Cistèls

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Flag of Occitania (with star).svg Vilatge d'Occitània Blason Languedoc.svg

Cistèls
Sistels

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Sistels -1.JPG
L'ostau de comuna
Geografia fisica
Occitania map (1).png
geolocalizacion
Coordenadas 44° 03′ 40″ N, 0° 47′ 04″ E
Superfícia 13,57 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala
 
199 m
180 m
98 m
Geografia politica
Parçan Brulhés
Estat Bandièra de França França
Region
76
d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus
Departament
82
Tarn e Garona Armas deu Departament de Tarn e Garona
Arrondiment
821
Los Sarrasins
Canton
8201
Garòna-Lomanha-Brulhés, ancianament de Autvilar
Intercom
248200016
CC de las duas Ribas
Cònsol Alain Delpech
(2014-2020)
Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2013)
211 ab.
Evolucion de la populacion

ab.
Densitat 15,55 ab./km²
Autras informacions
Gentilici (en francés)
Còde postal 82340
Còde INSEE 82181

Cistèls[1],[2],[3] en francés (oficialament Sistels en francés) es una comuna gascona, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Geografia[modificar | modificar la font]

Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]

Comunas confrontantas de Sistuèlhs
Dunas Donzac quadripunt
Gimbreda
(Gers)
Sistuèlhs Sent Cirici
Miradors
(Gers)
Flamarens
(Gers)
Sent Antòni deu Pont d'Arrats
(Gers)

Toponimia[modificar | modificar la font]

L'origina deu nom es ipotetica. Las fòrmas ancianas son Sestelh (1271), Cestulh, Cestuylh (1279), Cestelh (1280), Cestulh (1604), çò qui assegura pas pro la natura de l'iniciala. La prononciacion modèrna es en si-, çò qui es confòrme a la grafia de Cassini, Sistels, com a la grafia francesa oficiala. La finala anciana en -lh es mèi segura e ua prononciacion en sistèis es atestada a data recenta [4]. L'alternància anciana entre -u- e -e- (comprene -è- ?) hè pensar aus mots en -uè- (tipe puèg/ puei, uèlh/uelh), dambe diftongason e reduccion posteriora deu diftongue, çò que la situacion deu vilatge a la devesa entre lengadocian e gascon infirma pas.

La causida grafica francesa es benlèu devuda a ua analogia dambe'us mots lengadocians en -lh prononciats -l en finala. La prononciacion actuala es sistèls o sistèts [5]. L'istòria deu toponime e las evolucions foneticas normalas en gascon senhalan dambe evidéncia aquera darrèra e tardiva prononciacion com analogica, explicada per de cases nombroses deu tipe castèl/castèth. La pèrda de la palatalisacion de l (-lh- > l ) o de sa varianta iodizada (-i-), benlèu deguda a la fòrma oficiala, es necessària a la reinterpretacion, gasconizanta per analogia, en -th. L'èssa, pas apareguda graficament abans Cassini, es un plurau de sens collectiu : indistinccion de la parròpia (la comuna, lo vilatge) e deus abitants.

Sembla pas que se pòsca reténer l'explicacion de Dauzat per cisthus (de grèc cisthos), "moja, massuga", dambe sufixe -ellum [6], per de rasons de clima e de preséncia anciana versemblabla de -o- dens lo sufixe. Lo sistèl prepausat per Negre e représ per Burgan e Lafon (nom atestat a Donzac, 4,5 Km), o sistèth (conegut tanben dens la comuna) "paèr de vime" [7]es pas qu'un rencontre comòde, incompatible dambe las atestacions istoricas. L'aparéncia fonetica e grafica poirè hèr trobar d'analogia dambe Sisteron (vengut de seg-, sufixat, e la preséncia en Gasconha de l'estacion antica de Segosa, a Sent Pau de Bòrn [8], pòt autorisar ua tala mesa en relacion, com lo gallés seg- « victòria, fòrça » [9] es un nom de hortalessa, associat a tucas : justament, lo siti deu borg es ua sèrra estreta, çò qui justificarè la recèrca d'un nom de tipe militar. Mès las atestacions anticas mancan per verificar aquera ipotèsi plan azardosa : arrés pròva pas la preséncia deu toponime abans l'Edat Mejana. Una grafia prudenta seré Sistuèlhs (quan i a pas de certitud sus s o c, vau mèi causir la grafia pus simpla).

Istòria[modificar | modificar la font]

A la revolucion, la comuna èra disputada entre Gèrs e Òlt e Garona[10]. Estó fin finala restacada au darrèr, dens lo canton d'Autvilar e lo districte de Valença. En 1808, estó annexada au Tarn e Garona.

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista deus cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
1995 2020 Alain Delpech    
  1995      
Totas las donadas son pas encara conegudas.
  • Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d' Autvilar; es adara deu canton de Garonne-Lomagne-Brulhois, donc de Garòna-Lomanha-Brulhés.

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 211, totala:
Picto infobox character.png

1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
457 484 527 541 642 508 477 505 479

1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
457 433 437 390 395 375 357 341 329

1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
325 299 267 212 218 232 272 238 212

1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
203
205
149
146
142
142
180
186
191
193
2009 2010
201
203
205
207
{{{2 014}}}
{{{2 014tot}}}
Fonts
Base Cassini de l'EHESS - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]

Personalitats ligadas dambe la comuna[modificar | modificar la font]

Véser tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

  • Paul BURGAN, André LAFON, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Montalban, Association Antonin Perbosc, 2006.
  • Albert DAUZAT, Charles ROSTAING, Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, Paris, Guénégaud, 2nda edicion, 1984.
  • Ernest NEGRE, Toponymie générale de la France, Genève, Droz, 1990-1998.

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
  2. Sit Toponimia occitana
  3. Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
  4. Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 32
  5. Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 32
  6. Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 658
  7. Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 32
  8. Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 233
  9. Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 268
  10. Notes sur la formation du département du Gers, p. 23