Hagetmau

Pels articles omonims, vejatz Haget (omonimia).

Vila d'Occitània

Hagetmau Hagetmau Comuna francesa
Hagetmau, centre vila
Geografia fisica
Coordenadas	43° 39′ 22″ N 0° 35′ 33″ W
Superfícia	28,37 km²
Altituds  · Maximala  · Mejana  · Minimala	142 m 110 m 72 m
Geografia politica
Region istorica	Gasconha
Parçan	Shalòssa Hauta
Estat	França
Region 72	Aquitània
Departament 40	Lanas
Arrondiment	Lo Mont
Canton	Hagetmau
Intercom 244000709	Hagetmau Comunas Unies
Cònsol	Serge Lansaman (2008-2014)
Geografia umana
Populacion Populacion totala (2010)	4 535 ab. 4 660 ab.
Densitat	159,85 ab./km²
Autras informacions
Gentilici	Los Hagets
Còde postal	40700
Còde INSEE	40119
Identificacions d'autoritats
GND	[1]
ISNI	[2]
LCCN	[3]
ULAN
BNF	[4]
SUDOC	[5]
CALIS
CiNii
NDL
ISO standard
	Wikimedia Commons prepausa de documents multimèdia liures sus Hagetmau.

Hagetmau o Haget (Hagetmau en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region Aquitània .
Lo nom sancèr qu'es "Hagetmau", mès oraument que s'emplega sustot l'abracat "Haget".

Cripta de Sent Gironç

.

Etimologia

Haget qu'es format de "hai" (latin fagus) e deu sufixe collectiu vegetau "-et" (latin -etum) = Haget : bòsc de hais.
Mei l'adjectiu "mau" (latin malum) = maishant. Hagetmau significa "Maishant bòsc de hais".

Gentilici

Los abitants que son "los Hagets" o "los Hagetons" (pejoratiu).
Dens lo mitan esportiu, sustot rugbistic, que son chafrats "los Carronhas".

Geografia

La vila de Haget qu'es un caplòc de canton de la Shalòssa Hauta. Que's tròba a mieitat camin enter Lo Mont (27 km) e Ortès (22 km), sus la rota D933. La vila qu'es adaigada peu Los, afluent de l'Ador. La comunas tanhentas que son : Senta Coloma, Horsarriu, Doasit, Sèrraslós e Arribans, Sent Cric de Shalòssa, Momui, La Bastida de Shalòssa, La Craba, Montsegur, Samadèth, Sèrras Gaston.

La cadèira de Gargantuam

Economia

La fabrica de sietis qu'èra vaduda emblematica de la ciutat, dinc a la barradura en 2010 de l'usia Capdeviela.

Istòria

La preïstòria qu'a deishat quauques tumuli dens lo vesiatge, e vestigis litics esbarrisclats.
Gironç (Gerontius), vienut evangelizar Novempopulània dab sheis auts compairs, que seré estat martirizat a Haget, de cap a 409.

Cripta de Sent Gironç

Au sègle XII^au, que bastín (o qu'arrebastín ?) ua glèisa abadiau, per dessús ua cripta on serén conservadas las relíquias de Sent Gironç. La glèisa qu'estó desbastida en 1904 ; ne damora pas mei sonque la cripta. La glèisa actuau qu'estó apitada en 1884.
La vila de Hagetmau que s'es desvelopada a l'entorn deu son castèth, on viscón las familhas de Marsan, Lescun, Andoins e Gramont. Ne damora pas arren d'aqueth castèth, despitat de cap a 1800.
Preu miei deus hèits qui an marcat l'istòria e la memòria deus Hagets, que cau mentàver :

• La captura d'Antoine de Gramont en 1572, en plen castèth de Haget, on avè amassat tota la noblessa catolica deu parçan, hèit presonèr peu baron d'Arròs, dab sonque 38 òmis ; d'auts que parlan de 1573, dab 200 a 300 òmis.
• la susmauta contre la gabèla, miada peu Bernat Daudijòs, sortit de Couduras.
• Lo passatge deus Anglés en 1814. Wellington qu'estó plan arcuelhut per los uns, e un chic mensh per los auts..
• La linha de demarcacion pendent la Dusau Guèrra Mondiau.

Lo lac d'Agès

Administracion

Lista deus cònsols successius
Periòde		Identitat	Partit	Qualitat
2008	2014	Serge Lansaman
març de 2001	2008
Las donadas anterioras son pas encara conegudas.

Demografia

Evolucion demografica Populacion comunala actuala (2010): 4535, totala: 4660
1962	1968	1975	1982	1990	1999	2006	2007	2008
3 376	3 755	4 318	4 514	4 449	4 411	4 583	4 549	4 544 4 675
2009	2010
4 539 4 666	4 535 4 660
Fonts
Base Cassini de l'EHESS (recercar) - Nombre retengut a partir de 1962 : Populacion sens comptes dobles - Sit de l'INSEE

Lòcs e monuments

• La cripta de Sent Gironç.
• Los Lacs d'Halco : Lagas amainatjadas tà las passejadas e la pesca.
• Lo lac d'Agès : 2,5 Mm³ sus mei o mens 44 ectaras, a miejas dab la comuna de Montsegur ; sosten de las aigas baishas deu Los, irrigacion deu milhòc, pesca.

La bròia Corisanda dab la soa hilha

Personalitats ligadas a la comuna

• Sent Gironç ; evangelizator, martirizat a Haget de cap a 409.
• Enric II de Navarra, mort a Haget en 1555.
• Diane d'Andoins, dita "la bròia Corisanda" (Haget, 1555 - Haget, 1621) : mestressa d'Enric III de Navarra (IV de França).
• Pascal Duprat (Haget, 1815 - 1885 en mar) : mantuns còps elejut deputat, republican.
• Fernand Lubet-Barbon (Haget, 1857- Sent Cric de Shalòssa, 1948) : medecin.
• Henri Lefebvre (Haget, 1901- Pau, 1991) : filosòf marxista.

Arreproèrs

• Haget, Hagetons.
  

(Çò qui sembla voler díser : a Hagetmau, petitas gents)

• Mensfida't de l'aiga e deu huec, e de las gojatas de Haget.
  

(Aqueth arreproèr que seré en ligason dab lo passatge deus Anglés en 1814 : gojatas de Haget qu'aurén ahiscat sordats anglés tà'us atirar dens quauque tracanard, avant de tuà'us, e d'ahonar los còs dens lo Los o de'us har cresmar dens lo horn deu panissèr.)

• Pudir com los òlis de Haget.
  

(Flairar lèd)

Bibliografia

• Hagetmau 1900-1920, Regards oubliés, seguit de "Petite Histoire de Cagots" ; Michel Marsan ; en çò de l'autor ; Haget ; abriu 1997.
• Hagetmau Perle de la Chalosse ; Pierre Bordes ; imp. Dumartin ; Haget ; noveme 1997.
• Hagetmau 1920-1950, Hagetmau village de Chalosse "Il était une fois les gens d'ici" ; Michel Marsan ; imp. Dumartin ; Haget ; deceme 2005.

Nòtas

Etapa precedenta Horcs Arriu Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla Via Lemovicensis Etapa seguenta La Bastida de Shalòssa

• Portau de Gasconha