Farrera

Farrera es un municipi de la província catalana de Lhèida , de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha e de la comarca de Palhars Sobiran.

Toponimia

Farrera

Ven del latin ferraria, « mina de fèr, lòc abondant en fèr » en latin classic. La prononciacion es [far'rɛra] o [fər'rɛra]. Lo gentilici, pauc usitat, es [fərrə'reŋs]. Las fòrmas ancianas son Ferrera en 839, 1171 e 1177, Farrera en 1604 .

Burg

La prononciacion es [burk]. Lo gentilici es [burgə'tans]. Las fòrmas ancianas son Burg en 839, dominicas de Burgi e Villa de Burg en 1054 e 1056, A. de Burg en 1225. L'etimologia es iberobasca : lo nom basc del beç burkhi, urki, epurki, turki (t- adventici), etc. Los toponimes derivats d'aquel nom abondan : còl de Burquidoy (sufixe -toi = abondància), Burgueguy (egi = travèrs), Burgain, Burgaincy, Burgance, Burgans, Burgossa, Burgussain, al País Basc Francés. Aquel nom del beç es benlèu manlevat al germanic o d'una autra lenga indoeuropèa; en toponimia, çaquelà, existís en tant que mot basc o bascoïde .

Montesclado

La prononciacion es [muntes'klado]. Lo shafre, puslèu que gentilici, es [pezo'lans]. Las fòrmas ancianas son Mu~tusclat, cap a 1390-1400, Montusclat, Mont Esclat en 1518, Montsclado en 1645, Montisclado en 1673 e 1688. Las mencions pus ancianas mòstran que s'agís de mont usclat, « bòsc cremat ». La finala -o es conservada segon la fonetica del precatalan pallarés. L'iniciala usc- foguèt remplaçada per lo pus frequent -esc-. Lo vèrbe usclar, del latin ūstulare, agèt una granda extension en catalan ancian e dialectal; ara es subretot pallarés .

Glorieta

Lo mot recent glorieta significa « trelhatge, cledat, tonèla, tona de jardin ». Mès n'i a d'autres que son pus ancians. Lo vilatjòt de Glorieta es dins un barranc que cal traversar per pujar a Farrera dempuèi Tírvia. Es atestat Glareta al sègle XIV; un Guillermi de Gleta es citat en 1177. Lo nom a patit de l'atraccion mai o mens modèrna de glorieta (mot atestat en catalan en 1803 e vengut del francés). L'origina es lo latin vulgar glarēta, plural de glaretum, « codolar, lòc de còdols ». Glaretum es lo derivat collectiu de glarea, « lòc sablonós, rocós, de la còsta, o de la maire de riu o d'un barranc ». Glaretum es l'etime del nom de la vila cantabrica de Laredo. Dins lo naut Palhars, -t- intervocalic demòra sord en toponimia .

Alendo

La prononciacion es ['lendo]. Las fòrmas ancianas son Alende en 839, Aled (ambe doble diacritic ----> Alende), Alende (fin del sègle XIV o començament del XV), Alendo en 1493 e 1518. L'explicacion es basada sus un fait : Alendo es sul camin de Farrera a Alins. A partir de *Ilin-bide o *Elin-bide « lo camin d'Alins », i agèt una dobla evolucion, qu'explica las doás varietats de fòrmas ancianas : 1) *Elín-bide > Alembde > Alende (X. Terrado), 2) *Ilín-bide > *Ilín-dibe (metatèsi, frequenta dins los proparoxitòns) > *Aléndeu > Aléndo (Joan Coromines). La darrèra evolucion es frequenta dins la toponimia bascoïda dels Pirenèus : Urdínabe > Ordíneu > Ordino, Caníllabe > Canílleu > Canillo, Bónobe > Bóneu > Bono [e tanben, per Àrreu, la dobla prononciacion ['arrèw / 'arrou] (grafia fonetica dels autors)]. Per *Ilin-, basa comuna de tres toponimes, Alendo, Alins, Ilinga, citat en 1040, se pòt supausar *ilin, fòrma anciana del basc irin, « farina » (una -l- anciana e passada entre vocalas a -r-, segon Mitxelena). Avèm donc per Alins, *Ilin-tze (sufixe collectiu e abondancial -tze), « lo lòc que la farina i fa abonda »; per *Ilin-ga, ambe sufixe privatiu -ga, « lo lòc sense farina »; per Alendo, *Ilin-bide, « lo camin de la farina » .

Mallolís

La prononciacion es [maɲo'lis] o tanben de còps [maʎo'lis]. Lo gentilici, pauc usitat, es [maɲoli'sans]. Las mencions ancianas son Mannolis en 1117 e 1177, Manyolis en 1393, lo loch del Mallolís en 1518. Mallol, en catalan, es coma l'occitan malhòl, « vinha novèla », del latin malleolum [ > *malliolo]. Malgrat l'òrde istoric de las atestacions, lo nom original es Mallolís, solament victima mai d'un còp d'una dissimilacion -ʎ / l > -ɲ / l, ajudada per la consonanta iniciala qu'es una nasala. La finala -is (latin -icius) fornís un escais-nom als abitants del vilatge o es benlèu un diminutiu. Mallolís es un dels pauques noms romanics del Naut Palhars .