Vietnam

Vietnam Estat sobeiran
Geografia fisica
Continent	Asia
Geografia politica
Frontalièr de	Republica Populara de China, Cambòtja, Laos
Capitala	Hanòi
Cap d'estat	Trương Tấn Sang
Cap del govèrn	Nguyễn Tấn Dũng
Moneda	Dong
Lenga oficiala	Việt
Imne	Tiến Quân Ca
'
Geografia umana
Còdes
Domeni internet	.vn
ISO 3166-1 alfa-2	VN
ISO 3166-1 alfa-3	VNM
ISO 3166-1	704
VIAF	[1]
GND	[2]
ISNI	[3]
LCCN	[4]
ULAN
BNF	[5]
SUDOC	[6]
CALIS
CiNii
NDL
ISO standard
	Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Vietnam.

Vietnam 'Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam'
(Detalhs) (Detalhs)
Devisa nacionala : Ðộc lập, tự do, hạnh phúc
Lenga oficiala	vietnamian(o việt)
capitala populacion (an)	Hanòi 3 977 202 abitants (2003)
Vila mai granda populacion (an)	Ho Chi Minh 4 850 717 (2003)
President	Nguyễn Minh Triết
Primièr ministre	Nguyễn Tấn Dũng
Superfícia	331 690 km²
Populacion Densitat	86 116 559 (2008) 253 ab./km²
Independéncia - Jorn - Reconeguda	(de la França) 2 de setembre de 1945 1954
Moneda	Dong
Fus orari	UTC+7
Imne nacional	Tiến Quân Ca
ISO-3166 (Internet)	.vn
Còde telefonic	84

Vietnam (en vietnamian Việt Nam) es un país d'Asia del Sud-Èst. Confronta la Republica Populara de China al nòrd, e Laos e Cambòtja a l'oèst.

La siá capitala es Hanòi.

Lo gentilici es vietnamian -a.

Istòria

Cap a la fin de la Dinastia Lê en 1788, Vietnam sofriguèt de conflictes civils, primièr amb lo supòrt que los chineses donèron a la Dinastia Mạc e la que desafièt lo poder de la Dinastia Lê, e après la Dinastia Mạc foguèt mesa en derota e l'anteriora restaurada mas perdèt fòrça poder. Alavetz lo poder foguèt dividit entre los Senhors Trịnh al nòrd e los Senhors Nguyễn al sud, çò que provoquèt dins lo país un nòu conflicte: la Guèrra Civila Trịnh-Nguyễn que durèt mai d'un sègle. La guèrra s'acabèt quand los fraires Tây Sơn foguèron vençuts ambedós e establiguèron una nòva dinastia. Malgrat aiçò, lo sieu govèrn durèt pas e en 1802 foguèron vençuts pels senhors Nguyễn amb l'ajuda dels franceses, los qu'establiguèron la Dinastia Nguyễn. Dempuèi aqueste an la dinastia Nguyễn se convertiguèt en dinastia imperiala e durèt fins a 1954 quand los comunistas ganhèron la guèrra amb França.

Èra coloniala

Lo Vietnam independent s'acabèt a la mitat del sègle XIX quand lo país foguèt colonizat per l'Empèri Francés. L'administracion francesa impausèt de cambiaments politics e culturals significatius dins la societat vietnamiana. S'impausèt un sistèma d'educacion modèrna occidentala, lo cristianisme, se desvolopèron la cultura del tabac, de l'indigo, del tè e del cafè. Los franceses ignorèron las constantas nomenadas per l'independéncia e los dreches civils, çò que causèt l'aparicion rapida de movements politics nacionalistas entre los quals sorgiguèron de lidèrs coma Phan Boi Chau, Phan Chu Trinh, l'emperaire Ham Nghi e Hồ Chí Minh. Mas los franceses mantenguèron lo domeni de las siás colonias fins a la Segonda Guèrra Mondiala quand los japoneses ocupèron la Peninsula d'Indochina.

Durant la Segonda Guèrra Mondiala, en 1941, Vietnam foguèt ocupat per de tropas japonesas, abans l'implantacion del regim de Pétain en França. Las ressorsas naturalas de Vietnam foguèron utilizadas per Japon per las siás campanhas militaras en Birmania, Malàisia e Índia. L'ocupacion japonesa durèt fins a 1945. Abans la rendicion, los japoneses creèron dins lo país un govèrn mariòta, l'Empèri de Vietnam, que foguèt al poder de l'11 de març fins al 23 d'agost de 1945. Lo sieu cap foguèt l'emperaire Bao Dai.

Aprèp la fin de la guèrra, lo Vietminh ocupèt la vila de Hanòi e proclamèt un govèrn provisòri, que declarèt l'independéncia lo 2 de setembre de 1945. Hồ Chí Minh venguèt lo primièr president del país.

Guèrra d'Indochina

Fòrças paracasudistas francesas pel dèlta del Vietnam del Nòrd (1952)

Article principal: Guèrra d'Indochina

En 1945 lo Govèrn Provisòri de la Republica Francesa mandèt lo Còs expedicionari d'Orient Extrèm, qu'èra estat creat a l'origina per combatre las fòrças japonesas, per tal de pacificar lo movement de liberacion e de restaurar lo poder francés. Lo 20 de novembre de 1946, se produguèt l'Incident d'Haiphong, e se'n seguiguèt la primièra Guèrra d'Indochina entre lo Viet Minh e las fòrças francesas, que durèt fins a la signatura dels Acòrdis de Genèva, lo 20 de Julhet de 1954 après la desfacha francesa de Diên Biên Phu.

Guèrra de Vietnam

Esquèma de la Guèrra de Vietnam en 1965.

Politica

Vietnam es un país socialista amb regim de partit unic. Una nòva constitucion foguèt aprovada en 1992 en remplaçant l'anteriora de 1975. Lo ròtle del Partit Comunista de Vietnam (Đảng Cộng Sản Việt Nam) foguèt reafirmat dins totes los organs del govèrn, dins la politica e la societat.

Lo president es lo cap d'Estat e lo comandant en cap de l'armada. Lo cap de govèrn es lo primièr ministre, que presidís lo Conselh dels Ministres. L'Assemblada Nacionala es unicamerala, amb 498 membres.

Geografia

Mapa de Vietnam.

Vietnam a una superfícia de 331 688 km² (leugièrament mai pichon qu'Alemanha). Lo relèu consistís en monts pichons e montanhas nautas densament cobèrtas d'arbres, per 20% del territòri; 40% del territòri es montanhòs e los bòsques ocupan 75%. Lo punt culminant del país, la montanha de Fan Si Pan, a 3142 m d'altitud.

Lo clima es tropical e monsonic; l'umiditat es de 84% en mejana durant l'an. Las precipitacions annalas varian entre 1200 e 3000 mm, e las temperaturas oscillan entre 5 °C e 37 °C.

Economia

De veire: Economia de Vietnam

Bibliografia

Bruce M. Lockhart e William J. Duiker (2005). Edicions Scarecrow Press: Historical Dictionary of Vietnam (en anglés), 488 paginas. ISBN 978-0-8108-5053-8. 

Philippe Langlet e Thanh Tâm Quach (2001). Edicions Les Indes savantes: Introduction à l'histoire du Viêt Nam contemporain de la réunification au néocommunisme (en francés). 

Thanh Khôi Lê (1992). Edicions Sudestasie: Histoire du Viêt Nam des origines à 1858 (en francés).