Oman

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Oman
الدوله العظيمه سلطنة عُمان
Salṭanat ‘Umān
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Devisa nacionala : cap


Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Q207285
Religion
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasLiga Aràbia e  Organizacion Mondiala del Comèrci
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta


Direccion relativa a la posicion
Continent Asia
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
Companhon de
Tipe espectral
Tipe espectral
Fus orari
Situat sus una isla
Embocadura
Tipe de lac
Lacs sus lo riu
Grop de lacs
Situat sul lac
Afluents del lac
Emissari del lac
Bacin idrografic
Massís de montanhas
Tipe de montanha
Arquitècte
Remplaçat per
Tipe de bastiment
Material
Mèstre d'òbra
Sistèma d'autorotas
Societat de mantenança
Pòl d'escambis
Linha ferroviària
Operator
Aligança ferroviària
Gara
Pista
Travèrsa
País Oman
Compausanta de
Tipe de division administrativa
Exclava de
Enclava
Capitala Mascate
Cap d'estat Qaboos bin Said Al Said
Regim politic
Cap de l'executiu Qaboos bin Said Al Said
Representant del partit
Cap del govèrn
Assemblada
Moneda Q272290
Lenga oficiala Arabi
Imne Q634111
Frontalièr de Arabia SauditaIemènEmirats Arabis Units e  Q6742405
Embessonatge
Subdivisions Q792550Q1468596Q4703564Q4703565Q852039Q958518Q4501876Q4501894Q1207752Q544762 e  Q372144
Membre de Organizacion de las Nacions UnidasLiga Aràbia e  Organizacion Mondiala del Comèrci
Sant patron
Domeni internet .om
Còde ISO 3166-1 alfa-2 OM
Còde ISO 3166-1 alfa-3 OMN
Còde ISO 3166-1 512
Còde ISO 3166-2
Còde AITA
Còde OACI
Còde FAA
Còde INSEE
Còde de comuna
Còde del catalòg
Còde CBS
Còde GNIS
Còde GNIS Antarctica
Còde NUTS
Còde dantai
Còde de comuna alemanda
Còde de districte alemand
Còde administratiu
Còde administratiu
Còde ISTAT
Còde de gara
Còde OKATO
Còde cadastral
Còde postal
Còde telefonic internacional
Prefix telefonic nacional +968
Còde d'imatriculacion
Estats membres
Luòc
Lenga oficiala Arabi
País Oman
President
Director executiu
Data de fondacion
Data de dissolucion
Sèti social
Divisions comercialas
Divisions industrialas
Compren
Branca militara
Plaça de cotacion
Afiliacion
Industria
Tèxte fondator
Filialas
Separat de
Plataforma de correspondéncia
aeroportuària
Aligança aeriana
Avion de la flòta
estadi
liga
entrenaire principal
director general
capitani
mascòta
branca militara
plaça de quotacion
D'après
Genre
Movement
Seria
Fabricant
Conceptor
Propulsion
Licéncia
Títol original
Subtítol original
Lenga originala
Lenga
Presentator
Distribucion per
Nòta de la critica
Notada per
Autor
Actor/a
Illustrator
Editor
Numèro d'edicion
País d'origina
Maison d'edicion
Luòc de publicacion
Interprèt musical
Compositor
Libretista
Productor
Label musical
Discografia
Director
Scenarist
Director de fotografia
Societat de produccion
Filmaffinity
Album de la banda sonòra
Format de ràdio
Lengatge de programacion
ISO 4217
Descripcion
Nom scientific
Autor
Taxon superior
Domeni
Règne
Embrancament
Classa
Òrdre
Familha
Genre
Espècias
Reng taxonomic
Estatut de conservacion (IUCN)
Regula
Interagís amb
Endemic a
Taxon tipe
Abreviacion d'autor en botanica
Basionim
Incertae sedis
Sinonim remplaçat
Ancian autor del taxon
Simbòl quimic
Formula quimica
Estat de la matèria
Metòde de determinacion
Sistèma cristalin
Familha de lengas
Dialècte
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3
ISO 639-6
ISO 15924
alfabet
còde de lenga IETF
còde de lenga Wikimedia
Fabricant
Desvolopaire
Lengatge de programacion
Conceptor
Domeni d'aqueste mestièr
Version establa
Sistèma operatiu
Plataforma
Mòde de jòc
Motor
Seria
Licéncia
Lançador
Site de lançament
Data de lançament
Tipe d'orbita
Bus satellit
Imatriculacion de l'aeronau
Armament
Primièr vòl
Alimentat per


Organizator
Participant
Luòc
Festivitat
Tipe d'eleccion
Candidat



Identificants
BNF 11865205d
SUDOC 077828895
GND 4075653-1
VIAF 137795373
ULAN


DOI
RKDimages
Rijksmonument
KGS
Historic Places identifier
ID d'artista de MusicBrainz
ID album de MusicBrainz
ID d'òbra de MusicBrainz


Legislator
Identificant BHL
Identificant ITIS
Identificant IUCN
Identificant NCBI
Identificant TPDB
Identificant GBIF
Identificant WoRMS
Numèro EE
Indicatiu
Còde AITA
Còde OACI
Còde mnemonic
Identificant JPL Small-Body Database
Còde de l'observatòri Minor Planet Center
Identificant Structurae
Identificant Emporis
Numèro CAS
numèro EINECS
SMILES
InChI
InChIKey
Còde ATC
Numèro E
Identificant UNII
Numèro RTECS
Identificant ChemSpider
Identificant PubChem (CID)
Numèro ZVG
Identificant ChEBI
Numèro ONU
Còde Kemler
Identificant Drangbank
Mencion de dangièr SGH
Identificant Wine AppDB
Identificant d'un satellit NSSDC
SCN
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Oman.
Autres informacions


capitala
populacion (an)
Mascate
638 115 abitants (2003)
Superfícia 309 550 km²
Populacion
Densitat
2 577 000 (2006)
8,3 ab./km²
Moneda Rial d'Oman
Fus orari UTC+4
ISO-3166 (Internet) .om, عمان.
Còde telefonic 968

Lo Soudanat d'Oman es un Estat d'Asia Occidentala situat a l'Orient Mejan, a la punta sud-èst de la Peninsula Aràbia. A frontièra amb los Emirats Arabis Units al nòrd, amb l'Arabia Saudita a l'oèst e amb Iemèn al sud-oèst, del temps qu'a l'èst es banhat pel golf d'Oman al nòrd del cap Ra's al-Hadd e per la Mar d'Arabia al sud d'aquel cap.

La capitala es Mascate.

Lo gentilici es omanita[1](idem omanés -esa).

Istòria[modificar | modificar la font]

Abans l'arribada de l'Islam al sègle VII Oman foguèt jol govèrn e/o l'influéncia de tres dinastias pèrsas: la dinastia Aquemenida, los Parts e los sassanidas. Aqueles darrièrs succediguèron als Parts durant lo sègle III e governèron fins a l'arribada de l'Islam.

Oman après l'arribada de l'Islam[modificar | modificar la font]

A Oman renhava al sègle VII la familha al-Djulanda de la tribú dels Banu Maawil de Suhar, e s'afrontava a d'autras tribús de l'interior dirigidas per la dels al-Atik, jos la direccion de Lakit ibn Malik al-Atiki. Èran a mand de pèrdre lo poder quand en 629 lo general musulman Amr ibn al-Asi foguèt enviat dins la zòna e expulsèt las tribús atacantas e restabliguèt los fraires Djayfar e Abbād ibn Julanda, caps de la dinastia en governant, en tot lo sieu poder. Aital qu'aqueles favoriguèron l'islam.

En 632, durant la Rida, Lakit ibn Malik al-Atiki ensagèt tornarmai de prene lo poder e Amr li calguèt sortir del país mas lo meteis an la revòlta foguèt reprimida per Ikrima ibn Abi Djahl, e durant fòrça temps los al-Djulanda restèron los sobeirans absoluts d'Oman.

Al temps del califa Uthman, pugèt al tròn Abbād ibn Julanda, que governèt fins a la siá mòrt en 686 en luta contra los khwaridj de la Yamana, e lo succediguèron los sieus filhs Said e Sulaiman ibn Abbad al-Djulanda. Aqueles dos fraires foguèron expulsats d'Oman per al-Hadjdjadj ibn Yusuf (governador d'Iraq lo 694) e lo país foguèt unit al califat.

Istòria medievala e modèrna[modificar | modificar la font]

Oman es dempuèi de sègles una basa per comerçants. En 1508 Mascate, la siá principala vila portuària, passèt a mans portuguesas. Posteriorament, en 1659 passèt a contraròtle otoman, perdut en 1741, amb l'arribada de l'actuala linha de soudans començada per Achmed Ibn Said.

Al començament del sègle XIX Oman cresquèt fins a venir una poténcia, amb possessions en Balochistan e Zanzibar, que foguèron progressivament perdudas. En 1891 venguèt un protectorat britanic, tot en mantenent aquel estatut fins en 1971. L'an anterior, lo soudan Said Ibn Taimur foguèt desrocat per lo sieu filh Qaboos bin Said Al Said qu'es demorat al poder d'alavetz ençà. Aquel a provat de melhorar la situacion economica del país e se manténer en patz amb la rèsta dels païses de l'Orient Mejan.

Politica[modificar | modificar la font]

Lo cap d'Estat e de govèrn es lo soudan (Qaboos bin Said Al Said, après 1970), en governant ereditari qu'escuelh a un gabinet qu'o prenguères. Dins lo decenni de 1990, lo soudan instituiguèt un conselh assessor elegit, lo Majlis ash-Shura', la Cambra bassa de 83 membres, del coma un grop de 190 000 ciutadans podián votar en 1997, e lo soudan aviá poder de vèto o aprovacion. En 1996 s'instituiguèt la Cambra Nauta o lo Majlis ad-Dawla, de 41 membres, elegits pel soudan.

Existís pas de Constitucion e la justícia es repartida entre la Cort Suprèma e las Corts Tradicionalas Islamicas.

Las foncions del soudan son basicament las d'un monarca absolut, sens democracia ni institucions.

Geografia[modificar | modificar la font]

Canon desertic al centre d'Oman.

Oman, situat al sud-èst de la Peninsula Aràbia amb una còsta de près de 1600 km e quatre regions naturalas: la plana litorala; un desèrt vast e plan que cobrís granda part del centre d'Oman; lo Dhofar, al sud, ont se tròba la vila de Salalah; e las cadenas montanhosas la còsta dessús nòrd, lo bèc que mai naut n'es lo Jabel Sham, amb 3000 m d'altitud. Montanhas que daissan una franja plana en la còsta nòrd ont son localizadas las principalas vilas del país: Mascate (la capitala), Matrah e Sur al nòrd, puèi dequ'unas autras al sud, Thamarit e Raysut. Lo clima d'Oman es al dedins arid, mas en las còstas es umid.

Economia[modificar | modificar la font]

De veire: Economia d'Oman.

Demografia[modificar | modificar la font]

Lo Ministèri de l'Economia estimava qu'en la mitat de 2006 la populacion totala del país èra 2 577 000 abitants. D'aqueles, 1 844 000 èran nascuts dins lo país. La populacion cresquèt de 2 018 000 abitants al cens de 1993 fins a 2 340 000 al cens de 2003.

Cultura[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

  1. masculin & femenin...