Veneçuèla

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
exemple de tèxte
Superfícia 916 445 km²
Populacion
Densitat
28 199 822 (2008)
30,2 ab./km²
Independéncia
- Jorn
(d'Espanha)
5 de julhet de 1811
Moneda Bolívar
Ora UTC-4:30
Imne nacional Gloria al Bravo Pueblo
Còde telefonic +58

Veneçuèla (var. Veneçuela), en espanhòl Venezuela, es un estat d'America del Sud, al nòrd. Confronta la mar Cariba, Guyana, Brasil e Colómbia.

Sa capitala es Caracas.

Lo gentilici es veneçolan -a.

Istòria[modificar | modificar la font]

En Veneçuèla, en 1522 se fondava un dels primièrs emplaçaments espanhòls en America del Sud (lo primièr n'èra Sant Gat-marti, en çò qu'es uèi Colómbia), e la màger part del territòri fasiá partida del virregnat de Nòva Granada. Parts del qu'es ara l'èst de Veneçuèla venguèron la Nòva Andalosia. Après divèrses suslhèuaments fracassats, lo país s'emancipèt d'Espanha en 1811 jos la direccion del sieu filh mai famós, Simón Bolívar. Veneçuèla faguèt partida de la Republica de la Grand Colómbia amassa amb Colómbia, lo Panamà e lo Eqüator fins a 1830, quand l'estat veneçolan se'n separèt e venguèt una republica sobeirana.

Per la màger part del sègle XIX e del sègle XX l'istòria veneçolana se caracterizèt per l'inestabilitat politica, de luchas politicas e de govèrns dictatorials. Après la mòrt de Juan Vicente Gómez e la casuda dels govèrns autoritaris, las luchas democraticas obliguèron l'armada a se retirar de la participacion dirècta en la politica nacionala çò 1958. Dempuèi, Veneçuèla a agut una tradicion de govèrn democratic, mas, pas sens de conflictes.

En 1992 lo tinent militar Hugo Chávez dirigiguèt un còp d'Estat per remòure al president democratic, elegit dos còps, Carlos Andrés Pérez. Lo còp fracassèt, e Chávez e los conspiradors foguèron encarcerats per traïson. D'autra banda, lo president Pérez foguèt acusat e declarat colpable de corrupcion. Chávez venguèt un personatge fòrça popular per la classa bassa per resistir a un president corrupte. Foguèt liberat en 1994 pel successor de Pérez, Rafael Caldera.

Chávez ganhèt las eleccions presidencialas de 1998 amb 56% dels vòtes coma candidat d'un nòu partit politic, lo Movement Cinquena Republica (Movimiento V Republica en espanhòl). Promoguèt la creacion d'una nòva constitucion, aprovada per referendum en 1999. Chávez foguèt reelegit en 2000 jos de la nòva constitucion amb 59% dels vòtes. Las reformas economicas e politicas que realizèt son estadas fòrtament criticadas per la classa mejana e la classa nauta. Decembre de 2001 se realizèron de caumas generalizadas del sector petrolièr e empresarial. Après un brèu còp d'Estat 2002 l'entrepreneire Pedro Carmona s'autoproclamèt president, mas foguèt obligat de renonciar après un movement popular pro-Chávez e lo vicepresident Diosdado Cabello venguèt president interimari d'après la Constitucion. Chávez foguèt restablit coma president 48 oras après.

Politica[modificar | modificar la font]

Veneçuèla es una republica.

Geografia[modificar | modificar la font]

Economia[modificar | modificar la font]

De veire: Economia de Veneçuèla

Cultura[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]