Agde

Pels articles omonims, vejatz Ate/Agde (omonimia).

Vila d'Occitània

Agde Agde Comuna francesa
Las ajustas subre Erau davant la catedrala
Geografia fisica
Coordenadas	43° 18′ 39″ N 3° 28′ 33″ E
Superfícia	50,90 km²
Altituds  · Maximala  · Mejana  · Minimala	110 m 7 m 0 m
Geografia politica
Region istorica	Lengadòc
Estat	França
Region 91	Lengadòc-Rosselhon
Departament 34	Erau
Intercom 243400819	Hérault Méditerranée
Cònsol	Gilles d'Ettore (2008-2014)
Geografia umana
Populacion Populacion totala (2010)	24 567 ab. 24 972 ab.
Densitat	482,65 ab./km²
Autras informacions
Gentilici	dagdenc -a o agatenc -a
Còde postal	34300
Còde INSEE	34003
Identificacions d'autoritats
GND	[1]
ISNI	[2]
LCCN	[3]
ULAN
BNF	[4]
SUDOC	[5]
CALIS
CiNii
NDL
ISO standard
	Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Agde.

Catedrala de Sant Estève a la broa d'Erau.

Agde (localament [ˈate]) es una vila d'Occitània, en Lengadòc, en riba de la mar Mediterranèa. Aquesta comuna se situa dins lo departament d'Erau e la region administrativa de Lengadòc-Rosselhon. Foguèt capitala d'Agadés, lo vescomtat d'Agde, creat a la debuta del sègle X.

Lo gentilici es dagdenc -a (localament [daˈteŋk -ɔ]) o agatenc -a.

Geografia

La comuna d'Agde se situa sul litoral lengadocian dins lo fons del golf del Lion, a las bocas del riu Erau. Per çò qu'es de las vilas màgers del país Agde se tròba a 24 km a l'èst de Besièrs, qu'es lo capluòc de son arrondiment, a 24 km a l'oèst de Seta e a 52 km al sudoèst de la capitala departamentala e regionala Montpelhièr.

Lo territòri de la comuna es pro ample qu'ocupa mai de 5 000 ectaras e s'espandís aperaquí sus 9 km d'èst en oèst e de nòrd a sud. Las comunas vesinas son Marselhan a l'èst, Floreçac al nòrd, Bessan al nordoèst e Viàs a l'oèst.

Istòria

Se pensa generalament que los primièrs pòbles qu'ocupèron lo país d'Agde foguèron los ligurs e los ibèrs, e que cap al sègle III abans Crist, s'i installèron de cèltas, los vòlcas tectosages.

Vestigis dels barris d'Agde.

Pasmens lo nom d'Agde, derivat del grèc Αγαθή Τύχη ("bon astre") o mai Αγαθή πόλις ("bona vila"), ven de l'implantacion dins l'airal de focèus venguts de Marselha a l'entorn del sègle VII abans Crist, pr'aquò venguèt pas colonia de la ciutat focèa fins a 400 abans Crist. La prosperitat de la vila demesiguèt en epòca romana subretot a partir de la construccion de la via Domícia que passava mai al nòrd.

Cap a 475, Agde foguèt presa pels visigòts e puèi aquel periòde de dominacion visigotica durèt aperaquí tres sègles, fins que foguèt destrantalhada per l'invasion musulmana, durant lo sègle VII.

En 506, jol règne del roi visigòt Alaric II, se faguèt dins la glèisa de Sant Andrieu lo concili d'Agde que presidiguèt Sant Cesari d'Arle.

Las tropas sarrasinas, menadas pel general Zama, agarriguèron las tèrras litoralas occitanas e, aprèp l'ocupacion de Narbona en 720, s'apoderèron d'Agde en 725. La vila foguèt atacada puèi e destrucha en 737 pel guerrièr franc Carles Martèl.

En 859, Agde foguèt victima dels pilhatges dels vikings menats per Hasting, que venián de Nantas e avián ivernat en Camarga.

Administracion

Lista dels cònsols successius
Periòde		Identitat	Partit	Qualitat
2008	2014	Gilles d'Ettore	UMP
2001	2008	Gilles d'Ettore	UMP
1989	2001	Régis Passerieux	PS	avocat
1971	1989	Pierre Leroy-Beaulieu	RPR
1965	1971	Pierrick Lapeyre		veterinari
Las donadas anterioras son pas encara conegudas.

Demografia

Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2010): 24567, totala: 24972
1793	1800	1806	1821	1831	1836	1841	1846	1851
6 744	6 744	7 639	7 726	8 202	8 230	8 251	8 884	9 115
1856	1861	1866	1872	1876	1881	1886	1891	1896
9 439	9 747	9 586	8 829	8 251	8 170	8 446	7 389	8 478
1901	1906	1911	1921	1926	1931	1936	1946	1954
9 533	8 435	9 265	8 325	9 360	9 605	9 242	7 592	7 897
1962	1968	1975	1982	1990	1999	2006	2007	2008
8 751	10 184	11 605	13 107	17 583	Cercar	21 293	21 104	22 487 22 929
2009	2010
24 031 24 457	24 567 24 972
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE

Personalitats ligadas amb la comuna

• Baltasar Floret (1791-1871), escrivan e lingüista occitan.
• Joan Fèlix (1885-1968), cònsol d'Agde de 1919 a 1944 e deputat d'Erau (de 1918 a 1928 e de 1932 a 1936).

Nòtas

• Portal de Lengadòc