Castell de Mur
  | |
| Nom oficial | Castell de Mur (ca)[1] |
|---|---|
| Administracion | |
| Capitala | Guàrdia de Noguera (ca)  |
| Lenga oficiala | catalan |
| Politica | |
| • Alcalde (ca) | Miquel López Berga (ca) (2023–) |
| Geografia | |
  | |
| 42° 05′ 31″ N, 0° 52′ 38″ E | |
| Estat | Espanha |
| Comunautat autonòma | Catalonha |
| Província | Lhèida |
| Comarca | Palhars Jusan |
| Superfícia | 62,4 km²[2] |
| Altitud mejana | 532 m[2] |
| Fus orari | UTC+01:00 |
| Demografia | |
| • Totala | 159[3] ab. (2025 ) |
| • Densitat | 2,55 ab./km² |
| Autras informacions | |
| Còdi postal | 25632 |
| Sit web | castellmur.cat |
Castell de Mur es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha, en Palhars Jusan.
| Entitat de populacion | Abitants (2023) |
| Guàrdia de Noguera | 89 |
| Cellers | 28 |
| Vilamolat de Mur | 23 |
| el Meüll | 7 |
| Collmorter | 7 |
| Santa Llúcia de Mur | 3 |
| Mur | 1 |
| Puigmaçana | 1 |
| Font: Idescat | |
Toponimia
[modificar | modificar lo còdi]La Guàrdia de Tremp e Cellers son de l'ancian municipi de Guàrdia de Tremp, Vilamolat de Mur, Lo Meüll, Collmorter, Puigmaçana e Mur son de l'ancian municipi de Mur.
Guàrdia de Tremp
[modificar | modificar lo còdi]La municipalitat oficializa Guàrdia de Noguera. L'article La es facultatiu. La prononciacion es ['gwardia]. Las fòrmas ancianas son ipsa guardia que nominant de Ermodolfo en 1046, Loch de la Guardia en 1359. Lo sens es « castelet » [4]. Lo toponime occitan correspondent es Garda, Gàrdia, absent dels territòris franceses. Veire per exemple La Garda de Lauragués.
Cellers
[modificar | modificar lo còdi]Celler (coma l'occitan celièr) ven del latin cellarium, « gardamanjar, despensor, despensa ». En catalan prenguèt lo sens de « pèça (membre) sosterranha, chai o albèrga per lo vin » e tanben lo sens de « granièr »[5].
Vilamolat
[modificar | modificar lo còdi]La prononciacion es [bilamulát]. Lo lòc es tanben citat Vallmolat (a Vilamitjana, 6 km).Lo determinant es un nom de persona, vengut del latin Involatus, atestat Imbolati en 819, Emolatus en 893 (passatge regular de -mb- a -m-). Ambe vila, lo nom ven Vilamolat. Lo sens del latin involare es « préner possession, s'apoderar, derraigar ». INVOLATUS se disiá probablament dels lòcs aquerits per aprision e dels òmes que la practiquèron [d'aquí lo nom de persona], dins aquelas annadas de repoblament, ont caliá legalizar aquela presa de possession. En Bearn, tornam trobar l'equivalent toponimic (lo pic d'Amoulst, 2595 m, a la Vath d'Aussau) e antroponimic (lo nom Molat) [6].
Lo Meüll
[modificar | modificar lo còdi]Lo nom es vengut el Meüll per oficializacion forçada. Es un nom d'origina celtica, que ven de l'indoeuropèu MEDHYO-, vengut en celtic Meddo- [non pòdi escriure los caractèrs que representan la consonanta vibranta], ambe l'apondi de -ullus. La preséncia d'un article mòstra que lo nom èra encara comprés a l'Edat Mejana. Los noms d'aquela origina designan de lòcs menors
situats entremièg de dos, o mai, pus importants. La prononciacion es [lo me'uʎ] o [me'uʎ] a l'entorn. Lo nom es atestat Mahull en 1359 [7].
N.B. L'etime non pòt èsser un derivat del latin mediu-, de meteissa origina indoeuropèa, *mediullus. Lo resultat seriá quicòm coma *mitjull e non pas mesull, meüll.
Collmorter
[modificar | modificar lo còdi]Lo nom es atestat Casals de Golmorter, abans 1069. Collmorter deriva del latin Collem Mortuorius, « pujòl mortuori ». L'evolucion -ōriu > -er es regulara en toponimia pallaresa amai s'espandís plan a l'èst dins l'airal pirenenc. Collmorter deviá èsser lo cementèri del castèl de Mur, lo vilatge senhoral [8] (i aviá los abitants del castèl e un vilatge castral, desparegut).
Puigmaçana
[modificar | modificar lo còdi]Pas d'article de Coromines. Puèg de las pomas (pomareda) ?
Mur
[modificar | modificar lo còdi]Atestacions : Muro a la fin del sègle X, Castro Mur en 1044, etc. La prononciacion es [mur]. Ven del latin mūrus, « paret, mur, muralha » [9]. Representava lo castèl, lo vilatge castral e lo monestièr. Per comprene cossí lo castèl èra definit per una muralha, sufís de gaitar l'imatge.
Istòria
[modificar | modificar lo còdi]Format dels ancians municipis de Guàrdia de Tremp e de Mur, units en 1972.
Nòtas
[modificar | modificar lo còdi]- ↑ Afirmat dins: Relacion de Municipis e los sieus Còdis per Províncias lo 1r de genièr de 2019. Data de publicacion: 8 de febrièr de 2019. Ostal d'edicion: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha.
- 1 2 URL de la referéncia: http://www.idescat.cat/pub/?id=aec&n=925&t=2016.
- ↑ Afirmat dins: Municipal Register of Spain of 2025. Autor: Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha. Data de publicacion: 13 de decembre de 2025.
- ↑ Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. IV, p. 393 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=21111
- ↑ Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 348 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=13939
- ↑ Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. VIII, p. 47 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=46904
- ↑ Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. V, p. 265 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=26222
- ↑ Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 408 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=14847
- ↑ Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. V, p. 423 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=27997
