1000F.png

Nòva York

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar
Pagina d’ajuda sus l’omonimia Pels articles omonims, vejatz Nòva York (omonimia).


Nòva York

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas

Vista generala de Nòva York

Bandièra de Nòva York, Nòva York
Armas de Nòva York, Nòva York
Bandièra Armas
Informacions
País Flag of the United States.svgEstats Units
Estat Flag of New York.svgNòva York
Escais : « The Big Apple » (La Gròssa Poma)

Localizacion de Nòva York
Emplaçament de Nòva York

Fondacion 1625
Comtat Bronx (Lo Bronx)
Nòva York (Manhattan)
Queens (Queens)
Kings (Brooklyn)
Richmond (Staten Island)
Cònsol Bill de Blasio
Superfícia 1214 km²
Populacion (2012) 8 336 697 (vila meteissa)
Densitat 10 292 ab./km²
Fus orari EST (UTC −5)
Coordenadas 40° 42′ 46″ N 74° 00′ 21″ O / 40.7127, -74.0059 / 40.7127; -74.0059
http://www1.nyc.gov/

Nòva York (var. Nava York, Nuòva York) (en anglés: New York City, New York) es la vila mai granda dels Estats Units d'America e una de las ciutats principalas del mond en populacion totala e tanben en activitats economicas e culturalas. La vila de Nòva York se tròba a l'extrèm sud de l'estat de Nòva York. La quita vila es dividida en 5 quartièrs (boroughs), Manhattan, Brooklyn, lo Bronx, lo Queens e Staten Island.

Sa populacion totala èra estimada a 8 404 079 abitants en 2004 (23 709 802 abitants dins la region metropolitana). La superfícia totala de la vila es 1214,4 km² (785,5 km² tèrra).

Lo gentilici es nòvayorkés -esa (var. navayorkés -esa, nuòvayorkés -esa).

De grandas entrepresas an lors sètis socials dins la ciutat.

Lo nom d'escais de la vila es "the Big Apple" (la poma granda).

Istòria[modificar | modificar la font]

Nava Amsterdam en 1660

La region de la futura Nava York qu'èra originalament poblada d'indians Lenape. Que ho explorada per l'explorator Giovanni da Verrazzano peu compte deu rei de França Francés I en bèth l'aperar Nava Engoleime. En 1614, d'Olandés que fondèn ua vila batejada Nava Amsterdam au sud de l'isla de Manhattan. Lo Director-generau, Peter Minuit, que comprè l'isla aus indians Lenape per 60 guilders (ua unitat monetària qui avèva chic o brica de sens entà eths).

En 1664, los anglés que conquestèn la vila en la tornar batejar Nava York, en aunor deu duc de York e d'Albany. A la fin de la Guèrra Anglo-olandesa, la possession anglesa que ho confirmada en escambi de rum.

La nava ciutat anglesa que pravè. Los anglés qu'i fondèn la Columbia University en 1754.

Lo 30 d'abriu de 1789 George Washington qu'i vadó president deus Estats Units.

Los sègle XIX que vedó la vila a créisher mercès a l'arribada massiva d'immigrants e en 1835 que vadó la màger vila deus país en despassant Filadèlfia.

Geografia[modificar | modificar la font]

L'aira metropolitana de Nòva York.

Nòva York es al nòrd-èst dels Estats Units, al sud-èst de l'estat de Nòva York e a mièg camin aproximadament entre Washington DC e Boston.[1] La situacion dins la boca del riu Hudson a l'ocean Atlantic, que forma un pòrt protegit de forma naturala, a ajudat al creissement de la vila e a contribuït a l'aumentacion de l'importància comerciala de la ciutat. La major part de Nòva York s'estend subre tres illas: Manhattan, Staten Island e Long Island; lo terrenh edificable es escàs e, en conseqüéncia, i a una fòrta densitat de populacion.

Lo riu Hudson s'escorrís a travèrs de la val omònima fins a la badia de Nòva York. Entre Nova York e la vila de Troy lo riu se convertís en un estuari.[2] Hudson separa Nòva York de Nòva Jersey. L'East River fluís dempuèi l'estreit de Long Island e separa lo Bronx e Manhattan de Long Island. Lo riu Harlem, entre los rius East e Hudson, separa Manhattan del Bronx.

Lo territòri de la vila s'es alterat considerablament a causa de l' intervencion umana: s'es ganhat fòrça terrenh als rius dempuèi los temps colonials neerlandeses. Aquò se nòta especialament al sud de Manhattan, ont foguèron menat a tèrme de planificacions coma Battery Park City dins los ans 70 e 80 del sègle XX.[3] D'unas variacions d'altitud dins la topografia foguèron anivellada, particularament a Manhattan.[4]

L'aira urbana de la vila es de 831,4 km².[5] Lo punt mai naut es lo puèg Todt, a Staten Island (124,9 mètres desubre lo nivèl de la mar). Aqueste pujòl es cobèrt de bòsques, ja que es part de la cintura verda de Staten Island.[6]

Image panoramique
Imatge panoramic de Manhattan.
Veire lo fichièr

Personalitats que visquèron a Nòva York[modificar | modificar la font]

Galariá[modificar | modificar la font]

  1. Per carretera la distància de Washington, D.C. a Nova York és de 366,9 km, i Boston és a 349,2 km. Google Maps
  2. Information about the Hudson River estuary
  3. Modèl:Ref-llibre
  4. Modèl:Ref-llibre
  5. Land Use Facts, New York City Department of City Planning L'aira totala de la ciutat es de 1.214,4 km²: 414,1 km² son aiga e 800,3 km² son tèrra.
  6. Modèl:Ref-llibre