Vejatz lo contengut

Bellver de Cerdanya

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Infotaula d'entitat administrativaBellver de Cerdanya

Modifica el valor a Wikidata
Nom oficialBellver de Cerdanya (ca)[1] Modifica el valor a Wikidata
Administracion
CapitalaBellver de Cerdanya (ca) Traduire Modifica el valor a Wikidata
Lenga oficialacatalan Modifica el valor a Wikidata
Politica
 • Alcaldessa (ca) Traduire Modifica el valor a WikidataLaia Serra Domingo (ca) Traduire (2022–) Modifica el valor a Wikidata
Geografia
Modifica el valor a Wikidata
Carte
42° 22′ 15″ N, 1° 46′ 41″ E
EstatEspanha
Comunautat autonòmaCatalonha
Domeni foncional territorialNaut Pirenèu e Aran
ComarcaBassa Cerdanha Modifica el valor a Wikidata
Superfícia98,2 km²[2] Modifica el valor a Wikidata
Altitud mejana1 061 m[2] Modifica el valor a Wikidata
Fus orariUTC+01:00 Modifica el valor a Wikidata
Demografia
 • Totala2 289[3] Modifica el valor a Wikidata ab. (2025 Modifica el valor a Wikidata)
 • Densitat23,31 ab./km²
Autras informacions
Còdi postal25720 Modifica el valor a Wikidata
Sit webbellver.org Modifica el valor a Wikidata

Bellver de Cerdanya es un municipi de la comarca de la Bassa Cerdanha, de la província de Lhèida en Catalonha.

Entitat de populacion Abitants (2023)
Bellver de Cerdanya1 630
Pi127
Riu de Santa Maria108
Bor90
Baltarga67
Olià38
Talló33
Nas30
Beders26
Éller25
Pedra22
Cortàs21
Santa Eugènia de Nerellà20
Talltendre14
Santa Magdalena13
Ordèn10
Nèfol9
Vilella6
Coborriu de Bellver0
Sant Martí dels Castells0
Font: Idescat

Toponimia

[modificar | modificar lo còdi]

Bellver

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es [baʎ'be] o, a la quita vila [bəl'bɛ] o [baʎ'bɛ]. Las fòrmas ancianas son Bello Videre en 1225, podium de Bello videre tanben en 1225, Beluezer en 1255, Belueder tanben en 1255, Pulchro Visu al sègle XIII, Bellver en 1359. Representa bellum videre [4], coma Bèuver o Beuver.

Pi

[modificar | modificar lo còdi]

Pi es eretièr de pinus, « pin ». La prononciacion es [(ə) 'pi]. Las fòrmas ancianas son Pinum en 982, 1010, 1034, Pino en 1040, Pi en 1359 [5].

Riu (de Santa Maria)

[modificar | modificar lo còdi]

Lo nom es atestat Riu de Pedra e en 1359 Riu de Pera. I a just un riu pichon, mès n'i a pas dins d'autres Rius. I a en toponimia catalana de noms germanics en -rîk al genitiu. Riu pòt èsser format del nom Arrik, Haririk. Riu pòt èsser villa Arrīcī > villa Riu. Justament a Bellver, i a un Cortariu < Corte Arici (de Haririk). I a pas de pròva çaquelà per manca de fòrmas ancianas en -riz [6].

Bor

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es [bor]. Las fòrmas ancianas son Borre en 839, en 1270, Bor en 982, 1359, Borro en 1011, Borr en 1061, al sègle XIII, 1371, al sègle XII, al sègle XIII. Es un toponime ibèrobasc, puslèu ibèr aqueste, ambe'l tractament rosselhonés-cerdan de -rre coma -r. Çò que li donèt lo nom foguèt l'accident espeleologic de la Fou de Bor [Fou = barranc, passatge estret], espeluga amont del vilatjòt. I a de variantas ambe ò dubèrta, coma lo comengés abòr, « gòrja ». La basa etimologica es [borre], [borru], o ambe [ŭ] brèu [7].

Baltarga

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es [bəl'targə]. Las fòrmas ancianas son Baltarga en 890, 891, 965, 1098, Belltarga... Baltarga en 891, Baltarga... Bautarga dins la segonda mitat del sègle XIII, Baltarge en 1359. Es un nom basc o bascoïde, que ven d'un derivat privatiu de *biltar, varianta de bildar « causa infima, gran de sable », ambe'l sufixe -ga qu'a per sens « mancança, nullitat ». Coma Baltarga es al començament del terren planièr, lo sens que motivèt lo nom es « sense calhau ni sable » [8].

Olià

[modificar | modificar lo còdi]

Es un nom aparentat a 25149 Oliana. La prononciacion es [u'lia]. Lo nom es atestat Olia en 1260, 1269, 1271 i 1629. Ven del nom latin d'òme Oleius, ambe'l sufixe -anum, que dona pas -eja- dins lo nòrd-oèst catalan [9].

Talló

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es [tə'ʎo]. Las fòrmas ancianas son Tellone en 835, Ste Marie Tollonensis en 839, in pago Tollonense en 948 e 959, Tollone en 983, villa Telone al sègle XI e en 1011, Tollo en 1055, Tollono en 1058, Toló en 1072, Teló al sègle XIII, Thelone en 1225, 1323, Telló en 1359, etc. Las variantas ambe l simpla se pòdon interpretar en -ll- a l'epòca. Lo nom de sant Thillo, -onis, monge a Solenhac (Nauta Vinhana) o a Solanhac (Naut Léger) fornís una basa, atal coma lo nom castelhan medieval Tello e son patronimic Téllez , donc seriá un nom germanic d'òme en Til- [10].

Nas

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es [nas]. Las fòrmas ancianas son Anacz cap a 1200, en 1260 e 1271, Anaç en 1294, Anas en 1620. La terminason deu èsser l'ibèrobasc -atze e lo primièr element es probablament lo basc andi, « grand » [11].

Beders

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es [bə'dɛs]. Las fòrmas ancianas son Biterris en 839, Beders-Baders en 890-891, Beders al sègle X e XI, in villa Bederrs en 983 e 1293, Betera en 1260, Bederres en 1267, Bederz al sègle XIII, Baders en 1359, 1386. L'etime es Biterres < basc bide-erri « vilatge del camin », cf. Besièrs, latin Biterris. Lo camin es benlèu lo que va dempuèi Beders cap a Riu e Grus. La dentala de bide « camin » oscillava o aviá una valor intermediàra, entre -d- e -t- (per Besièrs, mencions Beders e tanben Bezers anciana e recenta, mès dins l'Antiquitat Biterris ambe -t-, Baeterrae (segon Weisgerber). Lo rapòrt entre Biterris/Besièrs e Bedarrida es pas esclarzit [Betorrida en 814], nimai benlèu ambe Botorrita, entre Saragossa e Calatayud, ont an trobat un bronze celtibèr [sul site de l'oppidum de Contrebia Belaisca]. Bièrt es benlèu un derivat de Biderr- [12].

Éller

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es ['eʎə] a Puigcerdà e dins lo vilatge; darrèr la preposicion a, sovent [əj'eʎə]. Las fòrmas ancianas son Ellar en 839, Ellura en 1012, Eler en 1183, 1324, 1359. La grafia es Éller e non pas Éllar, quitament se a es etimologic : en catalan, a > e en posicion pòsttonica intèrna. Lo -a apondut dins la fòrma Ellura es l'article basc, que se plaça a la fin dels mots. Alhartenh (Illartein en francés), en Conserans, es un nom bascoaquitanic ambe la terminason tipica en -enh. En Andalosia, dins un airal de fòrt substrat ibéric, i a una seria de noms en -ar pòsttonic coma Bédar, Canjáyar, Níjar, Lúcar, Huéchar, Escúllar, Mondújar, Huércal, Gérgal, Bayárcal, Gaidóvar e d'autres en -or, coma Gádor, benlèu la prononciacion arabizada de la meteissa terminason e, a costat, Illar (accentuat, se supausa, sus I-), plan près foneticament de Éller. L'etimologia es lo basc ĭllar « bruga », mès tanben « mongeta, gairossa ». Aquel mot qu'es tanben ibèr. Per Illar, lo mossarabe consèrva sovent ĭ brèu coma [i] [13].

Cortàs

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es [kur'tas]. Las fòrmas ancianas son Cortalz en 839, al sègle XII, villa Curtes en 1011, Cortalices al sègle XII, Cortalb al sègle XII, Cortaucz en 1260, 1277, 1281, 1286-1287, Cortç, Corts en 1267, Chortis en 1267, Cortalls en 1271, Cortcz en 1285, Cortaz en 1330, Cor(t)as en 1628, Cortas en 1632. Una possibilitat es lo bas latin cōrte, « domeni rural, ostal rustic senhoral » ambe'l nom germanic de persona Ál(h)ikis > Cortál(e)dz(e)s > Cortáldzs > Cortálts, d'aquí doás evolucions, Cortàs e Cortáuts. Çaquelà, cal explicar la pèrda del resultat de l o de l > u. Dins la lenga medievala, l se vocaliza sovent davant una consonanta dentala e quitament se pòt amudir quand es precedida per una vocala posteriora : rosselhonés moltó > motó, o en general la fòrma atre de altre < alteru. Benlèu a jogat la proximitat, a 9 km, d'un lòc Cortaus, benlèu derivat del bas latin cōrtāle « vilatjòt format de bòrdas » o « bòrda isolada » o qu'a la meteissa origina ambe nom germanic que Cortàs : los cerdans aurián ensajat de diferenciar los dos lòcs [14].

(Santa Eugènia de) Nerellà

[modificar | modificar lo còdi]

Nerellà es lo nom ancian. Las fòrmas ancianas son Neriniano en 839, Neriliano a la copia del sègle XII, villa Sta Eugenia de Nereliano en 1112. Es un nom de proprietat rurala en -anum ambe'l nom de persona *Nerinius, de la familha de Nerius, Nero, Neronius, Nerullius que se pensan es d'origina etrusca, puèi dissimilacion de -n-n- de 839 en -l-n- de las variantas pus recentas [15].

Talltendre

[modificar | modificar lo còdi]

La prononciacion es [taʎ'tɛndrə]. Las fòrmas ancianas son Taltennar en 839, Taltendre al sègle XIII e en 1359, 1260, 1270, 1277, 1285 e 1286, Tattendre (per Talt-) al sègle XII, Una sola fòrma en Tallt- al sègle XIII. La primièra iniciala ven pas del grèc latinizat thallus « tija », pas gaire passat dins las lengas romanicas. Es un mot a associar ambe Talltorta, del municipi de Bolvir, tanben sus un pujòl, tanben ambe las fòrmas ancianas en Tal- e non Tall-. Sembla que tall siá degut a una atraccion paronimica. En realitat son de noms de castèls, formats ambe un imperatiu, coma Tal-te-vull (> Talteùll), Tornatort > Tornafort (tres castèls). Los noms presents venon de Tal-ten-te, Tal-tol-te : siá ten-te fèrme (tal coma t'ai fait), per l'autre « auça-te fèrament, coma mon orguèlh de senhor », del latin tolle, -te, « se plaçar pus naut, s'enorguelhir ». Dins tal-ten-te se passèt la repercussion de liquida acostumada (coma cartó > cartró) e l'atraccion del catalan tendre èra inevitabla. Dins tal-tol-te, i agèt una dissimilacion l-l > l-r, çò qu'assimilèt lo nom als toponimes en tort, torta [16].

Ordèn

[modificar | modificar lo còdi]

Popularament, l'apèlan Talltendre de Dalt, mès coneisson [ur'dɛn]. Las fòrmas ancianas son Orden en 839, 1058, 1359, 1628, Ordeil en 1073 (error ?). Nom ibèrobasc (sufixe -en). Lo protobasc aviá doás menas de -n finala, dont una equival a nn romanica. L'origina pus probabla seriá ordo-en, format ambe ordo « planièr, lis », per exemple bide ordoa « camin planièr », ordoki « terren planièr », roncalés ordokia « plana pichona ». Ordèn es sus un replan de montanha [17].

Nèfol

[modificar | modificar lo còdi]

Nèfol es l'eretièr de nimphulum, benlèu dins un sens prèp de Nymphaeum « lòc consacrat a las divessas aqüaticas » [18].

Coborriu (de Bellver)

[modificar | modificar lo còdi]

I a tres noms semblables, en Caborriu o Coborriu. La prononciacion es [kubu'rriw] o [kubə'rriw]. Las fòrmas ancianas son Caputrivo en 1137, Caborriu en 1137, de Caborrivo en 1171, Caputreo al sègle XIII, Coboriu de Telo al sègle XIII, Caborriu en 1278 e 1359. I a un paronime Caborreu que designa un pòrt d'Andòrra. Son de lòcs a costat d'una aiga. Las fòrmas pus ancianas presentan clarament Cap- o Cab-. L'origina pòt dificilament èsser caput rīvu per explicar las variantas en Caborreu (rīvu > riu). Benlèu caput reci « cap de rèc », de sens practicament equivalent [18].

Vilella

[modificar | modificar lo còdi]

Lo nom es atestat Vilella en 1359, Vile(l)la en 1265, 1294, 1301, 1628[19].

Nòtas e referéncias

[modificar | modificar lo còdi]
  1. ↑ Afirmat dins: Relacion de Municipis e los sieus Còdis per Províncias lo 1r de genièr de 2019. Data de publicacion: 8 de febrièr de 2019. Ostal d'edicion: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha.
  2. 1 2 URL de la referéncia: http://www.idescat.cat/pub/?id=aec&n=925&t=2016.
  3. ↑ Afirmat dins: Municipal Register of Spain of 2025. Autor: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha. Data de publicacion: 13 de decembre de 2025.
  4. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 415-416 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=7162
  5. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VI, p. 218 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=31435
  6. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VI, p. 399 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=35077
  7. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 75 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=10069
  8. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 331-332 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=5646
  9. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VI, p. 25-26 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=28976
  10. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VII, p. 218-219 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=42496
  11. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 186 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=28238
  12. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 387-388 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=6793
  13. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. IV, p. 387-388 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=16833
  14. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 443-444 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=15501
  15. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. V, p. 458 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=28433
  16. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VII, p. 219-220 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=42501
  17. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VI, p. 65 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=29336
  18. 1 2 Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 166-167 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=28381
  19. ↑ Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VIII, p. 14 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=47123
Recuperada de « https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Bellver_de_Cerdanya&oldid=2502903 »