Ax

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Flag of Occitania (with star).svg Vilatge d'Occitània Blason Languedoc.svg

Ax
Ax-les-Thermes

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Ax-les-Thermes Passerelle.jpg
La passarèla Camp de Gramon sus Orièja amb la glèisa
Geografia fisica
Occitania map (1).png
geolocalizacion
Coordenadas 42° 43′ 13″ N, 1° 50′ 23″ E
Superfícia 30,26 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala
 
2 411 m
740 m
697 m
Geografia politica
País País de Fois Armas del País de Fois
Estat Bandièra de França França
Region
76
Occitània
Departament
9
Arièja Armas del Departament d'Arièja
Arrondiment
091
Arrondiment de Fois
Canton
0901
Nauta Arièja (burèu centralizator), ancianament del Canton d'Ax Caplòc
Intercom
240900266
Comunautat de comunas de Nauta Arièja
200066363
Cònsol Dominique Fourcade
(2014-2020)
Geografia umana
Autras informacions
Còde postal 09110
Còde INSEE 09032

Ax[1][2] o Acs[3] [4], o dins la practica la Vila d'Ax/la Vila d'Acs [5] [labilo'dats] (Ax-les-Thermes en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada administrativament dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Gràcias a sas fonts nombrosas (mai de 70), la vila, que comptava 1.318 abitants en 2012, venguèt un centre del termalisme tre lo sègle XVIII, e coneguèt puèi una prosperitat economica, consolidada per l'arribada del tren e l'implantacion de casinòs, que perdurèt fins a la mitat del sègle XX.

L'endreit s'es especializat tanben dins los espòrts de nèu, subretot a partir de la creacion en 1955 de l'estacion Ax 3 Domenis.

Geografía[modificar | modificar la font]

Ax se situa dins los Pirenèus lengadocians, a una altitud mejana de 720 mètres, al confluent d'Orièja, d'Arièja e de Lausa. Sa posicion geografica particulara, a la termièra d'Andòrra e a un trentenat de quilomètres de la frontièra amb l'estat espanhòl, ne faguèt una tèrra de passatge essenciala dins las migracions e relacions occitanocatalanas.

Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]

Comunas confrontantas de La Vila d'Ax
Inhaus
Sorjat
Ascon
Savinhac La Vila d'Ax
Merens Orgeish

Toponimia[modificar | modificar la font]

Las fòrmas ancianas son : la Vila d'Ax, al sègle XI, Ags (mai d'una atestacion), Aigts, en 1118, Aqs, en 1205, Achs, en 1272, Ax, en 1228, 1261, 1272, 1273, 1302, 1385, 1418 e dins la Cronica d'Esquerrier (sègle XV), Acqs (sense data fornida), Lo castel et villa d’Ax, en 1445. Lo nom ven de aquis, l'ablatiu locatiu plural de aqua, e correspond mai que mai a d'aigas termalas [6],[7] ,[8]. N'es atal ací.

Istòria[modificar | modificar la font]

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista dels cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
2014 - Dominique Fourcade Divèrs Esquèrra  
març de 2008 2014 Pierre Peyronne PS  
març de 2001 març de 2008 Alain Chenebeau PS  
1995 2001 Augustin Bonrepaux PS Deputat d'Arièja
Totas las donadas son pas encara conegudas.
  • Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Ax; es ara del canton de Haute Ariège (en francés), donc de Nauta Arièja.

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): , totala:
Picto infobox character.png
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
1 554 1 504 1 773 1 863 1 927 1 991 1 908 1 881 1 843
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
1 710 1 679 1 632 1 693 1 695 1 746 1 813 1 609 1 545
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
1 503 1 480 1 624 1 563 1 330 1 338 1 312 1 501 1 422
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
1 628
1 688
1 562
1 478
1 489
1 441
1 498
1 467
Cercar
2009 2010
1 384
1 464
1 363
1 441
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Economia[modificar | modificar la font]

Un establiment termal
Bacin dels Ladres
Lo casinò

Las activitats localas son principalament l'elevatge (bovins, ovins), lo torisme amb lo termalisme e los espòrts d'ivèrn.

Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]

  • L'Estacion d'espòrts d'ivèrn Ax 3 Domenis.
  • Lo Bacin dels Ladres, al centre de la vila, es alimentat per de fonts caudas que sòrten de tèrra a 77 °C. La mai coneguda es la font dels canons. A l'Edat Mejana, aquel bacin servissiá per garir los leproses, un espital es situat a 1 mètre. Lo bacin foguèt construit per òrdre de Rogièr comte de Fois del temps de Loís IX.

Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Notas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
  2. Sit Toponimia occitana
  3. http://toponimiaoc.webs.com/09arija.htm
  4. http://books.openedition.org/pulm/1024>"Quora la divergéncia grafica complica pas la lectura, se podriá admetre lei grafias divergentas que se son sedimentadas. Lei sits d’estacions termalas an fornit de toponims similars a partir dau latin Aquis, De Aquis, qu’es l’ablatiu locatiu plurau de aqua. legissèm Ax en País de Fois (Alibèrt 1935, 419; Deledar & Poujade 1992) e Dacs (Shalòssa) en Shalòssa (Petit dictionnaire, 1984. 128). Una uniformizacion grafica Ax/Dax o Acs/Dacs es pas indispensabla en tèrmes practics de lectura. Amb la meteissa racina avèm Ais de Provença ; una grafia Aix* o Aics* seriá una tissa pedanta e inutila." e Domergue Sumien, https://opinion.jornalet.com/lenga/blog/2381/lei-noms-dais-de-provenca-de-dacs-e-de-la-vila-dax
  5. Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 41
  6. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 7
  7. http://www.histariege.com/ax_les_thermes.htm
  8. Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 35 e 41
  9. Pierre Brun, « Un helléniste du dix-septième siècle : Pierre Bertrand de Mérignon d'Ax-les-Thermes », Annales du Midi, 1894, p. 327-348

Véser tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas[modificar | modificar la font]