explica per una metatèsi b-d > d-b [kasteʎ-'bedre] > [kasteʎ-'debre], puèi per l'assimilacion catalana regulara ʎd > ʎʎ (parallèla a ld > ll). L'etimologia populara a partir del mot llebre (« lèbre ») e lo fait que vedre (resultat del latin classic) a perdut tota significacion en catalan facilitan lo resultat final. Una etimologia dirècta ambe'l nom de l'animal lepus, lepŏris, dins lo cas d'una fortalesa, seriá absurda ^[8].