Aqueste article es redigit en òc provençau.

La Sanha

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
(Redirigit dempuèi La Sanha de Mar)
Salta a la navegació Salta a la cerca

Flag of Occitania (with star).svg Vila d'Occitània Blason Languedoc.svg

La Sanha
La Seyne-sur-Mer

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Port de La Seyne-sur-Mer.JPG
Lo pòrt de la Sèina.
Blason La-Seyne-sur-Mer.svg
Armas
Geografia fisica
Occitania map (1).png
geolocalizacion
Coordenadas 43° 06′ 00″ N, 5° 53′ 00″ E
Superfícia 22,17 km²
Altituds
 · Maximala
 · Mejana
 · Minimala
 
352 m
10 m
0 m
Geografia politica
País Provença Armas de Provença
Estat Bandièra de França França
Region
93
Provença-Aups-Còsta d'Azur
Departament
83
Var Armas deu Departament de Var
Arrondiment
832
Tolon
Canton
8398
Burèu centralizator deis Cantons de La Sèina-1 e La Sèina-2 (Sant Mandrier e La Sèina avans 2015)
Intercom
248300543
Metropòli de Tolon Provença Mediterranèa
Cònsol Nathalie Bicais
(2020-2026)
Geografia umana
Populacion
Populacion totala
(2018)
62 888 ab.
Evolucion de la populacion

63 654 ab.
Densitat 2 910,37 ab./km²
Autras informacions
Gentilici seinenc, seinenca
Còde postal 83500
Còde INSEE 83126
Lo pòrt de Sant Eume.

La Sanha (forma arcaïzanta) o la Sèina, la Sènha [1] (['sɛjno]: forma locala) (La Seyne en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.


La Sèina de Mar es la segonda comuna de Var e de l'aglomeracion de Tolon.

La vila s'es desvolopada principalament gràcias ai construccions navalas, fins a lor tancadura en 1989. Lo site es en reconversion: lo pargue de la Navala s'es creat en 2006, un teatre, un pòrt de plasença e una sala d'exposicion son encara en construccion.

Geografia[modificar | modificar la font]

Panèu de La Sanha.
Comunas a l'entorn.

Istòria[modificar | modificar la font]

De l'Antiquitat au sègle XIX[modificar | modificar la font]

Segon lei recèrcas arqueologicas menadas dins la region de Tolon durant lo sègle XX, lo territòri de la Sanha dèu èsser poblat per de comunautats umanas dempuei au mens la fin dau darrier periòde glaciari. Pasmens, fins a la fin de l'Edat Mejana, la Sanha foguèt un endrech isolat onte se formèt un pichon vilatge que fasiá partida dau territòri de Sièis Forns. Leis informacions sus l'istòria dau luòc son donc raras avans lo sègle XVII.

Lo desvolopament de la Sanha comencèt durant lo sègle XVII amb la volontat, iniciada per lei còmtes de Provença, de crear un important pòrt militar a Tolon. En causa de sa posicion permetent de protegir l'accès a la Rada, lo territòri de la Sanha foguèt l'objècte de trabalhs importants ordonats per Richelieu e Loís XIV. Tre 1634, comencèt la construccion d'un ensemble de fòrts que foguèt regularament completat durant lei periòdes seguents. Puei, en 1652, un mòle foguèt bastit per aumentar la capacitat dau pòrt de la Sanha. Cinc ans pus tard, aquò permetèt au vilatge de venir una vila independenta, dotada d'un consolat, lo 2 de julhet de 1657 après una decision dau rèi[2].

En 1711, foguèt fondat lo premier chantier navau de la vila. Aquò marquèt una evolucion importanta car entraïnèt la formacion d'un nuclèu industriau, nuclèu que venguèt la basa de son desvolopament futur.

Lo periòde industriau[modificar | modificar la font]

Lo periòde dei Fabregas e Chantiers de Mediterranèa[modificar | modificar la font]

Lo pònt levadís dau pòrt de la Sanha, simbòl dau passat industriau de la vila, en 2006.

En 1835, la vocacion industriala de la Sanha conoissèt una transformacion amb la fondacion d'un chantier navau de construccion de naviris metallics. L'arribada precòça dau camin de fèrre, en 1859, renforcèt aquela evolucion en permetent l'acaminament de tòlas e de pèças fabricadas en Lorena o au Creusot. Tre 1848, l'activitat dei chantiers emplegava 1 300 personas. Conoissèt una extension novèla dins leis ans 1850 amb l'installacion dei Fabregas e Chantiers de Mediterranèa (que venguèt la Societat Novèla dei Fabregas e Chantiers de Mediterranèa en 1856).

Durant la segonda mitat dau sègle XIX e la premiera mitat dau sègle XX, la construccion navala assegurèt la prosperitat de la vila. En particular, gràcias a la crompa d'un segond chantier au Havre, lei Fabregas e Chantiers de Mediterranèa venguèron un actor major de la fabricacion de naviris civius e militars. En 1884, son ansin citats coma lo pus important chantier navau de França dins un rapòrt de la marina amb mai de 2 300 trabalhaires e 10 calas de construccion. Durant l'entre doas guèrras, la companhiá diversiquèt seis activitats dins l'armament amb la concepcion e la produccion de carris de combat per l'armada francesa.

Durant la Segonda Guèrra Mondiala, leis installacions portuàrias foguèron atacadas per leis Aliats. Lo 29 d'abriu de 1944, un bombardament aerian causèt quauquei degalhs sensa empachar l'utilizacion dei chantiers. Pasmens, lo 17 de julhet de la meteissa annada, una segonda operacion, menada amb de minas marinas, entraïnèt de destruccions pus importantas. Dins aquò, lei chantiers foguèron lèu restaurats après lo conflicte. En 1949, agantèron una superficia de 25 ectaras. De mai, leis installacions foguèron modernizadas. Pasmens, après 1959, l'entrepresa foguèt tocada per la crisi de la construccion navala francesa. Puei, fèt falhida en 1966.

La fin dei chantiers navaus[modificar | modificar la font]

La liquidacion dei Fabregas e Chantiers de Mediterranèa entraïnèt la represa dei chantiers per lei Construccions Navalas e Industrialas de Mediterranèa (CNIM). Aquò permetèt una brèva renaissença dau sector e, en 1973, 5 000 personas trabalhavan per l'establiment. Pasmens, la crisi petroliera causèt lo declin definitiu de l'activitat que foguèt pas empachat per lei temptativas governamentalas de fusionar lei diferents chantiers navaus francés entre elei. Dins un contèxte sociau fòrça dificil marcat per de mobilizacions obrieras importantas, la CNIM arrestèt seis activitats navalas lo 28 de febrier de 1989. Un quart de la populacion trabalhava encara per lei chantiers. Sa disparicion foguèt donc una catastròfa per la vila.

La sarradura dei chantiers entraïnèt un declin major de l'activitat industriala de la Sanha. Dins aquò, la CNIM dispareissèt pas totalament dau païsatge de la vila. La companhiá aviá diversificat seis activitats. Uei, es subretot implantada dins d'autrei regions o país. Pasmens, a gardat una installacion a proximitat dau pòrt. Quauqueis establiments industriaus an egalament subreviscut mai aquela resisténcia foguèt pas sufisenta per conservar la natura industriala de la ciutat. Tre 1984, lo Partit Comunista Francés perdèt lo contraròtle de la comuna que passèt a drecha (levat d'una efemèra reconquista comunista en 1995-2001).

Lo desvolopament dau torisme[modificar | modificar la font]

Lo castelet de Michel Pacha en 1920.
Article principal : Michel Pacha.

La fondator dau sector toristic de la Sanha es l'òme d'afaires Marius Michel dich « Michel Pacha » (1819-1907). Oficier de la Marina Reiala vengut capitani de la marina marchanda, realizèt mai d'un viatge en Mar Mediterranèa. Participèt a de missions de transpòrt durant la Guèrra de Crimèa e aprofichèt l'ocasion per presentar un projècte de melhorament dei condicions de navegacion dins la mar. Seis idèas foguèron ben acuelhidas : Napoleon III lo nomèt vice-amirau e lo sultan otoman Abdülmecid Ièr li donèt la direccion generala dei fars de l'Empèri. En cambi d'un percentatge sus lei drechs de navegacion dins leis aigas turcas, Michel Pacha assegurèt la construccion de 111 fars lòng dei litoraus de l'Empèri Otoman. Aquò li permetèt de far fortuna.

Nomat cònsol màger de Sant Nari per l'emperaire, crompèt un terren de 60 ectaras a la Sanha. Li bastissèt un castelet e d'ostaus luxuós. Gràcias a sei relacions, atirèt de celebritats coma l'escrivana George Sand. L'endrech venguèt lo quartier de Tamarís, una etapa quasi obligatòria de l'elèit de la fin dau sègle XIX. Pasmens, la Premiera Guèrra Mondiala entraïnèt lo declin dei Tamarís. Dins aquò, l'idèa de crear una activitat toristica a la Sanha dispareissèt pas amb la construccion d'una estacion balneària dei Sabletas per Fernand Pouillon dins leis ans 1950

La reconversion vèrs lo torisme[modificar | modificar la font]

Administracion[modificar | modificar la font]

Lista dei cònsols successius
Periòde Identitat Etiqueta Qualitat
5 de julhet de 2020 2026 Nathalie Bicais LR arquitècta, escultritz, conselhiera departamentala de La Sèina-2
21 de març 2008 2020 Marc Vuillemot PS, puèi Senèstra Republicana e Socialista retirat d'ensenhaire, conselhièr regionau (2010-2015)
març de 2001 2008 Arthur Paecht UMP Mètge, conselhièr generau (1973-2008), deputat (1978-1981 e 1986-2002), cònsol de Bandòu (1983-1995)
junh de 1995 2001 Maurice Paul PCF Obrièr menusier, conselhièr generau (1967-2004)
aost de 1994 1995 François Hérisson RPR cap d'entrepresa
febrier de 1984 julhet de 1994 (demission) Charles Scaglia UDF-PR foncionari, conselhier generau (1985-1986)
octobre de 1978 febrier de 1984 Maurice Blanc PCF tecnician en arquitectura, conselhier regionau
junh de 1969 octobre de 1978 (demission) Philippe Giovannini PCF obrier metalurgista, deputat (1973-1978)
25 d'octobre de 1947 24 de mai de 1969 (mòrt en foncions) Toussaint Merle PCF regent, senator (1946-1949), deputat de Var (1956-1958), deputat de la 4na circonscripcion (1967-1968), conselhier generau (1945-1949 puèi 1955-1967)
  1947      
Totas las donadas son pas encara conegudas.

Demografia[modificar | modificar la font]


 v · d · m 
Evolucion demografica
Populacion comunala actuala (2013): 64523, totala:
Picto infobox character.png

1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
3 980 4 895 4 826 5 605 6 732 6 344 7 099 6 497 7 401

1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
8 709 11 700 11 192 10 123 10 655 12 072 13 166 14 332 16 341

1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
21 002 19 747 22 093 23 168 24 678 26 817 27 073 26 172 26 672

1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 2007 2008
33 570
43 783
51 155
57 659
59 968
60 188
56 768
58 252
59 999
60 806
2009 2010
61 514
62 285
62 082
62 883
Fonts
Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE
Evolucion de la populacion 1962-2008


  • En 2018 la populacion èra de 62888 abitants.

Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]

Patrimòni[modificar | modificar la font]

Lo pònt levadís de La Sanha de Mar, inaugurat en 1917 es ara vengut una atraccion toristica.

Personalitats liadas ambé la comuna[modificar | modificar la font]

Vèire tanben[modificar | modificar la font]

Liames extèrnes[modificar | modificar la font]

Nòtas[modificar | modificar la font]

  1. TDF, Frederic Mistral, édition CPM 1979, vol. 2 p. 870: Sèino, Sègno
  2. Aperavans, la Sanha fasiá partida de la comuna de Sièis Forns.