Agde

Pels articles omonims, vejatz Ate/Agde (omonimia).

Vila d'Occitània

Agde
Escut d'Agde
Geografia fisica
Coordenadas	43° 18′ 39″ N 3° 28′ 33″ E
Superfícia	50,81 km²
Altituds  · Maximala  · Mejana  · Minimala	110 m m 0 m
Geografia politica
País	Lengadòc
Estat	França
Region	Lengadòc-Rosselhon
Departament	Erau
Cònsol	Gilles d'Ettore (2008-2014)
Geografia umana
Populacion Populacion totala (Còde INSEE ?)	24 031 ab. 24457 ab.
Densitat	472,96 ab./km²
Autras informacions
Gentilici	dagdenc -a o agatenc -a
Còde postal	34300
Còde INSEE	34003

Catedrala de Sant Estève a la broa d'Erau.

Agde (localament [ˈate]) es una vila d'Occitània, en Lengadòc, en riba de la mar Mediterranèa. Aquesta comuna se situa dins lo departament d'Erau e la region administrativa de Lengadòc-Rosselhon. Foguèt capitala d'Agadés, lo vescomtat d'Agde, creat a la debuta del sègle X.

Lo gentilici es dagdenc -a (localament [daˈteŋk -ɔ]) o agatenc -a.

Geografia

La comuna d'Agde se situa sul litoral lengadocian dins lo fons del golf del Lion, a las bocas del riu Erau. Per çò qu'es de las vilas màgers del país Agde se tròba a 24 km a l'èst de Besièrs, qu'es lo capluòc de son arrondiment, a 24 km a l'oèst de Seta e a 52 km al sudoèst de la capitala departamentala e regionala Montpelhièr.

Lo territòri de la comuna es pro ample qu'ocupa mai de 5 000 ectaras e s'espandís aperaquí sus 9 km d'èst en oèst e de nòrd a sud. Las comunas vesinas son Marselhan a l'èst, Florensac al nòrd, Bessan al nordoèst e Viàs a l'oèst.

Istòria

Se pensa generalament que los primièrs pòbles qu'ocupèron lo país d'Agde foguèron los ligurs e los ibèrs, e que cap al sègle III abans Crist, s'i installèron de cèltas, los vòlcs tectosages.

Vestigis dels barris d'Agde.

Pasmens lo nom d'Agde, derivat del grèc Αγαθή Τύχη ("bon astre") o mai Αγαθή πόλις ("bona vila"), ven de l'implantacion dins l'airal de focèus venguts de Marselha a l'entorn del sègle VII abans Crist, pr'aquò venguèt pas colonia de la ciutat focèa fins a 400 abans Crist. La prosperitat de la vila demesiguèt en epòca romana subretot a partir de la construccion de la Via domícia que passava mai al nòrd.

Cap a 475, Agde foguèt presa pels visigòts e puèi aquel periòde de dominacion visigotica durèt aperaquí tres sègles, fins que foguèt destrantalhada per l'invasion musulmana, durant lo sègle VII.

En 506, jol règne del roi visigòt Alaric II, se faguèt dins la glèisa de Sant Andrieu lo concili d'Agde que presidiguèt Sant Cesari d'Arle.

Las tropas sarrasinas, menadas pel general Zama, agarriguèron las tèrras litoralas occitanas e, aprèp l'ocupacion de Narbona en 720, s'apoderèron d'Agde en 725. La vila foguèt atacada puèi e destrucha en 737 pel guerrièr franc Carles Martèl.

En 859, Agde foguèt victima dels pilhatges dels vikings menats per Hasting, que venián de Nantas e avián ivernat en Camarga.

Administracion

Lista dels cònsols successius
Periòde		Identitat	Partit	Qualitat
2008	2014	Gilles d'Ettore	UMP
2001	2008	Gilles d'Ettore	UMP
1989	2001	Régis Passerieux	PS	avocat
1971	1989	Pierre Leroy-Beaulieu	RPR
1965	1971	Pierrick Lapeyre		veterinari
Las donadas anterioras son pas encara conegudas.

Personalitats ligadas amb la comuna

• Baltasar Floret (1791-1871), escrivan e lingüista occitan.
• Joan Fèlix (1885-1968), cònsol d'Agde de 1919 a 1944 e deputat d'Erau (de 1918 a 1928 e de 1932 a 1936).

Nòtas

• Portal de Lengadòc