Vilaller

Vilaller es un municipi de la província catalana de Lhèida, de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha e de la comarca d'Auta Ribagorça.

Perimètre del territòri

Comunas confrontantas de Vilaller

	Vielha e Mijaran (Val d'Aran)	Naut Aran (Val d'Aran)
Montanui (Aragon)		La Vall de Boí
	El Pont de Suert

Toponimia

La prononciacion es [bila'ʎe] o [bira'ʎe]. Las fòrmas ancianas son : Vidaler en 1310-1312, Vilelerio en 1324, Vilalar en 1359, probablament per *Vilaler (lo cens es plen d'inexactituds), Vilaller en 1723. Representa Villa Alihari, compausat dels elements Alja- e Hari. Benlèu s'i ajustèt un Alhiari (en fonts catalanas Aliarius) .

Barravés

Barravés es ara inusitat popularament. La vall de Barravés es la val nauta de la Noguera Ribagorçana, de l'Hospital de Vielha e Aneto d'aquí al jonhent ambe la val de Boí. Las fòrmas ancianas son Barraues, cap a 1080, valle Barrabensi, ambe varianta Arravensi, puèi Barrabés, dins un document de 1068, mès copiat en 1433, Barraues en 1092, valle Barravensi en 1083, Barraves en 1105, etc. Los barrabés son los abitants de la bassa val de Boí, autrament [loz barra'bezos] a Gotarta. Lo sufixe -és del catalan occidental ven del latin -ensis. Barravés pòt venir del nom germanic de persona Barrau (nom probable de senhor), enrasigat tant en Catalonha coma en Lengadòc. La finala pòt venir de -ald, -aldu cambiat en -al.lu > au(l), associat a Ber-, Bar-. I agèt superposicion de Bar-- o Berrad- ambe Berwald, çò qu'explica la -rr- dobla. Per las fòrmas en Arr-, i a benlèu una contaminacion d'un autre nom germanic d'una persona de l'airal, Arrau .

Besiberri

Es un massís pirenenc, present a La Vall de Boí, a Vilaller e a Arties. La prononciacion locala, pas influenciada per las prononciacions exterioras o oficialas, es [bezi'bɛrri], ambe -s- sonòra. L'etimologia basca es baso-be erri: « lòc jos los bauces », que designava non pas la montanha, mès çò qu'interessava practicament los pastres que i fasián pasturar lo bestiar a l'estiu, las vals. Segondàriament lo nom s'apliquèt als pics, objècte d'interès dels alpinistas. Signat X.T., que cita Joan Coromines. Comparar ambe una formacion parallèla, Mendi-be erri > Montiberri .

Senet

O Senet de Barravés. La prononciacion es [se'net] o [sa'net]. Las fòrmas ancianas son : Ceneto al sègle XIII, Çanet en 1318, Senet en 1319. Es un nom ibèrobasc. L'element sen- es comun ambe Senyís, Senyíus e Senyíu (de Sengitze pel darrèr). L'element sen- sembla aver exprimit una idèa d'afinitat, d'aparentament, d'aliança : aquitan Sen-iponnis > Sispony, alternant ambe sem- (Sembettenn), lo basc senar, « marit » (senarri dins las inscripcions aquitanas), lo basc sene, « filh », ligat al lòc de Sanarús (Sennarucio en 1092, Sannaruz en 979), que altèrna ambe seme, « filh », ligat al lòc de Samalús (Cànoves i Samalús), lo basc senargai, « nòvi » e sendo, « fòrt » .

Cierco

Nom identic als nombroses Cerc(s). Ven del latin vulgar *cerq(u)us, variant de querquus (latin classic quercus) per dissimilacion de qu-qu, coma dins quinque > cinque . Cierco es una varianta de tipe aragonés (lo diftongue) e arcaïzanta, precatalana (la conservacion de la finala -o).