Luxemborg (estat)

Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
(Redirigit dempuèi Luxemborg (país))
Pagina d'ajuda sus l'omonimia Pels articles omonims, vejatz Luxemborg.

Luxemborg (estat)
(fr) Grand-Duché de Luxembourg
(de) Großherzogtum Luxemburg
(lb) Groussherzogdem Lëtzebuerg

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Drapeau du Luxembourg Armoiries du Luxembourg
(Detalhs) (Detalhs)
Devisa nacionala : Mir wëlle bleiwe wat mir sinn
(luxemborgés,
Volèm demorar çò que sèm)
Imne nacional : {{{imne}}}
EU location LUX.png


Capitala Luxemborg
Grand duc
Primièr ministre
Enric
Xavier Bettel
Superfícia
 - Totala
 - Aiga (%)
Classat 165en
2 586 km²
Negligible %
Populacion
 - Totala (2023)
 - Densitat
Classat 161en
660 809 ab.
255 ab./km²
Independéncia
Congrès de Viena
 - Tractat de Londres
 - Reconeguda

9 de junh de 1815
19 d'abril de 1839
11 de mai de 1867
Gentilici luxemborgés -esa
Fus orari UTC +1 (estiu +2)
Indicatiu telefonic +352
(1) Abans 1999 : franc luxemborgés

Luxemborg, oficialament lo Grand Ducat de Luxemborg (en alemand Großherzogtum Luxemburg; en francés Grand-Duché du Luxembourg; en luxemborgés Groussherzogdem Lëtzebuerg) es un estat d'Euròpa sens accès a la mar membre de l'Union Europèa. Confronta Alemanha a l'èst, França al sud e Belgica a l'oèst.

Sa capitala es la vila de Luxemborg e lo gentilici es luxemborgés -esa.

Lengas[modificar | modificar la font]

Lo Luxemborg a pas de lengas oficialas. Pasmens Luxemborg reconeis tres lengas administrativas: l'alemand, lo francés e lo luxemborgés. Aqueste benefícia d'estatut de lenga nacionala de Luxemborg.

Istòria[modificar | modificar la font]

L'annada 963 marca la debuta de l'istòria luxemborgesa amb un escambi entre lo comte Sigifred de Luxemborg e l'abadiá Sant-Maximin de Trevèri. En 1354, lo comtat de Luxemborg es auçat al reng de ducat del Sant Empèri Roman Germanic. Amb l'extincion de la dinastia dels comtes de Luxemborg, foguèt primièr integrada a l'Estat borgonhon de Felip lo Bon puèi passèt als Habsborg d'Espanha, dins los Païses Basses espanhòls, malgrat que provisòriament annexada per Loís XIV en 1684 al reialme de França. Una situacion economica grèu conduch a l'union doanièra amb Prússia e Luxemborg en 1842 ven indirèctament membre del Zollverein, dont sortirà pas qu'en 1918.

En mai de 1940, l'Alemanha nazi viòla la neutralitat luxemborgesa e ocupa lo Grand Ducat. Lo regim nazi considerava Luxemborg coma una region alemanda. En 1952, la vila de Luxemborg es lo sèti de la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr. L'adesion a la Comunautat Economica Europèa es lo ponch de partença d'una expansion economica caracterizada per una fòrta immigracion.

En 1985, la vila de Schengen a aquerit una reputacion internacionala en vertut del tractat omonim qu'es estat signat per d'unes païses europèus e qu'es a la basa de la liura circulacion de las personas dins l'Union Europèa.

Politica[modificar | modificar la font]

Lo Luxemborg es una monarquia costitucionala ereditari de tipe monista. Lo parlament de Luxemborg es format per 60 deputats, près de lo qual es mes en plaça un Conselh d'Estat (en francés: Conseil d'État) amb de poders consultatius. Lo governament el exercís lo poder executiu.

L'actual granduca del Luxemborg es Enric dempuèi l'abdicacion de son paire Joan lo 7 de octobre de 2000. Son actual primièr ministre jos son regne es Xavier Bettel dempuèi lo 4 de decembre de 2013.[1]

Geografia[modificar | modificar la font]

Luxemborg es un dels païses pus pichons d'Euròpa. Los principals rius del país son Mosèla (afluent de Ren) e Sûre. Lo nòrd del país es compausat de sèrras e de montanhas bassas, es traversat per de nombrosas vals e fa partida del massís de las Ardenas, amb la sèrra del Kneiff coma ponch culminant a 560 mètres.[2]

Carta de Luxemborg

Economia[modificar | modificar la font]

De veire: Economia de Luxemborg.

Bibliografia[modificar | modificar la font]

Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

  1. (fr)[PDF] « Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg », sus sip.gouvernement.lu.
  2. (en) « Luxembourg », sus Encyclopædia Britannica.

Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]

Commons-logo.svg

Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Luxemborg.