Vaccin

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Salta a la navegació Salta a la cerca
Fairytale waring.png Aqueste article es pas acabat. Es en fasa d'escritura o de reestructuracion importanta.
  • Son estat actual es provisòri, e se deu prene amb prudéncia.
  • Una version melhorada es en preparacion e deuriá èsser disponibla dins pauc de temps. Per ne seguir l'avançament o i participar, consultatz la pagina de discussion.


Un vaccin es una substància d'origina microbiana que permet, après administracion a un individú ò a un animau, de li conferir una immunitat a l'esgard de l'infeccion determinada per lei micròbis injectats.

Istòria[modificar | modificar la font]

De l'Antiquitat a la variolizacion[modificar | modificar la font]

Leis observacions empiricas dau principi de la vaccinacion[modificar | modificar la font]

D'observacions dau fenomèn d'immunizacion foguèron realizadas tre l'Antiquitat. La pus famosa es aquela dau Grèc Tucidides (vèrs 465-395 avC) durant l'epidèmia de « pèsta » que decimèt Atenas au començament de la Guèrra de Peloponès (431-404 avC). Aquò menèt ansin, dins mai d'una region, a l'idèa d'inocular a un individú san una forma afeblida d'una malautiá per assaiar de prevenir una forma pus grèva. Per exemple, un esclau de l'escrivan estatsunidenc Cotton Mather (1663-1728) li ensenhèt una tecnica de variolizacion qu'èra utilizada en Africa.

Article detalhat : Variolizacion.

D'efiech, la contagiositat e la mortalitat de la variòla foguèron lo motor principau de la recèrca primitiva sus lei vaccins[1]. Leis avançadas pus importantas aguèron luòc en China, especialament après la mòrt de l'emperaire Shunzhi (1644-1661)[2]. Aquò menèt a la variolizacion, un metòde consistissent a inocular a un individú de protegir una mòstra de teissuts contaminats pres sus un malaut. Relativament perilhosa, aquela tecnica demenessiá pasmens lo risc de forma grèva e se difusèt vèrs l'oèst lòng de la Rota de la Seda. Dins aquò, en despiech dei progrès de la cirurgia, lo taus de mortalitat demorèt entre 1% e 2% dei personas variolizadas.

Lei trabalhs d'Edward Jenner[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Edward Jenner.

Edward Jenner (1746-1823) desvolopèt lo premier vaccin vertadier en 1796, totjorn còntra la variòla. Per aquò, observèt l'abséncia de la malautiá en leis obriers agricòlas qu'èran estats en contacte amb una vaca contaminada per la vaccina, una patologia benigna similara a la variòla. Lo succès, fòrça important, foguèt considerable e donèt son nom definitiu a la vaccinacion. Pasmens, lo procès èra complèx car necessitava de trobar de vacas a proximitat de la persona de vaccinar.

La descubèrta dau principi de la vaccinacion[modificar | modificar la font]

Lei trabalhs de Robert Koch[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Robert Koch.

Se l'eficacitat de la vaccinacion èra empiricament demostrada, lei mecanismes a l'origina de son foncionament foguèron pas esclargits avans la segonda mitat dau sègle XIX.

Lei trabalhs de Louis Pasteur[modificar | modificar la font]

Article detalhat : Louis Pasteur.

La multiplicacion dei vaccins[modificar | modificar la font]

Principi de la vaccinacion[modificar | modificar la font]

Principaus generaus[modificar | modificar la font]

Tipes de vaccins[modificar | modificar la font]

La proteccion individuala dau vaccin[modificar | modificar la font]

La proteccion collectiva dau vaccin[modificar | modificar la font]

Etapas de la vaccinacion[modificar | modificar la font]

Inoculacion[modificar | modificar la font]

Rapèus[modificar | modificar la font]

Vaccinacions frequentas[modificar | modificar la font]

En l'enfant[modificar | modificar la font]

En l'adult[modificar | modificar la font]

Còntra indicacions e efiechs indesirables[modificar | modificar la font]

Liames intèrnes[modificar | modificar la font]

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. D'efiech, lo taus de mortalitat mejan d'aquela malautiá èra de 35%. Podiá agantar 90% dins de populacions infectadas per lo premier còp.
  2. Una legenda chinesa menciona l'existéncia d'un procès de variolizacion inventat tre lo sègle XI. Pasmens, la data de redaccion tardiva d'aqueu tèxte – 1808 – rend son contengut mau segur.