Montpelhièr

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Pagina d'ajuda sus l'omonimia Pels articles omonims, vejatz Montpelhièr (omonimia).
Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Flag of Occitania.png Vila d'Occitània Blason Languedoc.svg
Donadas
d · m
Montpelhièr
Montpellier
comuna francesa
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Blason ville fr Montpellier.svg
Montage photo montpellier.jpg
Geografia fisica
Occitania map.png
geolocalizacion
Coordenadas 43° 36′ 43″ N 3° 52′ 38″ E / 43.6119444444444, 3.87722222222222 / 43.6119444444444; 3.87722222222222


Superfícia | 56,88 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala |
 
m
35 m
m
Geografia politica


Region istorica Lengadòc Armas de Lengadòc
Parçan Montpelhierenc
Estat Flag of France.svg França
Region
91
Lengadòc-Rosselhon Lògo de Lengadòc-Rosselhon
Departament
34
Erau Armas del Departament d'Erau
(prefectura)
Arrondiment
Arrondiment de Montpelhièr
(capluòc)
Canton
Montpelhièr (Capluòc)
Intercom
243400017
Comunautat d'aglomeracion de Montpelhièr Aglomeracion
Cònsol

Philippe Saurel (2014-2020)

Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2010)
257 351 ab.
Evolucion de la populacion

260 572 ab.
Densitat 4 524,45 ab./km²
Autras informacions
Escais Lo Clapàs
Gentilici montpelhierenc -a
escais: los clapassièrs
Còde INSEE 34172


Identificants
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Montpelhièr.

Montpelhièr [mumpeˈʎɛ] ( pron. locala:[mumpiˈjɛ]; Montpellier en francés e Montpeller en catalan) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament Erau e la region Lengadòc-Rosselhon. Es capluòc del Montpelhierenc e capitala departamentala e regionala a l'encòp.

Temps passat, Montpelhièr foguèt la capitala de la Senhoriá de Montpelhièr que venguèt a èsser una part de la Corona d'Aragon durant lo sègle XIII.

Lo gentilici es montpelhierenc, -a.

L'escais de Montpelhièr es Lo Clapàs, çò que fa que sos abitants sián sonats popularament los clapassièrs. La dicha comuna sus aqueste airal es convit de Montpelhièr, convida a (convit de) l'escalièr.

Geografia[modificar | modificar la font]

Messatge de benvenguda en italian e occitan.

La vila es situada a 10 km de la mar Mediterranèa al sud e a 75 km del Mont Augal al nòrd, a 54 km de Nimes, 168 km de Marselha a l'èst, 248 km de Tolosa a l'oèst, e 347 km de Barcelona al sud-oèst. Localament, la vila es confrontada per dos rius : Les a l'èst, e la Mauçon a l'oèst. Son païsatge es mercat pel Puòg de Sant Lop, situat a 25 km al nòrd de la vila e visible de la passejada del Peiron e de la terrassa del teit del Corum.

Istòria[modificar | modificar la font]

Per mai de detalhs, vejatz : Senhoriá de Montpelhièr.

Montpelhièr es una de las escassas ciutats de la part occitana de l'estat francés qu'aja pas una origina romana. Pendent la nauta Edat Mejana, la ciutat episcopala vesina de Magalona èra la localitat principala de la zòna, mas las atacas dels piratas favoriguèt probablament una installacion de la populacion mai a l'interior. La ciutat foguèt fondada al sègle VIII (a partir d'una proprietat agricòla nomenada Monspeslelarius, citada dins un tèxt de l'annada 985), mas foguèt pas abans lo sègle X qu'aqueriguèt una cèrta importància coma centre comercial al poder dels comtes de Tolosa). Foguèt un temps territòri de la Corona d'Aragon gràcias al maridatge de Pèire II d'Aragon amb Maria de Montpelhièr en 1204.

Foguèt la vila ont nasquèt son enfant unic, Jacme I d'Aragon, lo futur rei d'Aragon e comte catalan, qu'eiretèt la ciutat de sa maire, Maria de Montpelhièr, e la daissèt a sa mòrt a son filh, Jacme II de Malhòrca. En 1349, Jacme III de Malhòrca vendèt la senhoriá de Montpelhièr al rei de França Felip lo Bèl per percebre de fons dins sa lucha contra Pèire IV d'Aragon.

Durant l'epòca de la Reforma, un grand nombre d'abitants se faguèron protestants (o uganauds, escais-nom dels protestants) e Montpelhièr venguèt un fèu de la resisténcia protestanta encontra de la Corona francesa, que son domeni èra majoritàriament catolic. En 1622, lo rei Loís XIII prenguèt la vila aprèp un sètge de uèch meses. Durant lo sègle XIX, la ciutat se desvolopèt en centre industrial. Dins lo decenni de las 1960, sa populacion coneguèt una fòrta creissença en causa de l'arribada dels pènegres.

Ensenhament superior[modificar | modificar la font]

Montpelhièr es una anciana vila universitària. Uèi, sa populacion estudianta (universitats e escòlas) es estimada a 60 000 personas. La vila amassa tres universitats:

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista dei cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
1959 1977 Francés Delmàs UDF  
1977 2004 Georges Frêche PS  
2004 2014 Elena Mandroux PS  
2014 2020 Philippe Saurel    
Totas las donadas son pas encara conegudas.

Demografia[modificar | modificar la font]


 Donadas
d · m
 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2010): 257351, totala: 260572
Picto infobox character.png


1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008




Cercar
Cercar
251 634
253 712
252 998
256 344
2009 2010
255 080
258 366
257 351
260 572

Fonts
Picto infobox character.png
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Toponims[modificar | modificar la font]

Basat en documents d'archius e en los barris actuaus.

  • Als Mases (actualament Les Mazes)
  • Antigòna (Antigone)
  • Las Aubetas (Mas des Aubes. = actual quartièr de "Les Aubes" ?) http://ia600208.us.archive.org/15/items/revuedeslanguesr1314univuoft/revuedeslanguesr1314univuoft.pdf
  • Bonièiras (actualament Bonnier!)
  • Candilhargues
  • Carrièira de l'Agulhariá
  • Carrièira de las Femenas (las putas!)
  • Carrièira dels Olius (rue des oliviers)
  • Castèl Moton (rue Castel-mouton)
  • Ega Lònga (actualament Aigaslòngas o Aigalonga?/Aiguelongue, i a pas de riu que sapiam, doncas l'etimologia seria "èga lònga" !)
  • Escudon ?? (Ecusson)
  • Figairòlas (Figuerolles)
  • Glèisa de Sant Paul
  • Glèisa Sant Fermin
  • Grandmont (Grammont)
  • L'Esplanada (L'Esplanade)
  • La Balma (actualament Les Baumes!)
  • La Mauçon o La Mausson (riu) (La Mosson)
  • La Mauçon La Mausson o tradicionalment La Palhada (barri) (La Mosson ou La Paillade)
  • La Torre de la Babòta
  • La Tor dels Pins (La Tour des pins)
  • La Pompinhana (La Pompignane)
  • Lantissargues (Lantiçargues?)
  • Las Aigarèlas (Les Aiguerelles)
  • Las Casas (Las Cazes)
  • Las Figairèlas (qualque ligam amb lo barri de Figairòlas?)
  • Las Matèlas (Les Matelles)
  • Lo canton sobre lo Forn de las Flamas (le coin du Four des Flammes)
  • Lo Corral (actualament Le Coureau/Courr(e)au)
  • Lo Peiron (Le Peyrou)
  • Lo Pichon Bard ?? (Le Petit Bard)
  • Lo Pònt Jovenau (Le Pont Juvénal)
  • Lo portal de la Saunariá (Porte de la Saunerie)
  • Los Arcèus (Les Arceaux)
  • Maubòsc (pron. Maubòs) Malbosc
  • Merdanson/Merdançon? (Verdanson sic)
  • Monestièr de las dònas Nòstra Dòna de Sant Gili
  • Nòstra Dòna de Taulas (ND des Tables)
  • Odisseum (Odysseum)
  • Pilar Sant Gili (rue et porte du Pila Saint-Gély)
  • Plan de l'Om
  • Portal de la Blancariá
  • Puèg Rodièr (meteis que l'actual "Pech Radier?")
  • Richter
  • Riu Colom (actualament Rieucolon)
  • Salanòva (Celleneuve. Deformacion populara de Cèlanòva?) http://archive.org/stream/revuedeslangues06romagoog#page/n356/mode/2up
  • Salicatas (actualament Salicate (moulin de) sens S)
  • Sant Joan de Vedats (Saint Jean de Védas)
  • Sant Alòi (Eglise de Saint Eloy)
  • Sant Daunisi (Saint Denis)
  • Sant Estève de Bejargues
  • Sant Jolian de Buèjas (Saint-Julien de Buèges)
  • Sant Martin de Prunet (Nòstra Dòna de)
  • Sant Martin de Sussargues (Suçargues?)
  • Tor de Serven(t?) (Tour de Serven(t)
  • Truòlhet (Triolet)
  • Vaufèra (pron. Bèufèra) : Valfère

Personalitats nascudas o ligadas a Montpelhièr[modificar | modificar la font]


Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


Nòtas[modificar | modificar la font]