Impòst

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Salta a la navegació Salta a la cerca
Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.

Un impòst es una quantitat de sòus exigida per un estat a sei ciutadans per contribuir au foncionament deis institucions publicas.

Istòria[modificar | modificar la font]

De l'aparicion de l'impòst a la fin de l'Antiquitat[modificar | modificar la font]

Lo concèpte « d'impòst » sembla aparegut tre la formacion dei premierei societats estatalas[1] mai son origina precisa es desconeguda. Existís doas ipotèsis principalas[2] :

  • un fondament politic liat a l'agricultura e a la sedentarizacion. Generatritz de pilhatges e de conflictes, lei sobras agricòlas foguèron benlèu a l'origina de tributs destinats a assegurar la proteccion d'una comunautat.
  • una origina religiosa amb l'aparicion d'ofrendas e de dons per lei divinitats.

Durant l'Antiquitat, l'impòst èra rarament la fònt premiera dei revenguts d'una comunautat politica. D'efiech, lo recors a l'esclavatge, a la requisicion (ò au pilhatge) e ai corvadas èra fòrça frequent e èra sovent una fònt de richessas pus importantas que l'impòst per leis estats. Pasmens, leis impòsts, inicialament fondats sus la proprietat fonsiera, la capitacion e lei drechs de doana, conoguèron una diversificacion importanta durant lo periòde antic amb l'aparicion de sistèmas fòrça variats. Per exemple, la fiscalitat dirècta, fòrça importanta en Egipte, èra quasi inexistenta en Grècia qu'utilizava principalament un sistèma de taxacion indirècta.

L'impòst medievau[modificar | modificar la font]

Durant l'Edat Mejana, lo sistèma d'impòst èra pas unificat e fòrça divèrs. En Euròpa Occidentala, existiá ansin la corvada[3], un impòst en natura que correspondiá a un temps de trabalh donat en cambi de la proteccion dau senhor, la talha qu'èra un impòst en espècias que remplacèt pauc a pauc la corvada a partir dau sègle XI, lo dèime qu'èra un impòst en natura pagat a la Glèisa ò a un senhor, la gabèla qu'èra un impòst indirècte sus certanei produchs (sau, vin, textils...), lei drechs d'autreg e de peatge qu'èran d'impòsts indirèctes sus lei transpòrts ò lei banalitats qu'èran una taxa particulara permetent d'utilizar d'equipaments comuns bastits per un senhor (molin, forn...).

Dins la màger part deis estats medievaus, pauc centralizats, la levada deis impòsts dirèctes èra pas sistematica. Per exemple, èra possible a un sobeiran de demandar una ajuda financiera per menar una guèrra. Pasmens, aquò necessitava sovent d'obtenir l'acòrdi dei comunautats regardadas e, dins certanei cas, la respònsa èra negativa[4]. Un autre problema recurrent dau periòde èra lo pagament en natura que permetiá pas au govèrn de desgatjar rapidament de fons. Un objectiu politic deis estats en formacion durant l'Edat Mejana foguèt donc de rendre permanent l'excepcionau e de levar l'impòst sota forma monetària.

Dins aquò, aqueu procès entraïnèt d'aumentacions fòrtas de l'imposicion. Ansin, dins mai d'una region, aquò aguèt per consequéncias de revòutas. En causa de la feblessa deis estats medievaus, aqueleis insureccions podián èsser d'eveniments grèus coma o mostrèt l'afondrament de la Dinastia Tang au començament dau sègle X.

Vèrs l'impòst modèrne[modificar | modificar la font]

L'impòst modèrne apareguèt amb la centralizacion deis estats d'Euròpa Occidentala a partir dau sègle XVI. Plusors evolucions marquèron sa formacion. La premiera foguèt la reacion d'institucions especializadas dins l'organizacion e la collècta dei taxas coma lo Tesaur de l'Esparnhe creat per lo rèi Francés Ièr en 1523. Una autra etapa importanta foguèt la question dau contraròtle politic de la levada e dau montant deis impòsts. Lei Revolucions Anglesas, la Guèrra d'Independéncia Estatsunidenca e la Revolucion Francesa legitimèron ansin l'idèa d'un vòte per lei representents dau pòble e d'una inscripcion de sei règlas dins la lèi.

En parallèl, comencèt l'estudi scientifica de l'impòst. Menat de concèrt amb lei recèrcas sus lo foncionament generau de l'economia, aqueu trabalh permetèt de lo definir d'un biais pus precís e de'n descubrir de modalitats e d'aplicacions novèlas. Per exemple, favorizèt l'aparicion de la progressivitat ò la creacion de taxas sus la creacion de valor que son d'elements caracteristics de la fiscalitat modèrna. D'autra part, l'impòst venguèt l'objècte de luchas politicas entre diferents corrents de pensada coma lei movements d'inspiracion liberala, generalament desirós de lo redurre per demenir l'importància de l'Estat, e aquelei d'origina socialista qu'assaian generalament d'utilizar l'impòst per demenir leis inegalitats socialas.

Teoria generala de l'impòst[modificar | modificar la font]

Impòsts dirèctes e indirèctes[modificar | modificar la font]

Lo destriament entre la fiscalitat dirècta e indirècta es la caracteristica majora dei sistèmas fiscaus actuaus. Segon una definicion anciana, lei premiers son leis impòsts dirèctament pagats per lo contribuidor e lei segonds èran leis impòsts que sa carga podiá èsser regitada per lo contribuidor sus d'autrei personas. Pasmens, aqueu critèri es pauc precís e doas autrei definicions son estadas emesas per o completar :

Au nivèu administratiu, la collècta dei dos tipes d'impòsts es sovent fisada a doas administracions diferentas car an pas lei meteissei caracteristicas. Leis impòsts dirèctes son permanents, pauc costós de percebre e son d'otís de politica economica eficaça per redistribuir la richessa au sen d'una populacion. Dins aquò, son rendement es dependent de la situacion economica generala. Leis impòsts indirèctes an l'avantatge d'èsser mens visibles que leis impòsts dirèctes car son prelevament es sovent integrat dins lo còst dau produch ò dau servici. Pasmens, son sovent considerats coma injusts, especialament aquelei tocant la consumacion, car penalizan mai lei familhas modèstas ò nombrosas[5].

Assetament[modificar | modificar la font]

L'assetament d'un impòst es la basa de l'impòst. Es generalament definida per una legislacion fiscala que definís lei facultativas contributivas retengudas e lei critèris necessaris per leis avalorar. Sa chausida es fòrça importanta car influencia l'eficacitat de l'impòst. Per aquò, existís tres tipes principaus d'assetament :

  • leis impòsts sus lei revenguts son fondats sus la richessa en cors d'aquisicion quina que siegue son origina (trabalh, capitau...). Aqueleis impòsts son generalament considerats coma relativament justs car permèton de repartir lei contribucions en foncion de l'activitat dei contribuidors.
  • leis impòsts sus lo capitau tòcan la fortuna aquistada ò eiretada. Aquela taxacion es sovent mesa en òbra dins l'encastre de politicas progressistas destinadas a redurre d'inegalitats socialas. Pasmens, son organizacion es sovent complèxa car es malaisat de taxar la fortuna d'un biais just. D'efiech, se certanei formas de capitau son aisadas d'identificar (bens immobiliaris...), d'autrei pòdon èsser escondudas sensa dificultat (joièus...). De mai, es sovent jutjat util de destriar lo capitau productiu (es a dire engatjat dins l'economia) e lo capitau inactiu. Enfin, tocant principament l'elèit economic d'un estat, aqueu tipe d'impòst pòu entraïnar una viva contestacion politica de part dei classas superioras de la societat.
  • leis impòsts sus lei despensas.

Reparticion[modificar | modificar la font]

Recobrament[modificar | modificar la font]

Interès sociau, criticas e alternativas a l'impòst[modificar | modificar la font]

Impòst e societat[modificar | modificar la font]

Oposicion a l'impòst[modificar | modificar la font]

Aficha de propaganda antifiscala francesa.

L'oposicion a l'impòst es probablament aparegut amb l'impòst eu meteis. Pren d'aspèctes diferents segon leis endrechs e lei periòdes. Lei revòutas ò manifestacions còntra la fiscalitat son d'eveniments mai ò mens violents que pòdon entraïnar de conflictes importants. Per exemple, la Guèrra d'Independéncia Estatsunidenca ò la Revolucion Francesa an de causas fiscalas[6]. Una varianta de la revòuta antifiscala es la grèva antifiscala, pus rara e pus recenta, que consistís en un pagament parciau de l'impòst.

Una autra forma d'oposicion a l'impòst es l'evitament fiscau. Es un ensemble de practicas destinadas a s'engardar de pagar una partida ò la totalitat d'un impòst. Compren d'activitats sovent illegalas, coma la frauda fiscala, l'evasion fiscala ò la còntrabanda, que permèton d'evitar lei reglaments fiscaus. Una forma recenta, e de còps legala, es l'optimizacion fiscala qu'es l'utilizacion de diferéncias de drech fiscau entre diferents país per redurre lo montant d'un impòst. Au començament dau sègle XXI, l'evitacion fiscau es un fenomèn fòrça desvolopat dins lei país rics. Per exemple, en França, en 2013, auriá representat entre 50 e 80 miliards d'èuros siá 16% a 22% dei recèptas fiscalas de l'Estat[7].

Enfin, un tresen mejan eficaç per redurre ò evitar l'impòst es l'accion politica. D'efiech, divèrsei movements ò corrents politics an per volontat de demenir la fiscalitat. Dins la vida politica modèrna, aquò es sovent l'òbra de partisans de politica d'inspiracion liberala desirosa de limitar lo ròtle de l'Estat. Durant lei periòdes pus ancians, de movements antifiscalistas podián recampar de comunautats feudalas desirosas de restrénher lo poder reiau.

Alternativas a l'impòst[modificar | modificar la font]

Inscripcion onorifica en onor a un ciutadan atenenc, probablament après la construccion d'un gimnasi per la ciutat.

Existís d'alternativas que permèton de limitar ò de desplaçar dins lo temps lo recors a l'impòst. La pus anciana es probablament lo recors ai revenguts dau domeni public. Atestat tre l'Antiquitat, aqueu metòde es totjorn utilizat quand l'Estat es dirèctament proprietari de bens ò d'entrepresas. Pasmens, es limitat car es sovent malaisat d'aumentar rapidament lei revenguts eissits d'aqueu domeni.

Una autra tecnica anciana es la soscripcion publica. Obligatòria ò facultativa, foguèt fòrça utilizada durant l'Antiquitat per permetre lo finançament de trabalhs importants. Un exemple caracteristic es l'evergetisme grèc e roman. Lei notables d'una vila devián participar a la construccion d'edificis, a l'entretenença d'unitats militaras, a l'organizacion de fèstas ò a l'avitalhament. En cambi, recebián d'onors votats per leis autoritats localas e la popularitat obtenguda gràcias a aquelei despensas èra sovent utilizada per menar una carriera politica[8][9]. Lo mecenat es una autra forma de soscripcion publica que permet de finançar de projèctes pus reduchs, generalament dins lo domeni de la cultura ò deis arts[10].

L'emprunt es un biais eficaç per desplaçar e repartir un besonh financier dins lo temps. Dins aquò, entraïna una aumentacion dau deute public e necessita de remborsar lo montant prestat e leis interès[11]. Es egalament possible de modificar la valor de la moneda (creacion monetària, devaluacion...). Pasmens, aqueu metòde engendra sovent de trèbols economics (inflacion...).

Annèxs[modificar | modificar la font]

Liames intèrnes[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. Au minimom, se pòu considerar lo cas de la creacion monetària qu'es un impòst sus la produccion de bens e de servicis.
  2. (fr) Michel Bouvier, Introduction au droit fiscal général et à la théorie de l'impôt, Librairie générale de droit et de jurisprudence, 2014, p. 136.
  3. Dins aquò, aquel impòst es pas una invencion medievala car existiá ja en Sumèr ò en Egipte Antica.
  4. Un exemple famós de respònsa negativa foguèt lo refús deis Estats Generaus de levar d'impòsts per pagar lo recapte dau rèi Joan II en 1356 durant la Guèrra de Cent Ans.
  5. Existís de biais per redurre aquelei problemas coma la mesa en plaça de taxas pus feblas sus lei produchs ò lei servicis de premiera necessitat.
  6. Lei revòutas còntra la fiscalitat an tanben fòrça marcat l'istòria d'Occitània durant lei sègles XVII e XVIII amb un nombre fòrça important d'insureccions localas.
  7. (fr) Rapport du syndicat national Solidaires-Finances publiques, Évasion et fraudes fiscales, contrôle fiscal, 42 pp, genier de 2013.
  8. (fr) Paul Veyne, Le Pain et le Cirque. Sociologie historique d'un pluralisme politique, coll. « Point Histoire », Seuil, 1976.
  9. (fr) François Jacques, Les cités de l’Occident romain, Les Belles Lettres, coll. « Roue à livres », 1990.
  10. (fr) Véronique Chambaud, Art et fiscalité, 9a edicion, Ars vivens, 2016.
  11. Es possible de repudiar lo pagament d'un deute mai aquò limita generalament fòrça la possibilitat d'obtenir un emprunt dins lo futur.