Botan

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Anar a : navigacion, Recercar


Còde QRpedia d'estampar per un accès dirècte a aquèth article
Donadas
d · m
Botan
Brug rGyal-Khab.svg
Brug rGyal-Khab
Dru Gäkhap
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Devisa nacionala : (cap)


Naissença
N. a
Decès
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Blason de Botan (WikiData)
Religion
Membre de Organizacion de las Nacions Unidas
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta


Direccion relativa a la posicion
Continent Asia
Situacion
Designacion provisòria
Constellacion
Tipe d'objècte
Còs astronomic parent
Còs astronomic filh
Luòc de descobèrta
Grop d'objèctes menors
Sequéncia de Hubble
Sul còrs astronomic
Companhon de
Tipe espectral
Tipe espectral
Fus orari UTC+06:00
Situat sus una isla
Embocadura
Tipe de lac
Lacs sus lo riu
Grop de lacs
Situat sul lac
Afluents del lac
Emissari del lac
Bacin idrografic
Massís de montanhas
Tipe de montanha
Arquitècte
Remplaçat per
Tipe de bastiment
Material
Mèstre d'òbra
Sistèma d'autorotas
Societat de mantenança
Pòl d'escambis
Linha ferroviària
Operator
Aligança ferroviària
Gara
Pista
Travèrsa
País Botan
Compausanta de
Tipe de division administrativa
Exclava de
Enclava
Capitala Thimphu
Cap d'estat Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
Regim politic Estat unitari (WikiData)Monarquia constitucionalaSistèma parlamentari e  Monarquia parlamentaria (WikiData)
Cap de l'executiu Q7849613
Representant del partit
Cap del govèrn
Assemblada Q2080399
Moneda Ngultrum (WikiData)
Lenga oficiala Dzongkha (WikiData)
Imne Druk tsendhen (WikiData)
Frontalièr de Republica Populara de China e  Índia
Embessonatge
Subdivisions Q463242Q652754Q735146Q578294Q754448Q598793Q389734Q652784Q167279Q587062Q728929Q728917Q728947Q254889Q652773Q600200Q728938Q728922Q728933 e  Q197564
Membre de Organizacion de las Nacions Unidas
Sant patron
Domeni internet .bt
Còde ISO 3166-1 alfa-2 BT
Còde ISO 3166-1 alfa-3 BTN
Còde ISO 3166-1 064
Còde ISO 3166-2
Còde AITA
Còde OACI
Còde FAA
Còde INSEE
Còde de comuna
Còde del catalòg
Còde CBS
Còde GNIS
Còde GNIS Antarctica
Còde NUTS
Còde dantai
Còde de comuna alemanda
Còde de districte alemand
Còde administratiu
Còde administratiu
Còde ISTAT
Còde de gara
Còde OKATO
Còde cadastral
Còde postal
Còde telefonic internacional
Prefix telefonic nacional +975
Còde d'imatriculacion
Estats membres
Luòc
Lenga oficiala Dzongkha (WikiData)
País Botan
President
Director executiu
Data de fondacion
Data de dissolucion
Sèti social
Divisions comercialas
Divisions industrialas
Compren
Branca militara
Plaça de cotacion
Afiliacion
Industria
Tèxte fondator
Filialas
Separat de
Plataforma de correspondéncia
aeroportuària
Aligança aeriana
Avion de la flòta
estadi
liga
entrenaire principal
director general
capitani
mascòta
branca militara
plaça de quotacion
D'après
Genre
Movement
Seria
Fabricant
Conceptor
Propulsion
Licéncia
Títol original
Subtítol original
Lenga originala
Lenga
Presentator
Distribucion per
Nòta de la critica
Notada per




















.

The time allocated for running scripts has expired.








































Identificants
Commons-logo.svg Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Botan.
Autres informacions


capitala
populacion (an)
Thimphu
98 676 abitants (2005)
Superfícia 38 394 km²
Populacion
Densitat
697 000 (2009)
18,1 ab./km²
Ora
Ora d'estiu
UTC+6
cap
Còde telefonic 975

Botan es un reialme d'Asia del sud, situat al versant sud d'Imalaia. Confronta al nòrd la region autonòma chinesa de Tibet, e al sud, a l'èst e a l'oèst, Índia.

La capitala es Thimphu.

Lo gentilici es botanés, -esa.

Istòria[modificar | modificar la font]

Se trobèron de rèstas umanas que datan de 2000 abC, mas l'istòria primièra es fòrça pauc coneguda.

Dempuèi lo sègle XVII s'establiguèt una teocracia bodista fòrtament descentralizada. En profiechant de l'anarquia que seguiguèt la mòrt dels caps religioses, Tibet l'ocupèt. Al sègle XIX comencèt lo domeni (pactat) de Grand Bretanha. Dempuèi 1947, Índia a assumit una espècia de ròtle tutelar sul país.

La dinastia Wangchuck, de l'etnia drukpa, govèrna Botan dempuèi 1907. Jigme Dorji Wangchuck (1952-1972), faguèt qualques reformas coma la creacion d'una Assemblada Nacionala, lo Conselh Assessor e lo Conselh dels Ministres. De 1990 a 1993 lo pòble conegut coma lotshampa se revoltèt al sud del país.

En 2006, lo rei Jigme Singye Wangchuck abdica. Son filh Jigme Khesar Namgyel Wangchuck es coronat en novembre de 2008.

Politica[modificar | modificar la font]

Botan es una monarquia parlamentària. Lo monarca Jigme Dorji Wangchuck venguèt rei aprèp l'independéncia de Índia; se le considèra coma lo paire de la Nacion, a causa dels sieus plans de desvolopament. Lo sieu successor Jigme Singye Wangchuck se preocupèt pendent lo sieu règne de la cultura del reialme e lo suènh de l'ambient. En 2004 interdiguèt de fumar dins tot lo reialme.

Jigme Singye Wangchuck foguèt coronat en julhet de 1972 e regnèt fins al 15 de decembre de 2006 data de la siá abdicacion, en liurant lo tròne al sieu filh Jigme Khesar Namgyel Wangchuck. La novèla se coneguèt a travèrs un decrèt escrich pel meteis monarca. Lo Govèrn de Botan es una monarquia constitucionala dempuèi 1994.

Geografia[modificar | modificar la font]

Lo nòrd del país es format de montanhas cobèrtas de glaç, amb crestas de mai de 7000 m e un clima extrèmament freg; lo punt pus naut es probablament lo Kula Kangri (7553 m d'altitud), mas poiriá èsser en Tibet; lo Gangkhar Puensum, pas jamai escalat, fariá vertadièrament 7570 m. D'autras crestas considerablas son lo Tato La (mai de 7500 m), lo grop Rudu La, lo grop Donga amb lo Donga La (6500 m), lo grop Kollong amb lo pic Daud (6378 m) e a l'èst los pics nomenats E, F e H (amb entre 6500 e 7100 m). Aquel darrièr grop es a l'extrème nòrd dins la zòna termierèra amb l'ancian reialme de Towang (que foguèt vassal de Tibet).

Mapa (en anglés).

Las montanhas Negras al centre amb de vals fertilas amb de rius nombroses, fòrman una sarrada entre dos rius, l'Amo Chu (o Mo Chhu o Torsa) e lo Drangme Chu. Las crestas oscillan entre 1500 e 2700 m; los rius principals son lo Torsa, Raidak, Sankosh, e Manas, que son tanben los principals del país; dins aquela zòna viu la màger part de la populacion.

Al sud las montanhas Shiwalik, airals de vegetacion densa, fan prèp de 1500 m d'altitud e davalan cap a la plana subtropicala dels Duars en granda part en Índia (a prèp de 15 km al Botan) e s'i tròban de bòsques de clima temperat.

Climaticament se distinguisson cinc sasons, que la monson n'es una.

Rius destacats, en mai dels ja mencionats Amu e Drangme, son: Di Chu, Chin Chu, Ma Chu, e Mati Chu. Chu (escrich tanben Chhu en escritura anciana) es la paraula tibetana per aiga o riu. Lo Di (nom bodo) forma la frontièra entre Botan e lo districte de Darjeeling. L'Amo nais darrièr lo passatge de Tang que tòca Tibet e, aprèp passa la val de Chumbi, dintra dins Botan. Lo riu Chin nais dins las montanhas Chumalhari e cor al sud-èst durant 300 km per Botan fins a dintrar dins los Duars (ont es conegut coma riu Ninagaon. Lo riu Ma nais en Tibet e cor 300 km per Bhutan en passant per Punakha e dintra en Índia ont es conegut coma riu Sankosh.

Economia[modificar | modificar la font]

Vejatz l'article: Economia de Botan.

Cultura[modificar | modificar la font]

Gaireben 75% de la populacion es bodista (de la tendéncia lamaïsta), 25% seguís l'indoïsme e 5% se declara musulmana.

La lenga oficiala es lo dzongkha, amassa amb l'anglés per las relacions internacionalas. La classa mai cultivada es costumièrament bilingüa en indi. Una minoritat parla nepali. L'alfabetizacion atenh pas la mitat de la populacion adulta.

Lo govèrn presèrva per lei fòrça tradicions localas (dempuèi 1989 impausa un estricte "còde de conducha"). L'espòrt amb mai succès es lo tir amb arc, seguit del fotbòl. Los balhs de caretas e las musicas ancianas predominan a las celebracions nacionalas.

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]