Tolon

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Flag of Occitania.png Vila d'Occitània Blason Languedoc.svg
Donadas
d · m
Tolon
Toulon
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Blason ville fr Toulon (Var).svg
RadeToulon.JPG
Toulon
Geografia fisica
Occitania map.png
geolocalizacion
Coordenadas 43° 07′ 20″ N 5° 55′ 48″ E / 43.1222, 5.93 / 43.1222; 5.93


Superfícia | 42,84 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala |
 
584 m
30 m
0 m
Geografia politica


Region istorica Provença Armas de Provença
Estat Flag of France.svg França
Region
93
Provença-Aups-Còsta d'Azur Armas de Provença
Departament
83
Var Armas deu Departament de Var
Arrondiment
Tolon
(capluòc)
Canton
[[Canton de Capluòc de 9 cantons|Capluòc de 9 cantons]]
Intercom
248300543
Comunautat d'aglomeracion de Tolon Provença Mediterranèa
Cònsol

Ubèrt Falco (2001-2014)

Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2010)
164 532 ab.
Evolucion de la populacion

166 851 ab.
Densitat 3 840,62 ab./km²
Autras informacions
Gentilici tolonenc -a
Toulonnais - Toulonnaises en francés
Còde INSEE 83137
Sit web http://www.toulon.com/


Identificants
GND 4119669-7
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Tolon.
Plaça de la Libertat

Tolon (Toulon en francés)[1] es una vila d'Occitània, en Provença, en riba de la mar Mediterranèa. Es au fons d'una baia, la Rada de Tolon, e aquela situacion n'a fach un pòrt militar fòrça important.

Es la prefectura dau departament de Var despuei 1973. Tolon a 167 400 estatjants e n'a 478 000 dins l'aglomeracion: es la cinquena aglomeracion occitana (tanben es la dotzena aglomeracion francesa e la quinzena comuna intra muros).

Lo pòrt es lo premier per lo trafic amb Corsega.

Tolon possedís tanben una universitat e acampa quauqueis escòlas d'engenhaires e un conservatòri.

Se destacan tanben l'Estadi Mayol e l'Opèra.

Sa devisa es en latin : Concordia parva crescunt (« amb la concòrdia, creisson lei pichonei causas »).

Lo gentilici es tolonenc -a.

Geografia[modificar | modificar la font]

Mont Faron
Teleferic dau Mont Faron

La vila de Tolon se situa entre la rada de Tolon e lo Mont Faron. Una partida dau pòrt e de la vila es ocupada per l'arsenau militar. Tolon es lo premier pòrt militar de França.

Tolon es bordada per La Sanha de Mar, Oliulas, Evenós, Lo Revèst leis Aigas, La Valeta, La Garda, Lo Pradet e la mar.

Idrografia[modificar | modificar la font]

I a dos riulets a Tolon : l'Aigotier (tanben sonat Rius deis amoriers, malinterpretat en francés coma lo "riu deis amorós") e lo Las.

Lo Mont Faron[modificar | modificar la font]

Lo Mont Faron es un dei Monts Tolonencs ; domina la vila de Tolon en culminant a sei 514 m d'autor. L'i trobam un ensems de fortificacions, un musèu dau Desbarcament en Provença durant la Segonda Guèrra Mondiala e un Zòo de fèrum. Se pòt percórrer lo Mont Faron siá per una rota de sens unic (monta a l'oèst e devala a l'èst) siá amb lo teleferic urban. S'i pòt tanben practicar l'escalada.

La Rada de Tolon[modificar | modificar la font]

La Rada es separada de la mar dubèrta per la Lenga de Gienh e per la peninsula de Sant Mandrier de Mar.

Barri e quartiers[modificar | modificar la font]

Lo plan de Tolon mòstra encara lei rèstas de doas encenchas de fortificacions : una pichona fortificacion medievala que delimita la vila vièlha (lo barri medievau) e que, vista de la mar semblava un castèu, e una fortificacion modèrna de Vauban que ne demòran que pauc de tròç, mai que mai la Pòrta d'Itàlia. La vila creissèt fòrça au sègle XIX amb de projèctes dau baron Georges Eugène Haussmann que foguèt prefècte a Tolon en 1851.

A l'Edat Mejana la vila comptava donc amb: lo barri uech borg (lei Borc del portalet, Borc del Predicados, Borc de Dona Borgna, Borc de la Lauze, Borc de Sancta Catarina, Borc de Sanct Lazer e Borc de Sanct Michael.

Tolon compta ansin amb:

  • Lo centre amb la Vila Bassa (lo centre bastit mai que mai dedins l'ancian barri) e la Vila Auta (la partida haussmanniana bastida subre lei fortificacions de Vauban en defòra).
  • A l'est :
    • Lo Morrilhon, ancian quartier de palunalhas e d'entrepaus a l'èst amb sei tres fòrts, sei plajas.
    • Sant Joan de Var
    • La Ròda
  • A l'oest :
    • Beucaire
    • Lo Pont nòu
    • Lo Pont de Làs
    • l'Escalhon
    • Quartièrs residenciaus e banlègas
  • Brunet
    • Santa Mussa

Istòria[modificar | modificar la font]

Flòta de Barbarossala representacion mai anciana de Tolon trobada a Istambol dins leis annadas 1960
Pòrt de Tolon au sègle XVIII
Lo fòrt Sant Loís en 1850
Lo pòrt au sègle XIX
  • Ocupada tre l'epòca dei Ligurs, Telo Martius (de Telo, la divessa dei fònts — o dau latin tol, bas de còla — e Martius, en onor dau Dieu de la guèrra Mars), es una dei doas tenchurariás de porpra de l'Empèri Roman.
  • Après lo restacament de Provença au reiaume de França, Tolon devèn un luòc de construccion navala e la rada es emmerçada per assostar de flòtas militaras.
  • 1524: bastisson la Torre Reiala. En 1543, per gardar a sa disposicion la flòta otomana de Barbarossa, lo rei Francés I l'autoriza a ivernar a Tolon, vujat de seis abitants. Es un escàndol per l'Euròpa crestiana.
  • 1720: a causa de la pèsta venguda de Marselha, 13 000 personas mòron, valent a dire, aperaquí la mitat de la populacion.
  • 1790 : Tolon es lo capluòc dau departament de Var.
  • Après 1945 : arribada de fòrça Pès Negres d'Argeria e desvolopament de quartiers novèus e en particular dau Pichon Chicago e rason dau creis de la delinquéncia.
  • 1974 : Tolon recupèra la foncion e lo títol de prefectura.
  • 2001 : desfacha dau premier cònsol frontista e eleccion de son successor Hubert Falco.

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista deus cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
març de 2014 2020      
2008 2014 Hubert Falco UMP  
març de 2001 2008   UMP  
Totas las donadas son pas encara conegudas.

Demografia[modificar | modificar la font]


 Donadas
d · m
 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2010): 164532, totala: 166851
Picto infobox character.png
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
19 000 22 000 28 170 30 798 33 885 35 322 45 449 62 941 69 474
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
83 705 84 601 77 126 74 800 70 509 70 103 70 122 77 747 95 276
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
101 602 103 549 104 582 106 331 115 120 133 263 150 310 125 742 141 117
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
161 786
174 746
181 801
179 423
167 619
160 639
167 816
166 537
166 733
169 010
2009 2010
165 514
167 813
164 532
166 851

Fonts
Picto infobox character.png
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Monuments, musèus e luòcs toristics[modificar | modificar la font]

Pòrta d'Itàlia
Pòrta de l'Arsenau entrada dau Musèu de la Marina

.

Edificis religiós[modificar | modificar la font]

Glèisa de Sant Francés, au cap dau mercat provençau dau cors Lafaieta

Monuments[modificar | modificar la font]

  • Pòrta d'Itàlia (traversada per Napoleon en partent per lei campanhas d'Itàlia)
  • Anciana Pòrta de l'Arsenau (uei pòrta dau Musèu de la Marina ; foguèt desplaçada subre de ralhs après la Segonda Guèrra Mondiala per èstre botada a son emplaçament actuau).
  • Torre Reiala
  • Estatua de l'engèni de la navigacion (escaissada Amiral de Cul-vers-ville)

Pargues[modificar | modificar la font]

Musèus e luòcs d'espaçament[modificar | modificar la font]

Plajas dau Morrilhon

Cultura[modificar | modificar la font]

.

Cançon[modificar | modificar la font]

Teatre[modificar | modificar la font]

Lo Grolier Bel Esprit, ò Suseta e Tribòr es una pèça de teatre majora dins l'istòria de la literatura occitana, creada a Tolon en 1789 per Estève Pelabon.

Institucion academica a Tolon[modificar | modificar la font]

Personalitats naissudas o liadas a Tolon[modificar | modificar la font]

Vincent Cordoan, Combat dau Romulus

Espòrt[modificar | modificar la font]

Escut dau Rugby Club Tolonenc

Tolon es l'ostau d'una deis equipas majoras de rugbi d'Occitània : lo Rugby Club Tolonenc qu'a son estadi (l'Estadi Mayol) dins lo quartièr que pòrta son nom.

Premsa[modificar | modificar la font]

Lei 2 principaus jornaus de Tolon son Var-Matin (edicion locala de Nice-Matin) e La Marseillaise.

Premsa en occitan provençau[modificar | modificar la font]

  • La Targo (la "targa") - sotatitolat Revisto prouvençalo, "revista provençala" - es la publicacion bisannuala de l'Escòla de la Targa e dau Felibritge.
  • Lo Cebier / Lou Cebié - sotatitolat La Letra Occitanista - : publicacion politica mensuala ligada amb lo Partit Occitan gavidat per Girard Tautil.

Gastronomia[modificar | modificar la font]

La cada

Coma ciutat provençala,Tolon es una tèrra onte se manja d'alhòli, onte se fa de castanhada e onte se manja lei Tretze dessèrts de Calenda. Un plat fòrça tipic de Tolon (e partejat amb la Mediterranèa fins a Gènoa e tanben amb Argentina e Uruguai per l'immigracion) es la cada : se tracta d'una mena de galeta cauda de farina de céser.

Embessonatges[modificar | modificar la font]

Galariá[modificar | modificar la font]

Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]

Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

  • Michel Vergé-Franceschi, Toulon – Port Royal (1481–1789). Ed. Tallandier, 2002.
  • Aldo Bastié, Histoire de la Provence, Ed. Ouest-France, 2001.
  • Cyrille Roumagnac, L'Arsenal de Toulon et la Royale, Ed. Alan Sutton, 2001.
  • Jean-Pierre Thiollet, Le Chevallier à découvert, Ed. Laurens, 1998.
  • Maurice Arreckx, Vivre sa ville, Ed. La Table ronde, 1982 ; Toulon, ma passion, 1985.

Véser tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. Touloun en nòrma mistralenca.